<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0494"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 494 金刚经註释</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 494 金刚经註释</title> <author>淸 溥仁乩书 子真乩订</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">494</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经註释</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15148"> <charName>CBETA CHARACTER CB15148</charName> <mapping cb:dec="998188" type="PUA">U+F3B2C</mapping> <mapping type="unicode">U+26615</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>画</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[书-曰+(且-二+人)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17844"> <charName>CBETA CHARACTER CB17844</charName> <mapping cb:dec="1000884" type="PUA">U+F45B4</mapping> <mapping type="unicode">U+20656</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>凭</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[冯-(烈-列)+几]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:31"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0520c" n="0520c"/> <lb ed="X" n="0520c01"/> <lb ed="X" n="0520c02"/> <lb ed="X" n="0520c03"/> <lb ed="X" n="0520c04"/> <lb ed="X" n="0520c05"/> <lb ed="X" n="0520c06"/> <lb ed="X" n="0520c07"/> <lb ed="X" n="0520c08"/> <lb ed="X" n="0520c09"/> <lb ed="X" n="0520c10"/> <lb ed="X" n="0520c11"/> <lb ed="X" n="0520c12"/> <lb ed="X" n="0520c13"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 494-A 序</cb:mulu><head>No. 494-A <lb ed="X" n="0520c14"/><lb ed="R040" n="0038a01"/> 序</head> <lb ed="X" n="0520c15"/> <lb ed="X" n="0520c16"/><lb ed="R040" n="0038a02"/><p xml:id="pX25p0520c1601">夫自羲皇画卦仓颉造书。天地始开文字。自文字开 <lb ed="X" n="0520c17"/><lb ed="R040" n="0038a03"/>而後有三教。是三教文字之祖。出于一原。尙<anchor xml:id="nkr_note_add_0520c1701" n="0520c1701"/><anchor xml:id="beg0520c1701" n="0520c1701"/>已<anchor xml:id="end0520c1701"/>迨其 <lb ed="X" n="0520c18"/><lb ed="R040" n="0038a04"/>後。三教分而遂各为一教之文字。要其立言之旨。总 <lb ed="X" n="0520c19"/><lb ed="R040" n="0038a05"/>以尽性致命为归。用开人心明觉。阐大道宗源。以垂 <lb ed="X" n="0520c20"/><lb ed="R040" n="0038a06"/>训天下。初无异同。降而异端纷起。附会之徒。各分门 <lb ed="X" n="0520c21"/><lb ed="R040" n="0038a07"/>户。互相犄角。彼此诋非是。使三教文字。本以正天下。 <lb ed="X" n="0520c22"/><lb ed="R040" n="0038a08"/>天下反因之以扰。此不特<persName>如来</persName>皱眉。孔老亦为蹙额。 <lb ed="X" n="0520c23"/><lb ed="R040" n="0038a09"/>独自性命之说。不能相岐。故三教书典。往往文字。相 <lb ed="X" n="0520c24"/><lb ed="R040" n="0038a10"/>异立说自同。此<persName>如来</persName>金刚一经。直通于孔孟。高于老 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0521a" n="0521a"/> <lb ed="X" n="0521a01"/><lb ed="R040" n="0038a11"/>聃。盖以是经之義。大要以觉性为旨。一切求通觉性 <lb ed="X" n="0521a02"/><lb ed="R040" n="0038a12"/>之论。似浅而深。似虚而实。其说原于天命。合于性善。 <lb ed="X" n="0521a03"/><lb ed="R040" n="0038a13"/>而明于道德。五十言故。能使上知下愚。无不开悟发 <lb ed="X" n="0521a04"/><lb ed="R040" n="0038a14"/>蒙。明心见性。此经之所以为诸经祖也。但其间六尘 <lb ed="X" n="0521a05"/><lb ed="R040" n="0038a15"/>四相福德佈施之说。始终问答。不出于是总见觉性 <lb ed="X" n="0521a06"/><lb ed="R040" n="0038a16"/>因。由不从後起。而借以启人之迷。引人入道。若其功 <lb ed="X" n="0521a07"/><lb ed="R040" n="0038a17"/>之至要。则不外降伏一言。其反于自然。尤著力。无所 <lb ed="X" n="0521a08"/><lb ed="R040" n="0038a18"/>住而生。其心一语。故说是经者。不可以虚无寂灭之 <lb ed="X" n="0521a09"/><lb ed="R040" n="0038b01"/>论。诬我<persName>如来</persName>正旨也。辛丑二月朢後。道人适访道匡 <lb ed="X" n="0521a10"/><lb ed="R040" n="0038b02"/>庐子真行者。亦复来遊江右。遇我于<name role="" type="person">竹林精舍</name>。相与 <lb ed="X" n="0521a11"/><lb ed="R040" n="0038b03"/>言世外事。了无剩義。而子真力欲于尘寰中作度人 <lb ed="X" n="0521a12"/><lb ed="R040" n="0038b04"/>想。道人因与偕至尉山。尉山子真旧遊地也。其地山 <lb ed="X" n="0521a13"/><lb ed="R040" n="0038b05"/>环水潆。实可栖隐。道人喜而留之。中有二三弟子。颇 <lb ed="X" n="0521a14"/><lb ed="R040" n="0038b06"/>好精进。子真向与二三子有夙缘。遂以金刚一经。欲 <lb ed="X" n="0521a15"/><lb ed="R040" n="0038b07"/>我解释。道人始难之。既而见其有诚可终始竟事者。 <lb ed="X" n="0521a16"/><lb ed="R040" n="0038b08"/>因请于<persName>如来</persName>。得慈悲旨。开壇设讲。凡四十日告成。诸 <lb ed="X" n="0521a17"/><lb ed="R040" n="0038b09"/>弟子复请道人为之序。道人因念此经解者。什伯大 <lb ed="X" n="0521a18"/><lb ed="R040" n="0038b10"/>半。多属宗门语录。释氏公案不得<persName>如来</persName>说经之要。故 <lb ed="X" n="0521a19"/><lb ed="R040" n="0038b11"/>特以经中字義。就字参義。总以归于正觉。不使见者 <lb ed="X" n="0521a20"/><lb ed="R040" n="0038b12"/>闻者。稍存疑阙。虽于释氏之论。微有不同。然开<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0521a21"/><lb ed="R040" n="0038b13"/>之真面目。以发<persName>如来</persName>之真妙谛。则不出乎如是知如 <lb ed="X" n="0521a22"/><lb ed="R040" n="0038b14"/>是见如是信解而<anchor xml:id="nkr_note_add_0521a2201" n="0521a2201"/><anchor xml:id="beg0521a2201" n="0521a2201"/>已<anchor xml:id="end0521a2201"/>。要之释教真空。原于实理。未有 <lb ed="X" n="0521a23"/><lb ed="R040" n="0038b15"/>其理不实。而泛泛言空者。夫<persName>如来</persName>之言。真空无相。原 <lb ed="X" n="0521a24"/><lb ed="R040" n="0038b16"/>以觉性本无虚灵无相可著。而後之解者。舍其正旨。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0521b" n="0521b"/> <lb ed="X" n="0521b01"/><lb ed="R040" n="0038b17"/>掇其粗迹。一切经中。六尘四相福德佈施。敷衍成篇。 <lb ed="X" n="0521b02"/><lb ed="R040" n="0038b18"/>便同痴人说梦。何益于觉性。所以道人之解独重三 <lb ed="X" n="0521b03"/><lb ed="R040" n="0039a01"/>藐三菩提一语也。盖是语实一经之纲领。而合三教 <lb ed="X" n="0521b04"/><lb ed="R040" n="0039a02"/>之源流。得其旨趣。则诸经之说。与三教之道。一以贯 <lb ed="X" n="0521b05"/><lb ed="R040" n="0039a03"/>通。初未尝有疑玄难信者。为後世借口。但凡人耳。提 <lb ed="X" n="0521b06"/><lb ed="R040" n="0039a04"/>口授尙多所疑。况凭一乩之言。何以为據。唯是不作 <lb ed="X" n="0521b07"/><lb ed="R040" n="0039a05"/>诞语不设浮辞。止有尽性致命之理。晓畅明白。庶乎 <lb ed="X" n="0521b08"/><lb ed="R040" n="0039a06"/>不罪于<persName>如来</persName>。而亦可使从事孔老者。皆以道人为非 <lb ed="X" n="0521b09"/><lb ed="R040" n="0039a07"/>欺世之言耳。後有作者。能以道人之意。刊而佈之。此 <lb ed="X" n="0521b10"/><lb ed="R040" n="0039a08"/>解亦可当寰中一鉴也。</p> <lb ed="X" n="0521b11"/><lb ed="R040" n="0039a09"/><p xml:id="pX25p0521b1101">时 <lb ed="X" n="0521b12" type="honorific"/><lb ed="R040" n="0039a10"/>辛丑四月朢前五日雲峰道人乩书</p></cb:div> <lb ed="X" n="0521b13"/> <lb ed="X" n="0521b14"/> <lb ed="X" n="0521b15"/> <lb ed="X" n="0521b16"/> <lb ed="X" n="0521b17"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 494-B 叙</cb:mulu><head>No. 494-B <lb ed="X" n="0521b18"/><lb ed="R040" n="0039a12"/> 叙</head> <lb ed="X" n="0521b19"/> <lb ed="X" n="0521b20"/><lb ed="R040" n="0039a13"/><p xml:id="pX25p0521b2001">夫人之与仙。相隔于形。而相合以神。其所得合者。非 <lb ed="X" n="0521b21"/><lb ed="R040" n="0039a14"/>偶然也。必合之也有因。故能相聚而成功焉。我尝论 <lb ed="X" n="0521b22"/><lb ed="R040" n="0039a15"/>仙踪于世。若即若離。譬如风之有声触物成响。不可执 <lb ed="X" n="0521b23"/><lb ed="R040" n="0039a16"/>声以为风。又不可谓声之非风也。然以为无形而有 <lb ed="X" n="0521b24"/><lb ed="R040" n="0039a17"/>声者。事近于诞。则凡乩书之言。皆涉于虚渺而难稽。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0521c" n="0521c"/> <lb ed="X" n="0521c01"/><lb ed="R040" n="0039a18"/>故周穆汉武。幷好神仙之術。乃始而信既而疑。终而 <lb ed="X" n="0521c02"/><lb ed="R040" n="0039b01"/>尽返平生之所为。则神仙之不足據。见于经传者。亦 <lb ed="X" n="0521c03"/><lb ed="R040" n="0039b02"/>大明矣。我敢自托于神仙。凭一乩以惑天下乎。然我 <lb ed="X" n="0521c04"/><lb ed="R040" n="0039b03"/>则有说焉。夫凭一乩而言。不可知之。言述无可考之 <lb ed="X" n="0521c05"/><lb ed="R040" n="0039b04"/>事者。幻也。若天壤间。有书典而神仙能读之。书典中 <lb ed="X" n="0521c06"/><lb ed="R040" n="0039b05"/>有奥義。而神仙能释之。幻乎非幻乎。此我不敢自居 <lb ed="X" n="0521c07"/><lb ed="R040" n="0039b06"/>于神仙。而好为不可稽之言也。独以<persName>如来</persName>金刚一经。 <lb ed="X" n="0521c08"/><lb ed="R040" n="0039b07"/>参演成帙者。不但为诸弟子言。直以剖天下後世之 <lb ed="X" n="0521c09"/><lb ed="R040" n="0039b08"/>疑。而共证此解。盖是解也。我得之于雲峰大师。而雲 <lb ed="X" n="0521c10"/><lb ed="R040" n="0039b09"/>峰大师又得之于天竺国土。亲受<persName>如来</persName>之教。始得传 <lb ed="X" n="0521c11"/><lb ed="R040" n="0039b10"/>于乩书。我何尝有参解之功哉。但不得不窃附于参 <lb ed="X" n="0521c12"/><lb ed="R040" n="0039b11"/>解之末者。良以参解之法。有三难耳。一难在于解直 <lb ed="X" n="0521c13"/><lb ed="R040" n="0039b12"/>而未得深也。二难在于言简而未得详也。三难在于 <lb ed="X" n="0521c14"/><lb ed="R040" n="0039b13"/>蠲弃一切宗门语录释氏公案。而未得动时俗之耳 <lb ed="X" n="0521c15"/><lb ed="R040" n="0039b14"/>目也。试以经中摘要言之。即如祇园恒河须弥等名。 <lb ed="X" n="0521c16"/><lb ed="R040" n="0039b15"/>旧本俱有图样。确指里数。而今皆删矣。如阿修罗歌 <lb ed="X" n="0521c17"/><lb ed="R040" n="0039b16"/>利王转轮王。俱有名号出处。今亦尽删矣。如三菩提。 <lb ed="X" n="0521c18"/><lb ed="R040" n="0039b17"/>则从旧解正觉三昧。直以昧字。对觉字矣。四果菩萨。 <lb ed="X" n="0521c19"/><lb ed="R040" n="0039b18"/>旧解须陀洹等。皆属名号。今即作入流一往来解矣。 <lb ed="X" n="0521c20"/><lb ed="R040" n="0040a01"/>涅槃作彼岸解。<persName>佛</persName>土作艮土解。皆异于别解矣。先世 <lb ed="X" n="0521c21"/><lb ed="R040" n="0040a02"/>及过去。未来现在。向作夙世今生解。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0521c2101" n="0521c2101"/><anchor xml:id="beg0521c2101" n="0521c2101"/>已<anchor xml:id="end0521c2101"/>显然照字 <lb ed="X" n="0521c22"/><lb ed="R040" n="0040a03"/>義解矣。种种名色可传。而不可考者。无不删烦就约。 <lb ed="X" n="0521c23"/><lb ed="R040" n="0040a04"/>或经文只一言。而参解必晰。或经文有累言。而大略 <lb ed="X" n="0521c24"/><lb ed="R040" n="0040a05"/>点过。此皆说是经之摘要处也。所以雲峰大师独于 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0522a" n="0522a"/> <lb ed="X" n="0522a01"/><lb ed="R040" n="0040a06"/>世所未尽解者。明白通晓言之。则我之得参此经。其 <lb ed="X" n="0522a02"/><lb ed="R040" n="0040a07"/>中不过什之二三。然我又有说焉。此经之得释。幸遇 <lb ed="X" n="0522a03"/><lb ed="R040" n="0040a08"/>大师于匡庐。亦幸遇诸弟子于新邑。乃得共襄厥功。 <lb ed="X" n="0522a04"/><lb ed="R040" n="0040a09"/>夫雲峰大师之来。原以诸弟子之坚诚所致。但我于 <lb ed="X" n="0522a05"/><lb ed="R040" n="0040a10"/>诸弟子言之。皆产于雲间。客于江右。向与我世有夙 <lb ed="X" n="0522a06"/><lb ed="R040" n="0040a11"/>缘。得复合遇斯土。遂发是愿。迎大师至新邑。开壇设 <lb ed="X" n="0522a07"/><lb ed="R040" n="0040a12"/>讲。阅四十日告成。其始则辛丑二月十九日。其终则 <lb ed="X" n="0522a08"/><lb ed="R040" n="0040a13"/>四月初九日也。夫以四十日之中。大师之与诸弟子。 <lb ed="X" n="0522a09"/><lb ed="R040" n="0040a14"/>仙凡虽隔。而神气自通。所以不觉其成之速。而我与 <lb ed="X" n="0522a10"/><lb ed="R040" n="0040a15"/>诸弟子。皆获证<persName>如来</persName>之妙旨。得附大师之後。以传其 <lb ed="X" n="0522a11"/><lb ed="R040" n="0040a16"/>名。诸弟子亦不无有補焉。嗟乎。天人非遥。仙凡岂迥。 <lb ed="X" n="0522a12"/><lb ed="R040" n="0040a17"/>能以觉性自存。便可作合于今日。则今日之得书是 <lb ed="X" n="0522a13"/><lb ed="R040" n="0040a18"/>经于乩。以布刊于世者。不为非无因矣。诸弟子唯相 <lb ed="X" n="0522a14"/><lb ed="R040" n="0040b01"/>勗。而奉持解说之。不使天下後世。以神仙为诞妄。亦 <lb ed="X" n="0522a15"/><lb ed="R040" n="0040b02"/>庶幾共见<persName>如来</persName>真面目也。</p><p xml:id="pX25p0522a1511" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0522a16" type="honorific"/><lb ed="R040" n="0040b03"/>辛丑孟夏四月既朢谷口子真乩书于尉山故里</p></cb:div> <lb ed="X" n="0522a17"/> <lb ed="X" n="0522a18"/> <lb ed="X" n="0522a19"/> <lb ed="X" n="0522a20"/> <lb ed="X" n="0522a21"/> <lb ed="X" n="0522a22"/> <lb ed="X" n="0522a23"/> <lb ed="X" n="0522a24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0522b" n="0522b"/> <lb ed="X" n="0522b01"/> <lb ed="X" n="0522b02"/><cb:docNumber>No. 494</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0522b03"/><lb ed="R040" n="0041a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0522b04"/> <lb ed="X" n="0522b05"/><lb ed="R040" n="0041a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法师鸠摩罗什译</byline> <lb ed="X" n="0522b06"/><lb ed="R040" n="0041a03"/><byline cb:type="author">雲峰大师乩 释</byline> <lb ed="X" n="0522b07"/><lb ed="R040" n="0041a04"/><byline cb:type="other">谷口子真乩 订</byline> <lb ed="X" n="0522b08"/><lb ed="R040" n="0041a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法会因由分第一</cb:mulu><head>〇法会因由分第一</head> <lb ed="X" n="0522b09"/><lb ed="R040" n="0041a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0522b0901">如是我闻。一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0522b10"/><lb ed="R040" n="0041a07"/>丘众千二百五十人俱。尔时<persName>世尊</persName>。食时著衣持钵。入 <lb ed="X" n="0522b11"/><lb ed="R040" n="0041a08"/>舍卫大城乞食。于其城中次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b1101" n="0522b1101"/><anchor xml:id="beg0522b1101" n="0522b1101"/>已<anchor xml:id="end0522b1101"/>。还至本处。饭食 <lb ed="X" n="0522b12"/><lb ed="R040" n="0041a09"/>讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b1201" n="0522b1201"/><anchor xml:id="beg0522b1201" n="0522b1201"/>已<anchor xml:id="end0522b1201"/>。敷座而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0522b13"/><lb ed="R040" n="0041a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0522b1301">子真说 金刚一经。是<persName>如来</persName>说。真空无相之旨。首 <lb ed="X" n="0522b14"/><lb ed="R040" n="0041a11"/>言如是。终说如如不动。前後相应。</p> <lb ed="X" n="0522b15"/><lb ed="R040" n="0041a12"/><p xml:id="pX25p0522b1501">雲峰说 如则是。不如则不是。如如则幷无所是。 <lb ed="X" n="0522b16"/><lb ed="R040" n="0041a13"/>不可竟作开讲语。如是则我得而闻之。不如是则 <lb ed="X" n="0522b17"/><lb ed="R040" n="0041a14"/>虽有说法。不可得为我闻矣。一时<persName>佛</persName>在者。见<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0522b18"/><lb ed="R040" n="0041a15"/>在此一时。欲闻法而不见<persName>佛</persName>在。则此心未坚。今<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0522b19"/><lb ed="R040" n="0041a16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0522b1901" n="0522b1901"/><anchor xml:id="beg0522b1901" n="0522b1901"/>已<anchor xml:id="end0522b1901"/>在而我所闻。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b1902" n="0522b1902"/><anchor xml:id="beg0522b1902" n="0522b1902"/>已<anchor xml:id="end0522b1902"/>确乎。此二句。是记者欲以所 <lb ed="X" n="0522b20"/><lb ed="R040" n="0041a17"/>闻所见证<persName>如来</persName>现身说法意。</p> <lb ed="X" n="0522b21"/><lb ed="R040" n="0041a18"/><p xml:id="pX25p0522b2101">子真说 <name role="" type="person">舍卫国</name>在西域天竺之东。时<persName>佛</persName>偶到其 <lb ed="X" n="0522b22"/><lb ed="R040" n="0041b01"/>国。而非常住。祇树<name role="" type="person">祇陀太子</name>所种。因以为名。是文 <lb ed="X" n="0522b23"/><lb ed="R040" n="0041b02"/>家写景意。<name role="" type="person">给孤独园</name>者。乃昔迦尼给散孤独之处。 <lb ed="X" n="0522b24"/><lb ed="R040" n="0041b03"/>时<persName>佛</persName>在其园中。与比丘众同居。比丘。弟子之称。比 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0522c" n="0522c"/> <lb ed="X" n="0522c01"/><lb ed="R040" n="0041b04"/>丘言大者。以其通达道理。犹高座弟子也。时有千 <lb ed="X" n="0522c02"/><lb ed="R040" n="0041b05"/>二百五十人。同住于此。</p> <lb ed="X" n="0522c03"/><lb ed="R040" n="0041b06"/><p xml:id="pX25p0522c0301">雲峰说 此一段言<persName>佛</persName>在此地。而从之者众。见其 <lb ed="X" n="0522c04"/><lb ed="R040" n="0041b07"/>信而从之也。与之俱。则必与之闻矣。三句是说<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0522c05"/><lb ed="R040" n="0041b08"/>之能化诸弟子处。</p> <lb ed="X" n="0522c06"/><lb ed="R040" n="0041b09"/><p xml:id="pX25p0522c0601">子真说 尔时<persName>世尊</persName>。非<persName>佛</persName>之外另有<persName>世尊</persName>。以圣人 <lb ed="X" n="0522c07"/><lb ed="R040" n="0041b10"/>之称谓。<persName>佛</persName>以人之尊。<persName>佛</persName>而谓<persName>世尊</persName>。总一<persName>佛</persName>也。著衣 <lb ed="X" n="0522c08"/><lb ed="R040" n="0041b11"/>著偏袒衣。有云。柔和之衣。持钵是持优龙钵。有云。 <lb ed="X" n="0522c09"/><lb ed="R040" n="0041b12"/>天王所献之钵。入此<name role="" type="person">舍卫国</name>城中而乞食者。未说 <lb ed="X" n="0522c10"/><lb ed="R040" n="0041b13"/>法前。先以乞食。而动诸众之见闻也。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1001" n="0522c1001"/><anchor xml:id="beg0522c1001" n="0522c1001"/>已<anchor xml:id="end0522c1001"/>。便 <lb ed="X" n="0522c11"/><lb ed="R040" n="0041b14"/>是无住相图<g ref="#CB15148">画</g>。不必论其多寡有无。乞过则<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1101" n="0522c1101"/><anchor xml:id="beg0522c1101" n="0522c1101"/>已<anchor xml:id="end0522c1101"/>幷 <lb ed="X" n="0522c12"/><lb ed="R040" n="0041b15"/>不留一毫未<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1201" n="0522c1201"/><anchor xml:id="beg0522c1201" n="0522c1201"/>已<anchor xml:id="end0522c1201"/>之想。还至还到<name role="" type="person">给孤独园</name>中也。于 <lb ed="X" n="0522c13"/><lb ed="R040" n="0041b16"/>无住相中。而仍有一住处。故曰本也。饭食讫而收 <lb ed="X" n="0522c14"/><lb ed="R040" n="0041b17"/>衣钵。便完一段乞食供案。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1401" n="0522c1401"/><anchor xml:id="beg0522c1401" n="0522c1401"/>已<anchor xml:id="end0522c1401"/>不过淸净意。</p> <lb ed="X" n="0522c15"/><lb ed="R040" n="0041b18"/><p xml:id="pX25p0522c1501">雲峰说 饭食讫三句。可作一串说。</p> <lb ed="X" n="0522c16"/><lb ed="R040" n="0042a01"/><p xml:id="pX25p0522c1601">子真说 敷座者。独设高座于千二百五十人之 <lb ed="X" n="0522c17"/><lb ed="R040" n="0042a02"/>上。时<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1701" n="0522c1701"/><anchor xml:id="beg0522c1701" n="0522c1701"/>已<anchor xml:id="end0522c1701"/>坐而<persName>世尊</persName>将欲说法也。</p> <lb ed="X" n="0522c18"/><lb ed="R040" n="0042a03"/><p xml:id="pX25p0522c1801">雲峰说 乞食而<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1801" n="0522c1801"/><anchor xml:id="beg0522c1801" n="0522c1801"/>已<anchor xml:id="end0522c1801"/>完。洗足而<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1802" n="0522c1802"/><anchor xml:id="beg0522c1802" n="0522c1802"/>已<anchor xml:id="end0522c1802"/>过。俱是<persName>佛</persName>之得 <lb ed="X" n="0522c19"/><lb ed="R040" n="0042a04"/>心处。故敷座而绝无倚著。人常静坐一刻。万缘皆 <lb ed="X" n="0522c20"/><lb ed="R040" n="0042a05"/>起非是不足。便求有馀。则跃然而起。<persName>世尊</persName>于此<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c2001" n="0522c2001"/><anchor xml:id="beg0522c2001" n="0522c2001"/>已<anchor xml:id="end0522c2001"/> <lb ed="X" n="0522c21"/><lb ed="R040" n="0042a06"/>忘<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c2101" n="0522c2101"/><anchor xml:id="beg0522c2101" n="0522c2101"/>却<anchor xml:id="end0522c2101"/>乞食事。是无我相张本矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0522c22"/><lb ed="R040" n="0042a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善现起请分第二</cb:mulu><head>〇善现起请分第二</head> <lb ed="X" n="0522c23"/><lb ed="R040" n="0042a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0522c2301">时长老须菩提。在大众中。即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0522c24"/><lb ed="R040" n="0042a09"/>著地。合掌恭敬。而白<persName>佛</persName>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0523a" n="0523a"/> <lb ed="X" n="0523a01"/><lb ed="R040" n="0042a10"/>菩萨。善付嘱诸菩萨。<persName>世尊</persName>。善男子善女人发阿耨多 <lb ed="X" n="0523a02"/><lb ed="R040" n="0042a11"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>言善 <lb ed="X" n="0523a03"/><lb ed="R040" n="0042a12"/>哉善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付 <lb ed="X" n="0523a04"/><lb ed="R040" n="0042a13"/>嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。善男子善女人发阿 <lb ed="X" n="0523a05"/><lb ed="R040" n="0042a14"/>耨多罗三藐三菩提心。应如是住。如是降伏其心。唯 <lb ed="X" n="0523a06"/><lb ed="R040" n="0042a15"/>然<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0523a07"/><lb ed="R040" n="0042a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0523a0701">子真说 长老即千二百五十人中之有德行者。 <lb ed="X" n="0523a08"/><lb ed="R040" n="0042a17"/>须菩提有三名。一曰空生。一曰善现。一曰须菩提。 <lb ed="X" n="0523a09"/><lb ed="R040" n="0042a18"/>此其得证果之号也。在大众中。即从座起者。时世 <lb ed="X" n="0523a10"/><lb ed="R040" n="0042b01"/>尊先<anchor xml:id="nkr_note_add_0523a1001" n="0523a1001"/><anchor xml:id="beg0523a1001" n="0523a1001"/>已<anchor xml:id="end0523a1001"/>敷座。而大众亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0523a1002" n="0523a1002"/><anchor xml:id="beg0523a1002" n="0523a1002"/>已<anchor xml:id="end0523a1002"/>皆坐。独须菩提从座间 <lb ed="X" n="0523a11"/><lb ed="R040" n="0042b02"/>而起立。其时所衣。则偏袒而挂之。右肩。是西域衣 <lb ed="X" n="0523a12"/><lb ed="R040" n="0042b03"/>制皆如此。不是须菩提独穿此衣也。右膝著地。则 <lb ed="X" n="0523a13"/><lb ed="R040" n="0042b04"/>今之跪礼也。言右不言左者。是文字中减省法。言 <lb ed="X" n="0523a14"/><lb ed="R040" n="0042b05"/>合掌恭敬。而白<persName>佛</persName>言。只是敬求<persName>世尊</persName>说法意。稀有 <lb ed="X" n="0523a15"/><lb ed="R040" n="0042b06"/>二字。是须菩提称赞说言之。<persName>世尊</persName>是当世稀有者。 <lb ed="X" n="0523a16"/><lb ed="R040" n="0042b07"/>而独尊于世也。</p> <lb ed="X" n="0523a17"/><lb ed="R040" n="0042b08"/><p xml:id="pX25p0523a1701">雲峰说 <persName>如来</persName>即是<persName>佛</persName>。即是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>二字。有二 <lb ed="X" n="0523a18"/><lb ed="R040" n="0042b09"/>義。以其静而言之。则若止水。以其感而言之。则如 <lb ed="X" n="0523a19"/><lb ed="R040" n="0042b10"/>流泉。当其止时。万感不动。当其流时。百念不滞。故 <lb ed="X" n="0523a20"/><lb ed="R040" n="0042b11"/>曰<persName>如来</persName>也。<persName>如来</persName>二字。尙有奥義。旧说寂然不动。感 <lb ed="X" n="0523a21"/><lb ed="R040" n="0042b12"/>而遂通。此但言<persName>如来</persName>之字義耳。夫来者必有所自 <lb ed="X" n="0523a22"/><lb ed="R040" n="0042b13"/>而来。唯适如其来者。其来也。不藉乎法相。法相者。 <lb ed="X" n="0523a23"/><lb ed="R040" n="0042b14"/>来以後之事。未来之前。无有法相。只有一如。盖如 <lb ed="X" n="0523a24"/><lb ed="R040" n="0042b15"/>者觉性之源也。故当其源之未发。则如含于性。当 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0523b" n="0523b"/> <lb ed="X" n="0523b01"/><lb ed="R040" n="0042b16"/>其既发。则如觉于心。此如字之不可以虚解也。如 <lb ed="X" n="0523b02"/><lb ed="R040" n="0042b17"/>来者。如则可。来则不。如者不得来矣。<persName>如来</persName>则未及 <lb ed="X" n="0523b03"/><lb ed="R040" n="0042b18"/>如者。亦不能即来矣。合而言之。何在非如。则何在 <lb ed="X" n="0523b04"/><lb ed="R040" n="0043a01"/>非适如。其所如以来乎此。又进于寂然不动二句 <lb ed="X" n="0523b05"/><lb ed="R040" n="0043a02"/>之解。前言近于喩。今仍以本文字義释之。总以如 <lb ed="X" n="0523b06"/><lb ed="R040" n="0043a03"/>字合。到觉性说。则无不如矣。</p> <lb ed="X" n="0523b07"/><lb ed="R040" n="0043a04"/><p xml:id="pX25p0523b0701">子真说 善护念诸菩萨。诸菩萨即千二百五十 <lb ed="X" n="0523b08"/><lb ed="R040" n="0043a05"/>人。菩萨是通称。善护者。言<persName>如来</persName>能以善念保护诸 <lb ed="X" n="0523b09"/><lb ed="R040" n="0043a06"/>菩萨。念者。即<persName>如来</persName>之念。善付嘱者。即足上句。意如 <lb ed="X" n="0523b10"/><lb ed="R040" n="0043a07"/>来能保护眷念诸菩萨。则必能以此法付委。而嘱 <lb ed="X" n="0523b11"/><lb ed="R040" n="0043a08"/>托之矣。此段是须菩提冀望。<persName>如来</persName>说法话头。</p> <lb ed="X" n="0523b12"/><lb ed="R040" n="0043a09"/><p xml:id="pX25p0523b1201">子真说 <persName>世尊</persName>二字。是须菩提呼<persName>佛</persName>名。而求说法 <lb ed="X" n="0523b13"/><lb ed="R040" n="0043a10"/>也。凡後<persName>世尊</persName>二字。俱是须菩提尊称<persName>如来</persName>者。男子 <lb ed="X" n="0523b14"/><lb ed="R040" n="0043a11"/>女人。在千二百五十人之外。言有善念之男子女 <lb ed="X" n="0523b15"/><lb ed="R040" n="0043a12"/>人。同集于此。而发阿耨多罗三藐三菩提心也。</p> <lb ed="X" n="0523b16"/><lb ed="R040" n="0043a13"/><p xml:id="pX25p0523b1601">雲峰说 发者犹生发之法。阿字是语助辞。耨多 <lb ed="X" n="0523b17"/><lb ed="R040" n="0043a14"/>罗三字。译作无上二字讲。三藐二字。译作正等二 <lb ed="X" n="0523b18"/><lb ed="R040" n="0043a15"/>字讲。三菩提。译作正觉二字讲。盖人有此心。而溺 <lb ed="X" n="0523b19"/><lb ed="R040" n="0043a16"/>于情欲。则不能发生。譬如萌芽方茁而为物所掩。 <lb ed="X" n="0523b20"/><lb ed="R040" n="0043a17"/>则欲茁而不得茁矣。故下一发字。发者顺其所生 <lb ed="X" n="0523b21"/><lb ed="R040" n="0043a18"/>也。何谓无上无有一物。更可以加其上也。正等者。 <lb ed="X" n="0523b22"/><lb ed="R040" n="0043b01"/>言此无上之心。自<persName>如来</persName>及诸菩萨。以迄众生。在在 <lb ed="X" n="0523b23"/><lb ed="R040" n="0043b02"/>平等。俱得此无上之正觉。正觉者。此心不偏不倚。 <lb ed="X" n="0523b24"/><lb ed="R040" n="0043b03"/>如日悬中表影方正。上下四方无不遍照。无有不 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0523c" n="0523c"/> <lb ed="X" n="0523c01"/><lb ed="R040" n="0043b04"/>觉故。谓正觉此从最初一点灵光。不滓物欲。而无 <lb ed="X" n="0523c02"/><lb ed="R040" n="0043b05"/>论上中下三乘。个个皆具此觉心。上正字作证字 <lb ed="X" n="0523c03"/><lb ed="R040" n="0043b06"/>解。下正字作中正字解。合而言之。总谓诸菩萨。今 <lb ed="X" n="0523c04"/><lb ed="R040" n="0043b07"/>日听<persName>如来</persName>之法者。皆能发生。此无可加上。共正之 <lb ed="X" n="0523c05"/><lb ed="R040" n="0043b08"/>正觉心者。特未知所以住所以降伏耳。释氏言。此 <lb ed="X" n="0523c06"/><lb ed="R040" n="0043b09"/>句。犹儒家言愼独也。独则无对。此是无上註脚。凡 <lb ed="X" n="0523c07"/><lb ed="R040" n="0043b10"/>事有对。如先後之类是也。说一无上。便无配耦。正事 <lb ed="X" n="0523c08"/><lb ed="R040" n="0043b11"/>是从无始以来言。犹儒家性善之说也。儒家单说 <lb ed="X" n="0523c09"/><lb ed="R040" n="0043b12"/>人。<persName>如来</persName>兼说九种。此是度尽一切众生之意。但人 <lb ed="X" n="0523c10"/><lb ed="R040" n="0043b13"/>人有是明觉至上之心。而不知所以修之之法者。 <lb ed="X" n="0523c11"/><lb ed="R040" n="0043b14"/>何故。盖缘善念方起。邪念踵生。故不得觉。即觉之 <lb ed="X" n="0523c12"/><lb ed="R040" n="0043b15"/>而不得至上之心也。今问<persName>世尊</persName>此等男子女人。既 <lb ed="X" n="0523c13"/><lb ed="R040" n="0043b16"/>具善念。云何应住。云何者。如何意也。应住者。凡人 <lb ed="X" n="0523c14"/><lb ed="R040" n="0043b17"/>起此善念。何以使之坚守不去。而常住于心也。</p> <lb ed="X" n="0523c15"/><lb ed="R040" n="0043b18"/><p xml:id="pX25p0523c1501">雲峰又说 应住不是强执定之。而使之住。只要 <lb ed="X" n="0523c16"/><lb ed="R040" n="0044a01"/>于发念时。见得真确。便不走脱。云何降伏其心者。 <lb ed="X" n="0523c17"/><lb ed="R040" n="0044a02"/>此心非另有一心也。善心方解。邪心即随故。须于 <lb ed="X" n="0523c18"/><lb ed="R040" n="0044a03"/>邪心续起之时。以大觉力降伏之耳。降伏者。如制 <lb ed="X" n="0523c19"/><lb ed="R040" n="0044a04"/>毒龙。如伏猛虎。如御强寇。少不能降。反为所制。即 <lb ed="X" n="0523c20"/><lb ed="R040" n="0044a05"/>降之而复萌。其炽愈甚矣。降而伏之。不是强伏。所 <lb ed="X" n="0523c21"/><lb ed="R040" n="0044a06"/>住者常。则所伏者潜消而默化。此二句。是求<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0523c22"/><lb ed="R040" n="0044a07"/>一入门路径。</p> <lb ed="X" n="0523c23"/><lb ed="R040" n="0044a08"/><p xml:id="pX25p0523c2301">雲峰再说 应如是住如是降伏其心二句。一串 <lb ed="X" n="0523c24"/><lb ed="R040" n="0044a09"/>看。不是应如是住。又如是去降伏。所当住者住之。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0524a" n="0524a"/> <lb ed="X" n="0524a01"/><lb ed="R040" n="0044a10"/>则所不当住者。自然伏之矣。只因人于不应住处 <lb ed="X" n="0524a02"/><lb ed="R040" n="0044a11"/>住脚。便多一番。不自在心。那住得久。住不久时。又 <lb ed="X" n="0524a03"/><lb ed="R040" n="0044a12"/>去则所以制我者。皆跳跃而至矣。</p> <lb ed="X" n="0524a04"/><lb ed="R040" n="0044a13"/><p xml:id="pX25p0524a0401">子真说 <persName>佛</persName>言善哉善哉者。赞其问之甚善也。故 <lb ed="X" n="0524a05"/><lb ed="R040" n="0044a14"/>呼其名曰须菩提。正是儒家呼门人名一般。意如 <lb ed="X" n="0524a06"/><lb ed="R040" n="0044a15"/>汝所说。说字即是下二句。添<persName>如来</persName>二字者。见得善 <lb ed="X" n="0524a07"/><lb ed="R040" n="0044a16"/>保护眷念诸菩萨。而付委嘱讬之。正是<persName>佛</persName>之本意。 <lb ed="X" n="0524a08"/><lb ed="R040" n="0044a17"/>所谓因其问而发之也。亦是迎機启悟法。言<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0524a09"/><lb ed="R040" n="0044a18"/>说善男子善女人等。有此无上第一等。共证明觉 <lb ed="X" n="0524a10"/><lb ed="R040" n="0044b01"/>之心。便应如是住如是降伏也。如是意是<persName>如来</persName>说。 <lb ed="X" n="0524a11"/><lb ed="R040" n="0044b02"/>人有所住之地。而不能住。则不能降伏其心矣。故 <lb ed="X" n="0524a12"/><lb ed="R040" n="0044b03"/>应于所住之地。无有过。无有不及。恰好到此住位 <lb ed="X" n="0524a13"/><lb ed="R040" n="0044b04"/>故。<persName>佛</persName>言如是住。犹儒家言知所止也。止其所当止。 <lb ed="X" n="0524a14"/><lb ed="R040" n="0044b05"/>即是如是住註脚也。人患在不知住。便将此心付 <lb ed="X" n="0524a15"/><lb ed="R040" n="0044b06"/>之。无有何以降伏故。凡愚之心。蠢而不灵。中人之 <lb ed="X" n="0524a16"/><lb ed="R040" n="0044b07"/>心。触而始动。圣贤之心。静而能通者。其分别区画。 <lb ed="X" n="0524a17"/><lb ed="R040" n="0044b08"/>只在一住时相违耳。何以故。能住者。适如其住而 <lb ed="X" n="0524a18"/><lb ed="R040" n="0044b09"/>止。不能住者。有过心便落魔障。有不及心。即堕恶 <lb ed="X" n="0524a19"/><lb ed="R040" n="0044b10"/>道。人若于此得适中法。则一切魔障恶道。尽行消 <lb ed="X" n="0524a20"/><lb ed="R040" n="0044b11"/>归住处。而何有不降伏者乎。唯然是应而信之之 <lb ed="X" n="0524a21"/><lb ed="R040" n="0044b12"/>辞。故称<persName>世尊</persName>愿倾心乐闻。如是住二句之旨也。闻 <lb ed="X" n="0524a22"/><lb ed="R040" n="0044b13"/>言欲闻。是须菩提见解。欲进未进关头故。下即以 <lb ed="X" n="0524a23"/><lb ed="R040" n="0044b14"/>正宗指示。汝今谛听。不是竟说审视。言汝今当以 <lb ed="X" n="0524a24"/><lb ed="R040" n="0044b15"/>其微妙之旨。审而听之。则为汝说者。皆有真谛也。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0524b" n="0524b"/> <lb ed="X" n="0524b01"/><lb ed="R040" n="0044b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>〇大乘正宗分第三</head> <lb ed="X" n="0524b02"/><lb ed="R040" n="0044b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0524b0201"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是降伏其心。所有 <lb ed="X" n="0524b03"/><lb ed="R040" n="0044b18"/>一切众生之类。若卵生。若胎生。若湿生。若化生。若有 <lb ed="X" n="0524b04"/><lb ed="R040" n="0045a01"/>色若。无色。若有想。若无想。若非有想非无想。我皆令 <lb ed="X" n="0524b05"/><lb ed="R040" n="0045a02"/>入无馀涅槃。而灭度之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0524b06"/><lb ed="R040" n="0045a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0524b0601">子真说 尔时<persName>佛</persName>闻须菩提之请说而告之。此一 <lb ed="X" n="0524b07"/><lb ed="R040" n="0045a04"/>段文字。是说入门大头脑也。须菩提三字。是呼其 <lb ed="X" n="0524b08"/><lb ed="R040" n="0045a05"/>名而告之。不连下诸菩萨摩诃萨在内。摩诃二字。 <lb ed="X" n="0524b09"/><lb ed="R040" n="0045a06"/>是大者之称。于诸菩萨中。而又为大菩萨也。言此 <lb ed="X" n="0524b10"/><lb ed="R040" n="0045a07"/>大菩萨。亦不过从此入门。入门之法。只是一个降 <lb ed="X" n="0524b11"/><lb ed="R040" n="0045a08"/>伏其心。前此言如是住如是降伏其心。此专言下 <lb ed="X" n="0524b12"/><lb ed="R040" n="0045a09"/>句者。正以勇猛精进之法告也。人心最难降伏。唯 <lb ed="X" n="0524b13"/><lb ed="R040" n="0045a10"/>能以勇猛力量。及精进神思。得步入步。便是降伏 <lb ed="X" n="0524b14"/><lb ed="R040" n="0045a11"/>工夫。故应如是也。但生类不一。且槪擧而言之。所 <lb ed="X" n="0524b15"/><lb ed="R040" n="0045a12"/>以有一切众生之类。此句是冒该下文九种而言。 <lb ed="X" n="0524b16"/><lb ed="R040" n="0045a13"/>数若字。是二指点处。非无想句。不下若字。<anchor xml:id="nkr_note_add_0524b1601" n="0524b1601"/><anchor xml:id="beg0524b1601" n="0524b1601"/>已<anchor xml:id="end0524b1601"/>到实 <lb ed="X" n="0524b17"/><lb ed="R040" n="0045a14"/>地位矣。卵胎湿化。单指物。言不涉人类。若有色下。 <lb ed="X" n="0524b18"/><lb ed="R040" n="0045a15"/>单指人言。不涉物类。言卵胎湿化四种之生。各自 <lb ed="X" n="0524b19"/><lb ed="R040" n="0045a16"/>不同。而总一生也。有色色字。不专指情欲。言人有 <lb ed="X" n="0524b20"/><lb ed="R040" n="0045a17"/>此身。即有此色故。谓之色相。有色则声香味触法。 <lb ed="X" n="0524b21"/><lb ed="R040" n="0045a18"/>皆为色动。而即为色迷。此有字。仍对有色相者。言 <lb ed="X" n="0524b22"/><lb ed="R040" n="0045b01"/>若无色。非专言无色也。空诸相则著不得色。而色 <lb ed="X" n="0524b23"/><lb ed="R040" n="0045b02"/>自无矣。有想想字。不专指私称。言凡人有心必有 <lb ed="X" n="0524b24"/><lb ed="R040" n="0045b03"/>想故。谓之思想。视听言动。从思想而出。想之正。则 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0524c" n="0524c"/> <lb ed="X" n="0524c01"/><lb ed="R040" n="0045b04"/>视听言动皆正。想之邪。则皆邪。唯其有想。便有邪 <lb ed="X" n="0524c02"/><lb ed="R040" n="0045b05"/>正二端。故此想字。仍从正边说。若无想。则邪正之 <lb ed="X" n="0524c03"/><lb ed="R040" n="0045b06"/>念。陶融入化。而想归于无矣。若非有想。则想虽有。 <lb ed="X" n="0524c04"/><lb ed="R040" n="0045b07"/>而想<anchor xml:id="nkr_note_add_0524c0401" n="0524c0401"/><anchor xml:id="beg0524c0401" n="0524c0401"/>已<anchor xml:id="end0524c0401"/>入微。不见有想之迹。故有想而非有也。非 <lb ed="X" n="0524c05"/><lb ed="R040" n="0045b08"/>无想句。即从上句连络。无想<anchor xml:id="nkr_note_add_0524c0501" n="0524c0501"/><anchor xml:id="beg0524c0501" n="0524c0501"/>已<anchor xml:id="end0524c0501"/>不落想矣。非无想 <lb ed="X" n="0524c06"/><lb ed="R040" n="0045b09"/>幷不落无想。盖缘想入无上。则心性明觉。无可更 <lb ed="X" n="0524c07"/><lb ed="R040" n="0045b10"/>著想处。何有于无想。若此想真落空处。则前此从 <lb ed="X" n="0524c08"/><lb ed="R040" n="0045b11"/>想而得者。反堕落矣。所以此句。竟将以无量无边。 <lb ed="X" n="0524c09"/><lb ed="R040" n="0045b12"/>作非字解也。</p> <lb ed="X" n="0524c10"/><lb ed="R040" n="0045b13"/><p xml:id="pX25p0524c1001">雲峰说 我字是<persName>佛</persName>自称。皆字指上九种说。令字 <lb ed="X" n="0524c11"/><lb ed="R040" n="0045b14"/>是<persName>佛</persName>以觉性。而通于九种之觉性。故能令之也。入 <lb ed="X" n="0524c12"/><lb ed="R040" n="0045b15"/>字最有工夫。不可作出彼入此看。直是令一切众 <lb ed="X" n="0524c13"/><lb ed="R040" n="0045b16"/>生。造入法门。而<persName>佛</persName>以无剩義之法。使之尽觉。涅槃 <lb ed="X" n="0524c14"/><lb ed="R040" n="0045b17"/>二字。解者多误。有以涅槃为死者。释氏之误也。有 <lb ed="X" n="0524c15"/><lb ed="R040" n="0045b18"/>以<persName>如来</persName>另有涅槃经者。再误也。夫涅槃者。是<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0524c16"/><lb ed="R040" n="0046a01"/>之真性明觉。自有天地到今。无分今古。此真性。常 <lb ed="X" n="0524c17"/><lb ed="R040" n="0046a02"/>存不失。所以<persName>如来</persName>以三世转身法界。如去复来。愈 <lb ed="X" n="0524c18"/><lb ed="R040" n="0046a03"/>到愈熟。永无迷路。故得以其真性。与天地终始。永 <lb ed="X" n="0524c19"/><lb ed="R040" n="0046a04"/>无断续。谓之涅槃。无馀涅槃者。言此涅槃毫无剩 <lb ed="X" n="0524c20"/><lb ed="R040" n="0046a05"/>義。尙待補塞。所以将此真性普度一切众生也。言 <lb ed="X" n="0524c21"/><lb ed="R040" n="0046a06"/>灭度者。不是生灭之灭。是言<persName>如来</persName>度人。全无形迹。 <lb ed="X" n="0524c22"/><lb ed="R040" n="0046a07"/>潜移默化。使之尽行化度也。</p> <lb ed="X" n="0524c23"/><lb ed="R040" n="0046a08"/><p xml:id="pX25p0524c2301">子真说 涅槃竟作到彼岸看。是否。</p> <lb ed="X" n="0524c24"/><lb ed="R040" n="0046a09"/><p xml:id="pX25p0524c2401">雲峰说 是是但不说得明白。竟云到彼岸。从何 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0525a" n="0525a"/> <lb ed="X" n="0525a01"/><lb ed="R040" n="0046a10"/>处作津樑。故须以前之降伏二字。下一杖子。如无 <lb ed="X" n="0525a02"/><lb ed="R040" n="0046a11"/>馀则不消降伏矣。若论到无馀地位。则涅槃仍是 <lb ed="X" n="0525a03"/><lb ed="R040" n="0046a12"/>无馀有馀。非涅槃矣。求其无馀。则亦非涅槃矣。四 <lb ed="X" n="0525a04"/><lb ed="R040" n="0046a13"/>字相连而解。何有不明乎。</p> <lb ed="X" n="0525a05"/><lb ed="R040" n="0046a14"/><p xml:id="pX25p0525a0501">子真说 灭度之<persName>如来</persName>有心否。</p> <lb ed="X" n="0525a06"/><lb ed="R040" n="0046a15"/><p xml:id="pX25p0525a0601">雲峰说 有心灭度。便有度不得处。工夫不在灭 <lb ed="X" n="0525a07"/><lb ed="R040" n="0046a16"/>度时。而在降伏其心时。<persName>如来</persName>唯不待降伏。便能令 <lb ed="X" n="0525a08"/><lb ed="R040" n="0046a17"/>众生无不化度矣。九种既分。人物便有灵蠢。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0525a09"/><lb ed="R040" n="0046a18"/>如何令皆灭度。唯不分灵蠢。而皆灭度。所以谓无 <lb ed="X" n="0525a10"/><lb ed="R040" n="0046b01"/>馀涅槃也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0525a11"/><lb ed="R040" n="0046b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0525a1101">如是灭度无量无数无边众生。实无众生得灭度者。 <lb ed="X" n="0525a12"/><lb ed="R040" n="0046b03"/>何以故。须菩提。若菩萨有我相人相众生相寿者相。 <lb ed="X" n="0525a13"/><lb ed="R040" n="0046b04"/>即非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0525a14"/><lb ed="R040" n="0046b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0525a1401">子真说 上文言<persName>佛</persName>灭度众生。而<persName>如来</persName>以为众生。 <lb ed="X" n="0525a15"/><lb ed="R040" n="0046b06"/>皆有<persName>佛</persName>性。皆可作<persName>佛</persName>。则是此等无可限量。无可指 <lb ed="X" n="0525a16"/><lb ed="R040" n="0046b07"/>数。无有边际。一切众生。俱是可以化度。不以我之 <lb ed="X" n="0525a17"/><lb ed="R040" n="0046b08"/>化度。而成证果故。谓实无众生得灭度也。</p> <lb ed="X" n="0525a18"/><lb ed="R040" n="0046b09"/><p xml:id="pX25p0525a1801">雲峰说 实无句。是言<persName>如来</persName>以无馀涅槃灭度众 <lb ed="X" n="0525a19"/><lb ed="R040" n="0046b10"/>生。到众生灭度之後。使九种众生。俱<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a1901" n="0525a1901"/><anchor xml:id="beg0525a1901" n="0525a1901"/>已<anchor xml:id="end0525a1901"/>入化。则是 <lb ed="X" n="0525a20"/><lb ed="R040" n="0046b11"/>众生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a2001" n="0525a2001"/><anchor xml:id="beg0525a2001" n="0525a2001"/>已<anchor xml:id="end0525a2001"/>无<persName>如来</persName>灭度之形迹。故谓之实无有得。譬 <lb ed="X" n="0525a21"/><lb ed="R040" n="0046b12"/>如鱼在水而忘水。与之俱化何得之有。此句不是 <lb ed="X" n="0525a22"/><lb ed="R040" n="0046b13"/><persName>如来</persName>自赞能度众生。正言无量无数无边。在在可 <lb ed="X" n="0525a23"/><lb ed="R040" n="0046b14"/>度。实由众生可造入无馀。而非我之功也。何以故 <lb ed="X" n="0525a24"/><lb ed="R040" n="0046b15"/>三字。申明实无有句之故。<persName>如来</persName>以为若菩萨欲灭 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0525b" n="0525b"/> <lb ed="X" n="0525b01"/><lb ed="R040" n="0046b16"/>度众生。而谓我之一身可以度之。便先设一我相。 <lb ed="X" n="0525b02"/><lb ed="R040" n="0046b17"/>有我即有人。人我相形。便有人相。有人相。则前此 <lb ed="X" n="0525b03"/><lb ed="R040" n="0046b18"/>九种众生。其中便分别灵蠢高下。而存一众生相 <lb ed="X" n="0525b04"/><lb ed="R040" n="0047a01"/>矣。有众生相。将欲以我之身。永长于世。而化度一 <lb ed="X" n="0525b05"/><lb ed="R040" n="0047a02"/>切。便生寿者相。即非菩萨地位中人矣。所以<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0525b06"/><lb ed="R040" n="0047a03"/>度尽众生。而不留四相故。谓之皆入无馀涅槃也。</p> <lb ed="X" n="0525b07"/><lb ed="R040" n="0047a04"/><p xml:id="pX25p0525b0701">子真说 如此说有我相四句。是一串矣。何谓四 <lb ed="X" n="0525b08"/><lb ed="R040" n="0047a05"/>相。</p> <lb ed="X" n="0525b09"/><lb ed="R040" n="0047a06"/><p xml:id="pX25p0525b0901">雲峰说 我相即是人相。则虽有四相。仍从我相 <lb ed="X" n="0525b10"/><lb ed="R040" n="0047a07"/>而起。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0525b11"/><lb ed="R040" n="0047a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行无住分第四</cb:mulu><head>〇妙行无住分第四</head> <lb ed="X" n="0525b12"/><lb ed="R040" n="0047a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0525b1201">复次须菩提。菩萨于法应无所住行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0525b13"/><lb ed="R040" n="0047a10"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。须菩提。菩萨应如 <lb ed="X" n="0525b14"/><lb ed="R040" n="0047a11"/>是佈施。不住于相。何以故。若菩萨不住相佈施。其福 <lb ed="X" n="0525b15"/><lb ed="R040" n="0047a12"/>德不可思量。须菩提。于意云何。东方虚空可思量不。 <lb ed="X" n="0525b16"/><lb ed="R040" n="0047a13"/>不也<persName>世尊</persName>。须菩提。南西北方四维上下虚空。可思量 <lb ed="X" n="0525b17"/><lb ed="R040" n="0047a14"/>不。不也<persName>世尊</persName>。须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如 <lb ed="X" n="0525b18"/><lb ed="R040" n="0047a15"/>是。不可思量。须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0525b19"/><lb ed="R040" n="0047a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0525b1901">子真说 上文说无有四相。而此问正发明无相 <lb ed="X" n="0525b20"/><lb ed="R040" n="0047a17"/>之旨。是时须菩提从座起立。而<persName>世尊</persName>使复坐于位 <lb ed="X" n="0525b21"/><lb ed="R040" n="0047a18"/>次。而告之曰。所谓四相者。不可住著于心故。菩萨 <lb ed="X" n="0525b22"/><lb ed="R040" n="0047b01"/>应无所住。此问内有七住字。上六住俱作执著意 <lb ed="X" n="0525b23"/><lb ed="R040" n="0047b02"/>解。末一住字。仍作止住意解。于法法字。即无四相 <lb ed="X" n="0525b24"/><lb ed="R040" n="0047b03"/>之法也。应无所住者。即下文色声香味触法是也。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0525c" n="0525c"/> <lb ed="X" n="0525c01"/><lb ed="R040" n="0047b04"/>六者谓之六尘极意。执著人我众生寿者四相。缘 <lb ed="X" n="0525c02"/><lb ed="R040" n="0047b05"/>此六尘。便不得空诸所有故。应无所住也。无所住 <lb ed="X" n="0525c03"/><lb ed="R040" n="0047b06"/>即以六度中佈施一节言之。亦不可以执著行之。 <lb ed="X" n="0525c04"/><lb ed="R040" n="0047b07"/>不可行者何。如色声等。是色者形色。声者音声。香 <lb ed="X" n="0525c05"/><lb ed="R040" n="0047b08"/>者馨香。味者滋味。触者情所感触。法者法所引导。此 <lb ed="X" n="0525c06"/><lb ed="R040" n="0047b09"/>六项于佈施时。尤易渐染。唯佈施时。不住色声香 <lb ed="X" n="0525c07"/><lb ed="R040" n="0047b10"/>味触法想。则亦无求福报想矣。故言菩萨无住相 <lb ed="X" n="0525c08"/><lb ed="R040" n="0047b11"/>佈施。盖因人于佈施时。每每著相。将谓我施于人 <lb ed="X" n="0525c09"/><lb ed="R040" n="0047b12"/>人。人可施而愿世人同霑我泽。而又愿我常常布 <lb ed="X" n="0525c10"/><lb ed="R040" n="0047b13"/>施。四相俱不空矣。其故实由色声等而起。就如见 <lb ed="X" n="0525c11"/><lb ed="R040" n="0047b14"/>一人而思佈施。便动形色相。闻一人而欲佈施。便 <lb ed="X" n="0525c12"/><lb ed="R040" n="0047b15"/>生音声相。佈施之时。馨香滋味。必求全美。而又因 <lb ed="X" n="0525c13"/><lb ed="R040" n="0047b16"/>求福德之心触动。欲使接引众生同归大法。便是 <lb ed="X" n="0525c14"/><lb ed="R040" n="0047b17"/>六尘不净。此段不褈佈施。<persName>世尊</persName>仍为大众说法。而 <lb ed="X" n="0525c15"/><lb ed="R040" n="0047b18"/>借佈施一事。以发明无住相耳。佈施者布陈<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c1501" n="0525c1501"/><anchor xml:id="beg0525c1501" n="0525c1501"/>己<anchor xml:id="end0525c1501"/>之 <lb ed="X" n="0525c16"/><lb ed="R040" n="0048a01"/>所有。而施之于人。最著色相。故<persName>世尊</persName>于六尘中。单 <lb ed="X" n="0525c17"/><lb ed="R040" n="0048a02"/>提言之。</p> <lb ed="X" n="0525c18"/><lb ed="R040" n="0048a03"/><p xml:id="pX25p0525c1801">子真又说 上言无住相佈施其故何。以此句是 <lb ed="X" n="0525c19"/><lb ed="R040" n="0048a04"/>申明上文意。故言若菩萨不以四相六尘执著。而 <lb ed="X" n="0525c20"/><lb ed="R040" n="0048a05"/>行于佈施。其于福德不可思惟而度量。</p> <lb ed="X" n="0525c21"/><lb ed="R040" n="0048a06"/><p xml:id="pX25p0525c2101">雲峰说 上文既说无住相。此又说到福德。不是 <lb ed="X" n="0525c22"/><lb ed="R040" n="0048a07"/><persName>如来</persName>以果报欣动众生。只缘众生佈施一念。求福 <lb ed="X" n="0525c23"/><lb ed="R040" n="0048a08"/>者多。故以福德耸动之。其实是对下乘者说。非谓 <lb ed="X" n="0525c24"/><lb ed="R040" n="0048a09"/>无住相註脚也。总之。无住相中。自有福德。若求而 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0526a" n="0526a"/> <lb ed="X" n="0526a01"/><lb ed="R040" n="0048a10"/>得之。便是有限。何不可思量之有此二句。上重下 <lb ed="X" n="0526a02"/><lb ed="R040" n="0048a11"/>轻。福德又在佈施中说出。</p> <lb ed="X" n="0526a03"/><lb ed="R040" n="0048a12"/><p xml:id="pX25p0526a0301">子真说 <persName>如来</persName>又言。于意云何者。是教须菩提于 <lb ed="X" n="0526a04"/><lb ed="R040" n="0048a13"/>意中自去忖𢜬一番说。东西南北上下四维。指十 <lb ed="X" n="0526a05"/><lb ed="R040" n="0048a14"/>方而言也。有十方便有方向。而此十方。尽属虚空。 <lb ed="X" n="0526a06"/><lb ed="R040" n="0048a15"/>则无有边际。不可思惟度量矣。故<persName>如来</persName>问其可思 <lb ed="X" n="0526a07"/><lb ed="R040" n="0048a16"/>量不。而须菩提直言不可思量也。言菩萨无住相 <lb ed="X" n="0526a08"/><lb ed="R040" n="0048a17"/>佈施。其于福德。亦复如上所云十方虚空不可思 <lb ed="X" n="0526a09"/><lb ed="R040" n="0048a18"/>量也。此段正言不求福德。而福德自至。盖以其无 <lb ed="X" n="0526a10"/><lb ed="R040" n="0048b01"/>执著也。故<persName>如来</persName>说。凡菩萨但应如我所教。不住于 <lb ed="X" n="0526a11"/><lb ed="R040" n="0048b02"/>相而降伏其心。则此心便有定向。而得所住止矣。</p> <lb ed="X" n="0526a12"/><lb ed="R040" n="0048b03"/><p xml:id="pX25p0526a1201">雲峰说 此句结无住相。而幷结降伏其心之旨。 <lb ed="X" n="0526a13"/><lb ed="R040" n="0048b04"/>如所教说得。自然不由勉强。故能断绝尘根。一空 <lb ed="X" n="0526a14"/><lb ed="R040" n="0048b05"/>诸相。乃能住止。若使诸相。稍存心中有所。更何住 <lb ed="X" n="0526a15"/><lb ed="R040" n="0048b06"/>处。</p> <lb ed="X" n="0526a16"/><lb ed="R040" n="0048b07"/><p xml:id="pX25p0526a1601">子真说 住在何处。</p> <lb ed="X" n="0526a17"/><lb ed="R040" n="0048b08"/><p xml:id="pX25p0526a1701">雲峰说 住在空虚处。</p> <lb ed="X" n="0526a18"/><lb ed="R040" n="0048b09"/><p xml:id="pX25p0526a1801">子真说 空虚处住得定否。</p> <lb ed="X" n="0526a19"/><lb ed="R040" n="0048b10"/><p xml:id="pX25p0526a1901">雲峰说 空虚处住得久。若涉六尘。便刻刻欲迁 <lb ed="X" n="0526a20"/><lb ed="R040" n="0048b11"/>矣。何处是我安心处乎。</p> <lb ed="X" n="0526a21"/><lb ed="R040" n="0048b12"/><p xml:id="pX25p0526a2101">子真说 佈施一端。不说到福德。佈施何用。</p> <lb ed="X" n="0526a22"/><lb ed="R040" n="0048b13"/><p xml:id="pX25p0526a2201">雲峰说 若说到福德佈施。又何用。</p> <lb ed="X" n="0526a23"/><lb ed="R040" n="0048b14"/><p xml:id="pX25p0526a2301">子真说 然则不佈施者。反有福德乎。</p> <lb ed="X" n="0526a24"/><lb ed="R040" n="0048b15"/><p xml:id="pX25p0526a2401">雲峰说 佈施有限。福德无穷。人若于佈施。前後 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0526b" n="0526b"/> <lb ed="X" n="0526b01"/><lb ed="R040" n="0048b16"/>打算。一回反为佈施所拘。而果报亦从此分限矣。 <lb ed="X" n="0526b02"/><lb ed="R040" n="0048b17"/>故此段深言浅解。与後義不同。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0526b03"/><lb ed="R040" n="0048b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理实见分第五</cb:mulu><head>〇如理实见分第五</head> <lb ed="X" n="0526b04"/><lb ed="R040" n="0049a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0526b0401">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0526b05"/><lb ed="R040" n="0049a02"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0526b06"/><lb ed="R040" n="0049a03"/>相。<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。 <lb ed="X" n="0526b07"/><lb ed="R040" n="0049a04"/>即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0526b08"/><lb ed="R040" n="0049a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0526b0801">子真说 此段是<persName>如来</persName>诘问。须菩提以令之言下 <lb ed="X" n="0526b09"/><lb ed="R040" n="0049a06"/>自悟意。总发明上文无住相之旨。亦是<persName>如来</persName>现身 <lb ed="X" n="0526b10"/><lb ed="R040" n="0049a07"/>说法处。故言心中揣𢜬。何如果可以现在说法之 <lb ed="X" n="0526b11"/><lb ed="R040" n="0049a08"/>身相。见<persName>如来</persName>否。此句正是进须菩提一层也。时须 <lb ed="X" n="0526b12"/><lb ed="R040" n="0049a09"/>菩提于当下直认不也。故称<persName>世尊</persName>不可以今日说 <lb ed="X" n="0526b13"/><lb ed="R040" n="0049a10"/>法之身相。得执著之以见<persName>如来</persName>。而复自解其故。凡 <lb ed="X" n="0526b14"/><lb ed="R040" n="0049a11"/>一切所见之相。皆是虚空妄说。无有实际。故云见 <lb ed="X" n="0526b15"/><lb ed="R040" n="0049a12"/>得一切之相非真相。即知今日说法<persName>如来</persName>之身。尙 <lb ed="X" n="0526b16"/><lb ed="R040" n="0049a13"/>是幻相不可执。此相以为见<persName>如来</persName>也。此句明说人 <lb ed="X" n="0526b17"/><lb ed="R040" n="0049a14"/>人有<persName>佛</persName>心。而不可存<persName>佛</persName>相<persName>佛</persName>心。刻刻在念。无相而 <lb ed="X" n="0526b18"/><lb ed="R040" n="0049a15"/>相。真<persName>佛</persName>相或留于世。有相而相。假见得即心即<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0526b19"/><lb ed="R040" n="0049a16"/>不落障碍。方为无住相也。时<persName>佛</persName>又言此者。正使须 <lb ed="X" n="0526b20"/><lb ed="R040" n="0049a17"/>菩提认定非相。是见<persName>如来</persName>之本旨。不可又自疑惑 <lb ed="X" n="0526b21"/><lb ed="R040" n="0049a18"/>也。此段一问一答。而问答中。又一结以终不可以 <lb ed="X" n="0526b22"/><lb ed="R040" n="0049b01"/>身相见之義。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0526b23"/><lb ed="R040" n="0049b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信稀有分第六</cb:mulu><head>〇正信稀有分第六</head> <lb ed="X" n="0526b24"/><lb ed="R040" n="0049b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0526b2401">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0526c" n="0526c"/> <lb ed="X" n="0526c01"/><lb ed="R040" n="0049b04"/>生实信不。<persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百 <lb ed="X" n="0526c02"/><lb ed="R040" n="0049b05"/>岁。有持戒修福者。于此章句。能生信心。以此为实。当 <lb ed="X" n="0526c03"/><lb ed="R040" n="0049b06"/>知是人不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0301" n="0526c0301"/><anchor xml:id="beg0526c0301" n="0526c0301"/>已<anchor xml:id="end0526c0301"/>于无 <lb ed="X" n="0526c04"/><lb ed="R040" n="0049b07"/>量千万<persName>佛</persName>所种诸善根。闻是章句。乃至一念生净信 <lb ed="X" n="0526c05"/><lb ed="R040" n="0049b08"/>者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见是诸众生。得如是无量福 <lb ed="X" n="0526c06"/><lb ed="R040" n="0049b09"/>德。何以故。是诸众生。无复我相人相众生相寿者相。 <lb ed="X" n="0526c07"/><lb ed="R040" n="0049b10"/>无法相。亦无非法相。何以故。是诸众生。若心取相。即 <lb ed="X" n="0526c08"/><lb ed="R040" n="0049b11"/>为著我人众生寿者。若取法相。即著我人众生寿者。 <lb ed="X" n="0526c09"/><lb ed="R040" n="0049b12"/>何以故。若取非法相。即著我人众生寿者。是故不应 <lb ed="X" n="0526c10"/><lb ed="R040" n="0049b13"/>取法。不应取非法。以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘。知 <lb ed="X" n="0526c11"/><lb ed="R040" n="0049b14"/>我说法。如筏喩者。法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0526c12"/><lb ed="R040" n="0049b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0526c1201">子真说 此段是须菩提于信後复设疑端以问。 <lb ed="X" n="0526c13"/><lb ed="R040" n="0049b16"/>盖以上言成<persName>佛</persName>之言。下言成<persName>佛</persName>之事。是时须菩提 <lb ed="X" n="0526c14"/><lb ed="R040" n="0049b17"/>闻<persName>如来</persName>说。不可以身相见<persName>如来</persName>。恐世人因此一言。 <lb ed="X" n="0526c15"/><lb ed="R040" n="0049b18"/>而幷<persName>佛</persName>言皆属空虚。故白<persName>佛</persName>言。颇有一切众生得 <lb ed="X" n="0526c16"/><lb ed="R040" n="0050a01"/>闻应如是住之言。与无住于相之说。及此经中之 <lb ed="X" n="0526c17"/><lb ed="R040" n="0050a02"/>一章一句。生信心而奉持否乎。此段问意。单恐人 <lb ed="X" n="0526c18"/><lb ed="R040" n="0050a03"/>不见<persName>佛</persName>相。但闻<persName>佛</persName>言。而生懈心。故言莫作是生实 <lb ed="X" n="0526c19"/><lb ed="R040" n="0050a04"/>信之说。此中章句不论世代远近无有。不信者。即 <lb ed="X" n="0526c20"/><lb ed="R040" n="0050a05"/>使<persName>如来</persName>于五百岁之前说此言。而于五百岁之後。 <lb ed="X" n="0526c21"/><lb ed="R040" n="0050a06"/><persName>如来</persName>此时仅有言在。其有持<persName>佛</persName>戒而修福德。闻此 <lb ed="X" n="0526c22"/><lb ed="R040" n="0050a07"/>章句。实实能生信心。正以此言非空说。而有实理 <lb ed="X" n="0526c23"/><lb ed="R040" n="0050a08"/>也。故是人得奉持其言。当知是人之善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c2301" n="0526c2301"/><anchor xml:id="beg0526c2301" n="0526c2301"/>已<anchor xml:id="end0526c2301"/>深不 <lb ed="X" n="0526c24"/><lb ed="R040" n="0050a09"/>特于一二善人。及三四五之善人。得此善根<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c2401" n="0526c2401"/><anchor xml:id="beg0526c2401" n="0526c2401"/>已<anchor xml:id="end0526c2401"/>。于 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0527a" n="0527a"/> <lb ed="X" n="0527a01"/><lb ed="R040" n="0050a10"/>无可限量之善人。至千万善中。会著源头。得此种 <lb ed="X" n="0527a02"/><lb ed="R040" n="0050a11"/>子根深蒂固故。闻此章句。乃至于无住相一念中。 <lb ed="X" n="0527a03"/><lb ed="R040" n="0050a12"/>生淸净心。信其实而无疑者。则是<persName>如来</persName>之言。虽世 <lb ed="X" n="0527a04"/><lb ed="R040" n="0050a13"/>远人湮。而且信从。况近代乎。故又言<persName>如来</persName>不分远 <lb ed="X" n="0527a05"/><lb ed="R040" n="0050a14"/>近。人人实信是<persName>如来</persName>之心。无有不知之。而见之者。 <lb ed="X" n="0527a06"/><lb ed="R040" n="0050a15"/>则悉知悉见之诸众生。应于淸净中。得此无可限 <lb ed="X" n="0527a07"/><lb ed="R040" n="0050a16"/>量之福德矣。</p> <lb ed="X" n="0527a08"/><lb ed="R040" n="0050a17"/><p xml:id="pX25p0527a0801">雲峰说 人人是<persName>如来</persName>心。则无不信。人人信<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0527a09"/><lb ed="R040" n="0050a18"/>言。则此心无不生淸净。淸净心中。便具无量福德。 <lb ed="X" n="0527a10"/><lb ed="R040" n="0050b01"/>正以此福德。原不假求而得者。故能得之无量也。 <lb ed="X" n="0527a11"/><lb ed="R040" n="0050b02"/>子真说 悉知悉见。则众生即是<persName>如来</persName>。何分众生 <lb ed="X" n="0527a12"/><lb ed="R040" n="0050b03"/>雲峰说 <anchor xml:id="nkr_note_add_0527a1201" n="0527a1201"/><anchor xml:id="beg0527a1201" n="0527a1201"/>已<anchor xml:id="end0527a1201"/>知者<persName>如来</persName>也。见而知之者众生也。能 <lb ed="X" n="0527a13"/><lb ed="R040" n="0050b04"/>见而知。便可造<persName>如来</persName>地位矣。</p> <lb ed="X" n="0527a14"/><lb ed="R040" n="0050b05"/><p xml:id="pX25p0527a1401">子真说 何以故者。是发明上得无量福德句也。 <lb ed="X" n="0527a15"/><lb ed="R040" n="0050b06"/>此下作三段看。盖言是淸净心之众生。不可一毫 <lb ed="X" n="0527a16"/><lb ed="R040" n="0050b07"/>迷恋。若心中先有一相而取之。以为我有。即为著 <lb ed="X" n="0527a17"/><lb ed="R040" n="0050b08"/>四相。言为字者。四相本无。而我自为此相。故下文 <lb ed="X" n="0527a18"/><lb ed="R040" n="0050b09"/>不著为字。而此独添言之。此段应单讲。下二段应 <lb ed="X" n="0527a19"/><lb ed="R040" n="0050b10"/>对讲。大意云。若心中著相。则四相齐至。此为不能 <lb ed="X" n="0527a20"/><lb ed="R040" n="0050b11"/>空相者言。下二段云。若心中偏于有。而认定法相 <lb ed="X" n="0527a21"/><lb ed="R040" n="0050b12"/>取之。即著四相。若偏于无。而认定非法相取之。则 <lb ed="X" n="0527a22"/><lb ed="R040" n="0050b13"/>亦著四相。正以<persName>如来</persName>之法。不可偏有偏无。是故不 <lb ed="X" n="0527a23"/><lb ed="R040" n="0050b14"/>应取法。而徒托于章句。不应取非法。而竟落于断 <lb ed="X" n="0527a24"/><lb ed="R040" n="0050b15"/>灭。正以是无住相之義。皆不可以有无之心执著 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0527b" n="0527b"/> <lb ed="X" n="0527b01"/><lb ed="R040" n="0050b16"/>故也。知其故则汝等今日听法之比丘。皆当知我 <lb ed="X" n="0527b02"/><lb ed="R040" n="0050b17"/>所说之法。不可倚靠。正如渡人之筏。方其未渡。人 <lb ed="X" n="0527b03"/><lb ed="R040" n="0050b18"/>人欲登。既登而及岸。即捨之不用矣。则信今日所 <lb ed="X" n="0527b04"/><lb ed="R040" n="0051a01"/>说之法。尙如此筏。而有可用不必用之时。况于非 <lb ed="X" n="0527b05"/><lb ed="R040" n="0051a02"/>法。而可误执之乎。</p> <lb ed="X" n="0527b06"/><lb ed="R040" n="0051a03"/><p xml:id="pX25p0527b0601">雲峰说 此三段。第一段言心取相者。相随心生 <lb ed="X" n="0527b07"/><lb ed="R040" n="0051a04"/>也。第二段。言取法相者。相随法起也。第三段。言取 <lb ed="X" n="0527b08"/><lb ed="R040" n="0051a05"/>非法相者。因欲去六尘。而未得无住相之真旨。竟 <lb ed="X" n="0527b09"/><lb ed="R040" n="0051a06"/>堕空魔。了无所得。是以非法相而生相也。但下文 <lb ed="X" n="0527b10"/><lb ed="R040" n="0051a07"/>只说法相非法相句。而不及心取相句。则知心字 <lb ed="X" n="0527b11"/><lb ed="R040" n="0051a08"/>是贯串三段之義。末句是足明上句。幷不深一层。 <lb ed="X" n="0527b12"/><lb ed="R040" n="0051a09"/>从来讲非法太粘。应专重法。尙应捨句。以见<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0527b13"/><lb ed="R040" n="0051a10"/>于众生言说章句生实信。後又超出章句。便得如 <lb ed="X" n="0527b14"/><lb ed="R040" n="0051a11"/>来真面目矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0527b15"/><lb ed="R040" n="0051a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无得无说分第七</cb:mulu><head>〇无得无说分第七</head> <lb ed="X" n="0527b16"/><lb ed="R040" n="0051a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0527b1601">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0527b17"/><lb ed="R040" n="0051a14"/><persName>如来</persName>有所说法耶。须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有 <lb ed="X" n="0527b18"/><lb ed="R040" n="0051a15"/>定法名阿耨多罗三藐三菩提。亦无有定法<persName>如来</persName>可 <lb ed="X" n="0527b19"/><lb ed="R040" n="0051a16"/>说。何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取不可说。非法非非 <lb ed="X" n="0527b20"/><lb ed="R040" n="0051a17"/>法。所以者何。一切贤圣。皆以无为法。而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0527b21"/><lb ed="R040" n="0051a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0527b2101">子真说 此段是<persName>如来</persName>设疑端。以启悟须菩提意。 <lb ed="X" n="0527b22"/><lb ed="R040" n="0051b01"/>故言汝今意中揣𢜬<persName>如来</persName>。果得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0527b23"/><lb ed="R040" n="0051b02"/>菩提耶。盖谓<persName>如来</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0527b2301" n="0527b2301"/><anchor xml:id="beg0527b2301" n="0527b2301"/>已<anchor xml:id="end0527b2301"/>成证果。而于无上正<persName>等正觉</persName> <lb ed="X" n="0527b24"/><lb ed="R040" n="0051b03"/>果。有所得否。故<persName>如来</persName>有所凭借。而今为之说法耶。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0527c" n="0527c"/> <lb ed="X" n="0527c01"/><lb ed="R040" n="0051b04"/>此一问要见上文无住相。而至于无法。可说微矣。 <lb ed="X" n="0527c02"/><lb ed="R040" n="0051b05"/>但非法不可取易明也。法而应捨。则後之求法者。 <lb ed="X" n="0527c03"/><lb ed="R040" n="0051b06"/>无有入门处。故设此以问耳。须菩提即答云。如我 <lb ed="X" n="0527c04"/><lb ed="R040" n="0051b07"/>解<persName>如来</persName>有所说法之義。其实无有定法。名此无上 <lb ed="X" n="0527c05"/><lb ed="R040" n="0051b08"/>正等之正觉。亦无有定法。而为今日<persName>如来</persName>可说之 <lb ed="X" n="0527c06"/><lb ed="R040" n="0051b09"/>法也。</p> <lb ed="X" n="0527c07"/><lb ed="R040" n="0051b10"/><p xml:id="pX25p0527c0701">雲峰说 法不可定者。不是千条万緖多而难定。 <lb ed="X" n="0527c08"/><lb ed="R040" n="0051b11"/>只因人人有此正觉。便应直造无上。一泥于法。即 <lb ed="X" n="0527c09"/><lb ed="R040" n="0051b12"/>落窠臼。而觉性反为法泥。下句说无有定法。而下 <lb ed="X" n="0527c10"/><lb ed="R040" n="0051b13"/>一亦字。是连上句说。下见得<persName>如来</persName>。得之于<anchor xml:id="nkr_note_add_0527c1001" n="0527c1001"/><anchor xml:id="beg0527c1001" n="0527c1001"/>己<anchor xml:id="end0527c1001"/>。与喩 <lb ed="X" n="0527c11"/><lb ed="R040" n="0051b14"/>之于人。皆从性真。活鱍鱍处发出。幷不有成法。而 <lb ed="X" n="0527c12"/><lb ed="R040" n="0051b15"/>为说法也。何以故者。释上无有定法之故。言<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0527c13"/><lb ed="R040" n="0051b16"/>说法。皆不可以一定之法取故。不可以一定之法 <lb ed="X" n="0527c14"/><lb ed="R040" n="0051b17"/>说。所以<persName>如来</persName>之说法。不可说是法非是法也二。句 <lb ed="X" n="0527c15"/><lb ed="R040" n="0051b18"/>三非字。一作是字解。一作勿字解。是法则有实相。 <lb ed="X" n="0527c16"/><lb ed="R040" n="0052a01"/>勿字法。则落空相。非有非无法无不备。乃为无为 <lb ed="X" n="0527c17"/><lb ed="R040" n="0052a02"/>法也。故即解云。所以说非法非非法者。何以故。盖 <lb ed="X" n="0527c18"/><lb ed="R040" n="0052a03"/>缘<persName>如来</persName>所说之法。原从觉性中来。不倚于法者。若 <lb ed="X" n="0527c19"/><lb ed="R040" n="0052a04"/>有倚则必有所取。取者因我之所无。就彼之所有。 <lb ed="X" n="0527c20"/><lb ed="R040" n="0052a05"/>以取之。便知法在外。而不在内。不可取者。非谓法 <lb ed="X" n="0527c21"/><lb ed="R040" n="0052a06"/>之不善。而不可取<persName>如来</persName>所说之法。俱从觉性说出。 <lb ed="X" n="0527c22"/><lb ed="R040" n="0052a07"/>则凡假法以说者。法虽善而皆不可取矣。唯不可 <lb ed="X" n="0527c23"/><lb ed="R040" n="0052a08"/>取。则亦不可说到。此说不得是法。亦说不得。不是 <lb ed="X" n="0527c24"/><lb ed="R040" n="0052a09"/>法矣。非法者。我明上无法可说句。非非法者。我明 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0528a" n="0528a"/> <lb ed="X" n="0528a01"/><lb ed="R040" n="0052a10"/>上法尙应捨。何况非法二句。绝不支離。则知一切 <lb ed="X" n="0528a02"/><lb ed="R040" n="0052a11"/>之菩萨而称为贤。<persName>如来</persName>之地位。而称为圣。皆不假 <lb ed="X" n="0528a03"/><lb ed="R040" n="0052a12"/>造作强为。而实以无为之法。造成贤圣。但其中先 <lb ed="X" n="0528a04"/><lb ed="R040" n="0052a13"/>知後觉。各自不同故。以後觉者为贤。先知者为圣。 <lb ed="X" n="0528a05"/><lb ed="R040" n="0052a14"/>而微有差等分别耳。究之其原。同出于无为之法。 <lb ed="X" n="0528a06"/><lb ed="R040" n="0052a15"/>而未尝有别。</p> <lb ed="X" n="0528a07"/><lb ed="R040" n="0052a16"/><p xml:id="pX25p0528a0701">子真说 无为法。正照上文一念生净信句。净则 <lb ed="X" n="0528a08"/><lb ed="R040" n="0052a17"/>无为。不净则纷纷错起。而为之不勝矣。</p> <lb ed="X" n="0528a09"/><lb ed="R040" n="0052a18"/><p xml:id="pX25p0528a0901">雲峰说 无为不是一无所为。纵为之到底。仍返 <lb ed="X" n="0528a10"/><lb ed="R040" n="0052b01"/>于无为人。若未尝有为。先求无为。便是踏空而行。 <lb ed="X" n="0528a11"/><lb ed="R040" n="0052b02"/>何有实效。人若既经为过。但恃所为。则又踱实而 <lb ed="X" n="0528a12"/><lb ed="R040" n="0052b03"/>走。何有灵機。所以法至无为。而幾幾于贤圣矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0528a13"/><lb ed="R040" n="0052b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>〇依法出生分第八</head> <lb ed="X" n="0528a14"/><lb ed="R040" n="0052b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0528a1401">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝。以用 <lb ed="X" n="0528a15"/><lb ed="R040" n="0052b06"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0528a16"/><lb ed="R040" n="0052b07"/>何以故。是福德即非德福性。是故<persName>如来</persName>说福德多。若 <lb ed="X" n="0528a17"/><lb ed="R040" n="0052b08"/>复有人。于此经中。受持乃至四句偈等。为他人说。其 <lb ed="X" n="0528a18"/><lb ed="R040" n="0052b09"/>福勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0528a19"/><lb ed="R040" n="0052b10"/>三藐三菩提法。皆从此经出。须菩提。所谓<persName>佛</persName>法者。即 <lb ed="X" n="0528a20"/><lb ed="R040" n="0052b11"/>非<persName>佛</persName>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0528a21"/><lb ed="R040" n="0052b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0528a2101">子真说 若有人满三千大千世界。三千者擧成 <lb ed="X" n="0528a22"/><lb ed="R040" n="0052b13"/>数。而言大千者。又以三千之数言。犹云三千个三 <lb ed="X" n="0528a23"/><lb ed="R040" n="0052b14"/>千。此极言世界之多。至于大千。多之<anchor xml:id="nkr_note_add_0528a2301" n="0528a2301"/><anchor xml:id="beg0528a2301" n="0528a2301"/>已<anchor xml:id="end0528a2301"/>极。而又满 <lb ed="X" n="0528a24"/><lb ed="R040" n="0052b15"/>此世界。无有脱空。将此世界之七宝。用以佈施七 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0528b" n="0528b"/> <lb ed="X" n="0528b01"/><lb ed="R040" n="0052b16"/>宝者。金银琉璃玛瑙玻璃珊瑚明珠是也。此七宝 <lb ed="X" n="0528b02"/><lb ed="R040" n="0052b17"/>者。世界中之希珍。用以佈施。其所得之福德多乎。 <lb ed="X" n="0528b03"/><lb ed="R040" n="0052b18"/>不多乎。此一段又借佈施一端。以启其问。而须菩 <lb ed="X" n="0528b04"/><lb ed="R040" n="0053a01"/>提直言多者。亦只就佈施。言其多耳。一问一答。俱 <lb ed="X" n="0528b05"/><lb ed="R040" n="0053a02"/>是设词。不作实有。如是佈施。以得福德也。</p> <lb ed="X" n="0528b06"/><lb ed="R040" n="0053a03"/><p xml:id="pX25p0528b0601">雲峰说 <persName>如来</persName>即言所得之福德。仍是性中固有。 <lb ed="X" n="0528b07"/><lb ed="R040" n="0053a04"/>不假佈施。而有增益。何以故。是知来发明福德多 <lb ed="X" n="0528b08"/><lb ed="R040" n="0053a05"/>之故。故言福德本之于性。何处计其多少。则知言 <lb ed="X" n="0528b09"/><lb ed="R040" n="0053a06"/>多者。犹著佈施相。见得佈施。如此之多。而得福德 <lb ed="X" n="0528b10"/><lb ed="R040" n="0053a07"/>究竟。返归性分。不著多相。是故<persName>如来</persName>说得福德之 <lb ed="X" n="0528b11"/><lb ed="R040" n="0053a08"/>多耳。</p> <lb ed="X" n="0528b12"/><lb ed="R040" n="0053a09"/><p xml:id="pX25p0528b1201">子真说 四句偈。不单指四句言。故说一等字。有 <lb ed="X" n="0528b13"/><lb ed="R040" n="0053a10"/>经而後有偈。故下乃至二字。则知四句偈前後皆 <lb ed="X" n="0528b14"/><lb ed="R040" n="0053a11"/>偈矣。受持二字。各有解受者。口受持者。心持能口 <lb ed="X" n="0528b15"/><lb ed="R040" n="0053a12"/>受。心持而复为人解说。此经中之義。则其所得之 <lb ed="X" n="0528b16"/><lb ed="R040" n="0053a13"/>福。更勝于佈施之福。何以故者。解明其福勝彼之 <lb ed="X" n="0528b17"/><lb ed="R040" n="0053a14"/>故。盖以一切<anchor xml:id="nkr_note_add_0528b1701" n="0528b1701"/><anchor xml:id="beg0528b1701" n="0528b1701"/>已<anchor xml:id="end0528b1701"/>成正果之诸<persName>佛</persName>。及将成正果之诸 <lb ed="X" n="0528b18"/><lb ed="R040" n="0053a15"/>菩萨。而会悟诸<persName>佛</persName>无上正觉之法。皆从此经中。解 <lb ed="X" n="0528b19"/><lb ed="R040" n="0053a16"/>出真義。故呼须菩提言。此即<persName>佛</persName>法也。而一有执著 <lb ed="X" n="0528b20"/><lb ed="R040" n="0053a17"/>于法。便非法矣。</p> <lb ed="X" n="0528b21"/><lb ed="R040" n="0053a18"/><p xml:id="pX25p0528b2101">雲峰说 此一问答。只重受持。为人解说二句。上 <lb ed="X" n="0528b22"/><lb ed="R040" n="0053b01"/>句自修功。下句及人功。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0528b23"/><lb ed="R040" n="0053b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相无相分第九</cb:mulu><head>〇一相无相分第九</head> <lb ed="X" n="0528b24"/><lb ed="R040" n="0053b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0528b2401">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0528c" n="0528c"/> <lb ed="X" n="0528c01"/><lb ed="R040" n="0053b04"/>不。须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹名为入流。而 <lb ed="X" n="0528c02"/><lb ed="R040" n="0053b05"/>无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。须菩提。于 <lb ed="X" n="0528c03"/><lb ed="R040" n="0053b06"/>意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果不。须菩提 <lb ed="X" n="0528c04"/><lb ed="R040" n="0053b07"/>言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名一往来。而实无往来。 <lb ed="X" n="0528c05"/><lb ed="R040" n="0053b08"/>是名斯陀含。须菩提。于意云何。阿那含能作是念。我 <lb ed="X" n="0528c06"/><lb ed="R040" n="0053b09"/>得阿那含果不。须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含 <lb ed="X" n="0528c07"/><lb ed="R040" n="0053b10"/>名为不来。而实无不来。是故名阿那含。须菩提。于意 <lb ed="X" n="0528c08"/><lb ed="R040" n="0053b11"/>云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道不。须菩提言。 <lb ed="X" n="0528c09"/><lb ed="R040" n="0053b12"/>不也<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法名阿罗汉。<persName>世尊</persName>。若阿罗 <lb ed="X" n="0528c10"/><lb ed="R040" n="0053b13"/>汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0528c11"/><lb ed="R040" n="0053b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0528c1101">子真说 上文言<persName>佛</persName>法无相。而无相中。其实有果。 <lb ed="X" n="0528c12"/><lb ed="R040" n="0053b15"/>但相不可著。果亦不可定。故此段以四菩萨之四 <lb ed="X" n="0528c13"/><lb ed="R040" n="0053b16"/>果言之。以见四果。一果进一果而究竟。以果名者。 <lb ed="X" n="0528c14"/><lb ed="R040" n="0053b17"/>犹是法门之小乘。其须陀洹斯陀含阿那含阿罗 <lb ed="X" n="0528c15"/><lb ed="R040" n="0053b18"/>汉是四等入道进修之人。其名不同。证果则一。须 <lb ed="X" n="0528c16"/><lb ed="R040" n="0054a01"/>陀洹是梵语之称。即译作下入流二字。下三段皆 <lb ed="X" n="0528c17"/><lb ed="R040" n="0054a02"/>仿此。<persName>如来</persName>言须陀洹者。能作是证果之念。我得其 <lb ed="X" n="0528c18"/><lb ed="R040" n="0054a03"/>果否乎。而须菩提答云。不也。盖以此须陀洹者。于 <lb ed="X" n="0528c19"/><lb ed="R040" n="0054a04"/>六尘中。脱出能生淸净心故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0528c1901" n="0528c1901"/><anchor xml:id="beg0528c1901" n="0528c1901"/>已<anchor xml:id="end0528c1901"/>入于贤圣之流而 <lb ed="X" n="0528c20"/><lb ed="R040" n="0054a05"/>究之。何所谓流。便是入焉。俱化则不入于人我相。 <lb ed="X" n="0528c21"/><lb ed="R040" n="0054a06"/>而何有于色声等。故虽名须陀洹。而实无可名也。 <lb ed="X" n="0528c22"/><lb ed="R040" n="0054a07"/>此为初果斯陀含者。较之初果。则<anchor xml:id="nkr_note_add_0528c2201" n="0528c2201"/><anchor xml:id="beg0528c2201" n="0528c2201"/>已<anchor xml:id="end0528c2201"/>进矣。名一往 <lb ed="X" n="0528c23"/><lb ed="R040" n="0054a08"/>来者。曾于此中。往来一番也。凡人于尘相有一往。 <lb ed="X" n="0528c24"/><lb ed="R040" n="0054a09"/>而不来有。既来而复往者。此则曾于其中。一往来 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0529a" n="0529a"/> <lb ed="X" n="0529a01"/><lb ed="R040" n="0054a10"/>而绝无顾恋。所以谓之一往来也。则名为斯陀含。 <lb ed="X" n="0529a02"/><lb ed="R040" n="0054a11"/>而实无可名也。此为第二果。阿那含者。较之第二 <lb ed="X" n="0529a03"/><lb ed="R040" n="0054a12"/>果。则又进矣。而此阿那含。于六尘四相。一一证空。 <lb ed="X" n="0529a04"/><lb ed="R040" n="0054a13"/>幷无可名。而特于此中。通彻前後。了无障碍。故不 <lb ed="X" n="0529a05"/><lb ed="R040" n="0054a14"/>特不往直<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a0501" n="0529a0501"/><anchor xml:id="beg0529a0501" n="0529a0501"/>已<anchor xml:id="end0529a0501"/>。不来觉得尘相<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a0502" n="0529a0502"/><anchor xml:id="beg0529a0502" n="0529a0502"/>已<anchor xml:id="end0529a0502"/>。无有可来之迹。此 <lb ed="X" n="0529a06"/><lb ed="R040" n="0054a15"/>为第三果。阿罗汉者。较之第三果。则更进矣。而阿 <lb ed="X" n="0529a07"/><lb ed="R040" n="0054a16"/>罗汉实无有法相者。盖以阿罗汉见道而不著于 <lb ed="X" n="0529a08"/><lb ed="R040" n="0054a17"/>道也。若其见道而有所著。不过成其为阿罗汉之 <lb ed="X" n="0529a09"/><lb ed="R040" n="0054a18"/>道。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a0901" n="0529a0901"/><anchor xml:id="beg0529a0901" n="0529a0901"/>已<anchor xml:id="end0529a0901"/>岂能脱此四相乎。故虽名为阿罗汉。而实 <lb ed="X" n="0529a10"/><lb ed="R040" n="0054b01"/>无以名之。此为第四果。凡此四果。各就地位。同证 <lb ed="X" n="0529a11"/><lb ed="R040" n="0054b02"/>无上。无非说不著一果。而成此果耳。</p> <lb ed="X" n="0529a12"/><lb ed="R040" n="0054b03"/><p xml:id="pX25p0529a1201">雲峰说 四果果字一義也。因果证果。各有分别 <lb ed="X" n="0529a13"/><lb ed="R040" n="0054b04"/>因果者。以前之所因。而得今日之果。证果者以今 <lb ed="X" n="0529a14"/><lb ed="R040" n="0054b05"/>之所证。而得当下之果也。果字有二義。一果决之 <lb ed="X" n="0529a15"/><lb ed="R040" n="0054b06"/>果。一果报之果。此应以果决義解。盖以四菩萨俱 <lb ed="X" n="0529a16"/><lb ed="R040" n="0054b07"/>从勇猛精进。而坚修以得之者。入流一往来诸名。 <lb ed="X" n="0529a17"/><lb ed="R040" n="0054b08"/>正是证其果处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0529a18"/><lb ed="R040" n="0054b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0529a1801"><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離 <lb ed="X" n="0529a19"/><lb ed="R040" n="0054b10"/>欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>。我不作是念。我是離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0529a20"/><lb ed="R040" n="0054b11"/>我若作是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>即不说须菩提是 <lb ed="X" n="0529a21"/><lb ed="R040" n="0054b12"/>乐阿兰那行者。以须菩提实无所行。而名须菩提。是 <lb ed="X" n="0529a22"/><lb ed="R040" n="0054b13"/>乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0529a23"/><lb ed="R040" n="0054b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0529a2301">雲峰说 上四果俱以无心而得果者。无可名之。 <lb ed="X" n="0529a24"/><lb ed="R040" n="0054b15"/>故强名为四果之人。究竟实无所名也。但上三种 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0529b" n="0529b"/> <lb ed="X" n="0529b01"/><lb ed="R040" n="0054b16"/>人言得果。下阿罗汉言得道。果与道。其中浅深不 <lb ed="X" n="0529b02"/><lb ed="R040" n="0054b17"/>同。须知道字实高果一层。故下不说果。只说道耳。</p> <lb ed="X" n="0529b03"/><lb ed="R040" n="0054b18"/><p xml:id="pX25p0529b0301">子真说 无诤者无所诤也。人心一念欲明理。又 <lb ed="X" n="0529b04"/><lb ed="R040" n="0055a01"/>一念欲驱欲。两念相争。便内自诤矣。无诤则理欲 <lb ed="X" n="0529b05"/><lb ed="R040" n="0055a02"/>消忘。不起诤念。是为无诤。三昧者。梵语也。译之则 <lb ed="X" n="0529b06"/><lb ed="R040" n="0055a03"/>为入定。</p> <lb ed="X" n="0529b07"/><lb ed="R040" n="0055a04"/><p xml:id="pX25p0529b0701">雲峰说 无诤者。非诤于口诤于心也。无诤在儒 <lb ed="X" n="0529b08"/><lb ed="R040" n="0055a05"/>家。则曰内自讼。在<persName>如来</persName>则曰。无诤人有过。而自讼 <lb ed="X" n="0529b09"/><lb ed="R040" n="0055a06"/>则过消人。至于无过之可讼。遂到无诤地位。夫无 <lb ed="X" n="0529b10"/><lb ed="R040" n="0055a07"/>诤则善念。亦且消融。从何而诤。所以然者。盖因此 <lb ed="X" n="0529b11"/><lb ed="R040" n="0055a08"/>中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0529b1101" n="0529b1101"/><anchor xml:id="beg0529b1101" n="0529b1101"/>已<anchor xml:id="end0529b1101"/>至入定之会。更无有所相持。而寂然之中。万 <lb ed="X" n="0529b12"/><lb ed="R040" n="0055a09"/>感不动。故得一定而无所扰也。三昧甚难发明。我 <lb ed="X" n="0529b13"/><lb ed="R040" n="0055a10"/>当解字義。以充其義。三昧二字。世以为三昧火者 <lb ed="X" n="0529b14"/><lb ed="R040" n="0055a11"/>非也。因以其名。而释氏误谓无明火。後又误以无 <lb ed="X" n="0529b15"/><lb ed="R040" n="0055a12"/>明。为无名去三昧之解。远矣。夫三昧而解作入定 <lb ed="X" n="0529b16"/><lb ed="R040" n="0055a13"/>者。从无诤译说也。若云昧之一字。直以明昧。昧字 <lb ed="X" n="0529b17"/><lb ed="R040" n="0055a14"/>解之为近。盖人不觉则昧。若正觉则不昧矣。昧从 <lb ed="X" n="0529b18"/><lb ed="R040" n="0055a15"/>心生。则心为昧所掩。而往往多迷。故世称昧为迷 <lb ed="X" n="0529b19"/><lb ed="R040" n="0055a16"/>昧。正觉之人。心有慧灯。古今常照一切尘相。更无 <lb ed="X" n="0529b20"/><lb ed="R040" n="0055a17"/>有昧。此昧字義之粗解也。</p> <lb ed="X" n="0529b21"/><lb ed="R040" n="0055a18"/><p xml:id="pX25p0529b2101">雲峰又说 三昧云者。凡经中三字。俱作正字解。 <lb ed="X" n="0529b22"/><lb ed="R040" n="0055b01"/>而此言无诤而得正定之心也。以今所说昧義。当 <lb ed="X" n="0529b23"/><lb ed="R040" n="0055b02"/>云无诤之得。得之于正直。从无昧处。以归于正觉 <lb ed="X" n="0529b24"/><lb ed="R040" n="0055b03"/>也。此亦从实義说。言三昧者。未尝以此解也。恐释 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0529c" n="0529c"/> <lb ed="X" n="0529c01"/><lb ed="R040" n="0055b04"/>氏以为说之肤浅故。向未言其实。今照正觉。而铨 <lb ed="X" n="0529c02"/><lb ed="R040" n="0055b05"/>三昧。则亦不脱章旨。要之。不能觉则昧。或有觉有 <lb ed="X" n="0529c03"/><lb ed="R040" n="0055b06"/>不觉。则或昧或不昧。至于正其觉。则亦正其昧矣。 <lb ed="X" n="0529c04"/><lb ed="R040" n="0055b07"/>何必纷纷多其说耶。且看下文人中最为第一句。 <lb ed="X" n="0529c05"/><lb ed="R040" n="0055b08"/>便知仍是无上之旨。总以见正其昧者。是第一等 <lb ed="X" n="0529c06"/><lb ed="R040" n="0055b09"/>人。犹之正其觉者。更无有可加上意也。</p> <lb ed="X" n="0529c07"/><lb ed="R040" n="0055b10"/><p xml:id="pX25p0529c0701">子真说 得无诤三昧。得字照上得果得道说来。 <lb ed="X" n="0529c08"/><lb ed="R040" n="0055b11"/>比前又深一层。故说最为第一。最为第一不但是 <lb ed="X" n="0529c09"/><lb ed="R040" n="0055b12"/>三昧中人。又在于三昧中作第一等人。是为離欲 <lb ed="X" n="0529c10"/><lb ed="R040" n="0055b13"/>阿罗汉。離欲者。離此六尘四相。而至于无诤。便是 <lb ed="X" n="0529c11"/><lb ed="R040" n="0055b14"/>与欲相離。非强遏以隔離之。故说我。若起意思。说 <lb ed="X" n="0529c12"/><lb ed="R040" n="0055b15"/>我是離欲阿罗汉。即著離欲之想。而执阿罗汉之 <lb ed="X" n="0529c13"/><lb ed="R040" n="0055b16"/>道故。又说我若作是意思。而谓我<anchor xml:id="nkr_note_add_0529c1301" n="0529c1301"/><anchor xml:id="beg0529c1301" n="0529c1301"/>已<anchor xml:id="end0529c1301"/>得阿罗汉道。 <lb ed="X" n="0529c14"/><lb ed="R040" n="0055b17"/><persName>如来</persName>即不说乐阿兰那行者矣。阿兰那。译作无诤 <lb ed="X" n="0529c15"/><lb ed="R040" n="0055b18"/>二字。乐是好乐意。盖谓此时若以離欲之想自存。 <lb ed="X" n="0529c16"/><lb ed="R040" n="0056a01"/>则<persName>佛</persName>于诸弟子中。不以我为好乐。无诤之行者。行 <lb ed="X" n="0529c17"/><lb ed="R040" n="0056a02"/>者作修行人。看正以须菩提实无所行。其離欲之 <lb ed="X" n="0529c18"/><lb ed="R040" n="0056a03"/>心故。谓之乐阿兰那行耳。此段是须菩提自言。以 <lb ed="X" n="0529c19"/><lb ed="R040" n="0056a04"/>无心而得。離欲之果。则上四果。亦以无心而得愈 <lb ed="X" n="0529c20"/><lb ed="R040" n="0056a05"/>明矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0529c21"/><lb ed="R040" n="0056a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊严净土分第十</cb:mulu><head>〇莊严净土分第十</head> <lb ed="X" n="0529c22"/><lb ed="R040" n="0056a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0529c2201"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0529c23"/><lb ed="R040" n="0056a08"/>所得不。不也<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。 <lb ed="X" n="0529c24"/><lb ed="R040" n="0056a09"/>须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。不也<persName>世尊</persName>。何以 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0530a" n="0530a"/> <lb ed="X" n="0530a01"/><lb ed="R040" n="0056a10"/>故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0530a02"/><lb ed="R040" n="0056a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0530a0201">子真说 上言得果。说一得字。便著一得之相。故 <lb ed="X" n="0530a03"/><lb ed="R040" n="0056a12"/>此<persName>如来</persName>又将<anchor xml:id="nkr_note_add_0530a0301" n="0530a0301"/><anchor xml:id="beg0530a0301" n="0530a0301"/>己<anchor xml:id="end0530a0301"/>之所得。而问须菩提。以见得之心 <lb ed="X" n="0530a04"/><lb ed="R040" n="0056a13"/>不留也。故言往日我在燃灯<persName>佛</persName>所授记之时。于法 <lb ed="X" n="0530a05"/><lb ed="R040" n="0056a14"/>有所得否乎。燃灯<persName>佛</persName>者。即今世所称定光<persName>佛</persName>是也。 <lb ed="X" n="0530a06"/><lb ed="R040" n="0056a15"/><persName>佛</persName>生时有光。于眼耳口鼻百孔中放出。遍照十方。 <lb ed="X" n="0530a07"/><lb ed="R040" n="0056a16"/>如灯之明。而号燃灯也。是为释迦<persName>佛</persName>之师。此一问。 <lb ed="X" n="0530a08"/><lb ed="R040" n="0056a17"/>是看须菩提认真得字否。而答云否者。见得当时 <lb ed="X" n="0530a09"/><lb ed="R040" n="0056a18"/>授记时。实是<persName>如来</persName>于本性中。自得真悟。仍不专靠 <lb ed="X" n="0530a10"/><lb ed="R040" n="0056b01"/>师之授记而得故得之。而实实无所得耳。此问单 <lb ed="X" n="0530a11"/><lb ed="R040" n="0056b02"/>空一得字。而<persName>佛</persName>又问。菩萨莊严<persName>佛</persName>土否乎。莊严者。 <lb ed="X" n="0530a12"/><lb ed="R040" n="0056b03"/>心入于定。而不著依倚也。<persName>佛</persName>土二字。即菩提心也。 <lb ed="X" n="0530a13"/><lb ed="R040" n="0056b04"/>言菩萨果以入定无倚。而具此菩提心否。故答云。 <lb ed="X" n="0530a14"/><lb ed="R040" n="0056b05"/>实无此心也。何以故。<persName>佛</persName>说此莊严。原无此莊严之 <lb ed="X" n="0530a15"/><lb ed="R040" n="0056b06"/>想。故谓即非莊严。而特名之为莊严耳。土字。是就 <lb ed="X" n="0530a16"/><lb ed="R040" n="0056b07"/>菩提心入定者言。人于操心时。存一分竞持意。心 <lb ed="X" n="0530a17"/><lb ed="R040" n="0056b08"/>便不定。说到入定心。无可持正。所谓无为法也。土 <lb ed="X" n="0530a18"/><lb ed="R040" n="0056b09"/>即土也。土止而安。是为良土。即以此解其義得矣。</p> <lb ed="X" n="0530a19"/><lb ed="R040" n="0056b10"/><p xml:id="pX25p0530a1901">雲峰说 土字即解土字義。亦是实说盖人心能 <lb ed="X" n="0530a20"/><lb ed="R040" n="0056b11"/>如良土之止。则自然入定。言心而曰土者。犹人之 <lb ed="X" n="0530a21"/><lb ed="R040" n="0056b12"/>言心田心地心苗等意也。此心方寸之地。而能种 <lb ed="X" n="0530a22"/><lb ed="R040" n="0056b13"/>出良苗。便知方寸本是良田。故谓<persName>佛</persName>土不去侵削 <lb ed="X" n="0530a23"/><lb ed="R040" n="0056b14"/>而加滋培。何在非<persName>佛</persName>土也。</p> <lb ed="X" n="0530a24"/><lb ed="R040" n="0056b15"/><p xml:id="pX25p0530a2401">雲峰又说 自须陀洹起直说到菩萨。层层驳入。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0530b" n="0530b"/> <lb ed="X" n="0530b01"/><lb ed="R040" n="0056b16"/>俱是须菩提善解处。言四果中人。即答以小乘之 <lb ed="X" n="0530b02"/><lb ed="R040" n="0056b17"/>旨。言阿罗汉。即答以无诤之旨。言<persName>佛</persName>。即答以无所 <lb ed="X" n="0530b03"/><lb ed="R040" n="0056b18"/>得之旨。言菩萨。即答以非莊严之旨。随问随答。而 <lb ed="X" n="0530b04"/><lb ed="R040" n="0057a01"/>中间须菩提自说<persName>佛</persName>名之一段。是须菩提以身自 <lb ed="X" n="0530b05"/><lb ed="R040" n="0057a02"/>证之意。<persName>佛</persName>又说燃灯<persName>佛</persName>一段。是<persName>如来</persName>以身证须菩 <lb ed="X" n="0530b06"/><lb ed="R040" n="0057a03"/>提意。针针相对。绝不支離。当以此番问答。为两人 <lb ed="X" n="0530b07"/><lb ed="R040" n="0057a04"/>本地风光。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0530b08"/><lb ed="R040" n="0057a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0530b0801">是故须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是生淸净心。不应 <lb ed="X" n="0530b09"/><lb ed="R040" n="0057a06"/>住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住而生 <lb ed="X" n="0530b10"/><lb ed="R040" n="0057a07"/>其心。须菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是 <lb ed="X" n="0530b11"/><lb ed="R040" n="0057a08"/>身为大不。须菩提言。甚大<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是 <lb ed="X" n="0530b12"/><lb ed="R040" n="0057a09"/>名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0530b13"/><lb ed="R040" n="0057a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0530b1301">子真说 上文得无所得而莊严之想。俱无此心。 <lb ed="X" n="0530b14"/><lb ed="R040" n="0057a11"/>幾于枯稿。故此段说一生字。以见诸想皆空。而心 <lb ed="X" n="0530b15"/><lb ed="R040" n="0057a12"/>从虚中生出。凡须菩提等。应如是而生此淸净之 <lb ed="X" n="0530b16"/><lb ed="R040" n="0057a13"/>心。心至于淸净。则六尘俱断而何有于色声香味 <lb ed="X" n="0530b17"/><lb ed="R040" n="0057a14"/>触法。以住其心。淸净心言生。而六尘亦言生者。二 <lb ed="X" n="0530b18"/><lb ed="R040" n="0057a15"/>生字有别。上生字。言心中一无罣碍。而生此淸净 <lb ed="X" n="0530b19"/><lb ed="R040" n="0057a16"/>心。下生字。因六尘所染。而心反为其所生。一正一 <lb ed="X" n="0530b20"/><lb ed="R040" n="0057a17"/>反。则出下句。应无所住而生其心。句无所住。不是 <lb ed="X" n="0530b21"/><lb ed="R040" n="0057a18"/>悬空。只为形相消忘心中。毫无执著。此心油然自 <lb ed="X" n="0530b22"/><lb ed="R040" n="0057b01"/>生。不曰心之生。而曰生其心者。无所住中生之也。</p> <lb ed="X" n="0530b23"/><lb ed="R040" n="0057b02"/><p xml:id="pX25p0530b2301">雲峰说 盖心至虚而不可有所。所者情欲之所 <lb ed="X" n="0530b24"/><lb ed="R040" n="0057b03"/>也。心为人之安宅。而宅为情欲居之。则不安矣。住 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0530c" n="0530c"/> <lb ed="X" n="0530c01"/><lb ed="R040" n="0057b04"/>字犹居住一般。因其有所住。而人之七情六欲。皆 <lb ed="X" n="0530c02"/><lb ed="R040" n="0057b05"/>足以汩没其心。此心便不能生。无所住者。不是六 <lb ed="X" n="0530c03"/><lb ed="R040" n="0057b06"/>尘之来强拒之。而不使其住。实实心中。原著不得 <lb ed="X" n="0530c04"/><lb ed="R040" n="0057b07"/>些子。仍无有可住者。故于无所住处。而生其心也。 <lb ed="X" n="0530c05"/><lb ed="R040" n="0057b08"/>但此句一连诵下。不可于无所住作顿。盖不以无 <lb ed="X" n="0530c06"/><lb ed="R040" n="0057b09"/>所住後。而始生其心也。不言心之生。而曰生其心 <lb ed="X" n="0530c07"/><lb ed="R040" n="0057b10"/>者。正以心本虚灵。原存生生之理。特为情欲所制。 <lb ed="X" n="0530c08"/><lb ed="R040" n="0057b11"/>生機渐消故。入于一念不起时。此心有油然而生 <lb ed="X" n="0530c09"/><lb ed="R040" n="0057b12"/>者。非他心其心也。人不能使之生。而心自生之。则 <lb ed="X" n="0530c10"/><lb ed="R040" n="0057b13"/>知其心者。本然之心也。夫心说到生时。便觉有一 <lb ed="X" n="0530c11"/><lb ed="R040" n="0057b14"/>番勃勃意矣。此一句之大旨也。</p> <lb ed="X" n="0530c12"/><lb ed="R040" n="0057b15"/><p xml:id="pX25p0530c1201">雲峰又说 上言心下言身者。非反说到外也。身 <lb ed="X" n="0530c13"/><lb ed="R040" n="0057b16"/>字即作心字看。<persName>如来</persName>盖欲廣须菩提之心。而复以 <lb ed="X" n="0530c14"/><lb ed="R040" n="0057b17"/><name role="" type="person">须弥山</name>王之身问之耳。<persName>如来</persName>设言。有人身如此山 <lb ed="X" n="0530c15"/><lb ed="R040" n="0057b18"/>之大。而非真有此大身也。须弥西域山名。为众山 <lb ed="X" n="0530c16"/><lb ed="R040" n="0058a01"/>之长。故曰山王。其身如山王。则大之极矣。而实无 <lb ed="X" n="0530c17"/><lb ed="R040" n="0058a02"/>此大身之相。若存此相。大便有限。而<persName>佛</persName>亦不说之 <lb ed="X" n="0530c18"/><lb ed="R040" n="0058a03"/>矣。此段问答。言无所得无有莊严。而至于心无所 <lb ed="X" n="0530c19"/><lb ed="R040" n="0058a04"/>住。则此心方为廣大。此又是<persName>如来</persName>开悟须菩提一 <lb ed="X" n="0530c20"/><lb ed="R040" n="0058a05"/>则也。</p> <lb ed="X" n="0530c21"/><lb ed="R040" n="0058a06"/><p xml:id="pX25p0530c2101"><persName>如来</persName>于辛丑四月十五日。降壇说法。雲峰译解大 <lb ed="X" n="0530c22"/><lb ed="R040" n="0058a07"/>旨。</p> <lb ed="X" n="0530c23"/><lb ed="R040" n="0058a08"/><p xml:id="pX25p0530c2301"><persName>如来</persName>说 无所住。而生其心。全是心之觉处。生之无 <lb ed="X" n="0530c24"/><lb ed="R040" n="0058a09"/>所住者。心中尽是觉处。不应住的走。不得来躲闪。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0531a" n="0531a"/> <lb ed="X" n="0531a01"/><lb ed="R040" n="0058a10"/>便在在皆明觉之生心。灵光透出。何生之非其心。 <lb ed="X" n="0531a02"/><lb ed="R040" n="0058a11"/>此是说如是住。精意可将如是住三字看出。</p> <lb ed="X" n="0531a03"/><lb ed="R040" n="0058a12"/><p xml:id="pX25p0531a0301"><persName>如来</persName>又说 此句不看住究竟。但看住由来。究竟则 <lb ed="X" n="0531a04"/><lb ed="R040" n="0058a13"/>应无所住。由来则生其心。言人若住不住。于在歇 <lb ed="X" n="0531a05"/><lb ed="R040" n="0058a14"/>脚处。便能生出一番明觉心来。</p><p xml:id="pX25p0531a0513" cb:place="inline">溥仁说 即雲峰 <lb ed="X" n="0531a06"/><lb ed="R040" n="0058a15"/>名。可以此经问须菩提否。</p> <lb ed="X" n="0531a07"/><lb ed="R040" n="0058a16"/><p xml:id="pX25p0531a0701"><persName>如来</persName>旨留阿难行者。再发明此句经義。</p> <lb ed="X" n="0531a08"/><lb ed="R040" n="0058a17"/><p xml:id="pX25p0531a0801">阿难尊者说 色声香味触法。未有住处。尙无其 <lb ed="X" n="0531a09"/><lb ed="R040" n="0058a18"/>所。一经住著。便<anchor xml:id="nkr_note_add_0531a0901" n="0531a0901"/><anchor xml:id="beg0531a0901" n="0531a0901"/>已<anchor xml:id="end0531a0901"/>各占一所。而不得即行。故其住 <lb ed="X" n="0531a10"/><lb ed="R040" n="0058b01"/>之也久。而所住之地。为其纷扰。遂不成其所矣。无 <lb ed="X" n="0531a11"/><lb ed="R040" n="0058b02"/>所住者。未尝不有其所。而不引之。入住即有色声 <lb ed="X" n="0531a12"/><lb ed="R040" n="0058b03"/>香味等项。俱是门外过客。安得投足于不招之所 <lb ed="X" n="0531a13"/><lb ed="R040" n="0058b04"/>耶。故经文言。应无所住。是应与不应。俱从自心。招 <lb ed="X" n="0531a14"/><lb ed="R040" n="0058b05"/>揽自心。推脱别非他人可以承当。直是其心。自让 <lb ed="X" n="0531a15"/><lb ed="R040" n="0058b06"/>所住。与色声香味等住。而其心反退处于四绝之 <lb ed="X" n="0531a16"/><lb ed="R040" n="0058b07"/>地。从何得生。唯无所住而其心廓然憺然。不留一 <lb ed="X" n="0531a17"/><lb ed="R040" n="0058b08"/>物。占其地位。欲培即培。欲植即植。譬如良田无莠。 <lb ed="X" n="0531a18"/><lb ed="R040" n="0058b09"/>所承雨露。所滋灌漑。皆是扶生之会。而何有不生 <lb ed="X" n="0531a19"/><lb ed="R040" n="0058b10"/>者。故上言两生心。此单言生其心。足知生处。木是 <lb ed="X" n="0531a20"/><lb ed="R040" n="0058b11"/>浩旷。何尝绝人于生。特患生之未久。又从而绝之。 <lb ed="X" n="0531a21"/><lb ed="R040" n="0058b12"/>则此心将不得为其心。其不败壞于色声香味等 <lb ed="X" n="0531a22"/><lb ed="R040" n="0058b13"/>者。亦幾希矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0531a23"/><lb ed="R040" n="0058b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无为福勝分第十一</cb:mulu><head>〇无为福勝分第十一</head> <lb ed="X" n="0531a24"/><lb ed="R040" n="0058b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0531a2401">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0531b" n="0531b"/> <lb ed="X" n="0531b01"/><lb ed="R040" n="0058b16"/>何。是诸恒河沙。寧为多不。须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。但诸 <lb ed="X" n="0531b02"/><lb ed="R040" n="0058b17"/>恒河尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言告汝。若 <lb ed="X" n="0531b03"/><lb ed="R040" n="0058b18"/>有善男子善女人。以七宝满尔所恒河沙数三千大 <lb ed="X" n="0531b04"/><lb ed="R040" n="0059a01"/>千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0531b05"/><lb ed="R040" n="0059a02"/>告须菩提。若善男子善女人。于此经中。乃至受持四 <lb ed="X" n="0531b06"/><lb ed="R040" n="0059a03"/>句偈等。为他人说。而此福德。勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0531b07"/><lb ed="R040" n="0059a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0531b0701">子真说 上言山。此言河。俱是喩说。此段甚言世 <lb ed="X" n="0531b08"/><lb ed="R040" n="0059a05"/>界之多。如恒河沙。故<persName>如来</persName>言之。恒河西域河名。即 <lb ed="X" n="0531b09"/><lb ed="R040" n="0059a06"/>在<persName>佛</persName>说经之处。故即以喩言。如河中之沙。而以一 <lb ed="X" n="0531b10"/><lb ed="R040" n="0059a07"/>粒之沙。算一恒河。可为多矣。而须菩提谓如此恒 <lb ed="X" n="0531b11"/><lb ed="R040" n="0059a08"/>河。尙无可算故。<persName>如来</persName>告之说此喩。非是谎言。而实 <lb ed="X" n="0531b12"/><lb ed="R040" n="0059a09"/>可信。见得世间善男子善女人。以此河沙之数七 <lb ed="X" n="0531b13"/><lb ed="R040" n="0059a10"/>宝。佈施于人。其福德之多。亦犹是也。然不若于此 <lb ed="X" n="0531b14"/><lb ed="R040" n="0059a11"/>经中。以四句偈受持而为他人说。其福更多于布 <lb ed="X" n="0531b15"/><lb ed="R040" n="0059a12"/>施之福德。前说于此经中。受持乃至四句偈等。此 <lb ed="X" n="0531b16"/><lb ed="R040" n="0059a13"/>说于此经中。乃至四句偈等。有别。前兼言经。此单 <lb ed="X" n="0531b17"/><lb ed="R040" n="0059a14"/>言偈。见得以四句偈等与人说。其福亦是无限。盖 <lb ed="X" n="0531b18"/><lb ed="R040" n="0059a15"/>佈施必待七宝而得福。此经与偈。则无论贫富穷 <lb ed="X" n="0531b19"/><lb ed="R040" n="0059a16"/>达。随在可受持解说耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0531b20"/><lb ed="R040" n="0059a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正教分第十二</cb:mulu><head>〇尊重正教分第十二</head> <lb ed="X" n="0531b21"/><lb ed="R040" n="0059a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0531b2101">复次须菩提。随说是经。乃至四句偈等。当知此处一 <lb ed="X" n="0531b22"/><lb ed="R040" n="0059b01"/>切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。何况有人 <lb ed="X" n="0531b23"/><lb ed="R040" n="0059b02"/>尽能受持读诵。须菩提。当知是人成就最上第一希 <lb ed="X" n="0531b24"/><lb ed="R040" n="0059b03"/>有之法。若是经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0531c" n="0531c"/> <lb ed="X" n="0531c01"/><lb ed="R040" n="0059b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0531c0101">子真说 复次与前微别。盖与<persName>如来</persName>说法以来。至 <lb ed="X" n="0531c02"/><lb ed="R040" n="0059b05"/>此幾复次矣。此段是言受持解说。不论何地。处处 <lb ed="X" n="0531c03"/><lb ed="R040" n="0059b06"/>可以说经。故言随说。若随地而说此经。与四句偈 <lb ed="X" n="0531c04"/><lb ed="R040" n="0059b07"/>等。即有天上之神。世间之人。及八部中阿修罗之 <lb ed="X" n="0531c05"/><lb ed="R040" n="0059b08"/>恶类。一切等皆应于此地。生恭敬心。而供养之。如 <lb ed="X" n="0531c06"/><lb ed="R040" n="0059b09"/><persName>佛</persName>之藏舍利之塔。与现法身之庙所在之处。无不 <lb ed="X" n="0531c07"/><lb ed="R040" n="0059b10"/>瞻礼。塔庙盖藉言耳。非真有塔庙也。何况有人将 <lb ed="X" n="0531c08"/><lb ed="R040" n="0059b11"/>此全经之義。而廣为人解说。其为天人阿修罗所 <lb ed="X" n="0531c09"/><lb ed="R040" n="0059b12"/>供养者。更何如也。且不特以四句偈等及全经。随 <lb ed="X" n="0531c10"/><lb ed="R040" n="0059b13"/>地解说。即使此经留于其地。便同<persName>如来</persName>身历之地。 <lb ed="X" n="0531c11"/><lb ed="R040" n="0059b14"/>未尝有<persName>佛</persName>而<persName>佛</persName>实即在。且不特<persName>佛</persName>在。幷及所持戒 <lb ed="X" n="0531c12"/><lb ed="R040" n="0059b15"/>修福。而为人所尊重之弟子。亦无不在矣。</p> <lb ed="X" n="0531c13"/><lb ed="R040" n="0059b16"/><p xml:id="pX25p0531c1301">雲峰说 若字作及字解。尊重弟子。竟作诸菩萨 <lb ed="X" n="0531c14"/><lb ed="R040" n="0059b17"/>摩诃萨看。上言<persName>佛</persName>此言及<persName>佛</persName>之弟子。便见千二百 <lb ed="X" n="0531c15"/><lb ed="R040" n="0059b18"/>五十人。皆是可尊重。若<persName>如来</persName>者。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0531c16"/><lb ed="R040" n="0060a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>〇如法受持分第十三</head> <lb ed="X" n="0531c17"/><lb ed="R040" n="0060a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0531c1701">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0531c18"/><lb ed="R040" n="0060a03"/>持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0531c19"/><lb ed="R040" n="0060a04"/>字。汝当奉持。所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即 <lb ed="X" n="0531c20"/><lb ed="R040" n="0060a05"/>非般若波罗蜜。是名般若波罗蜜。须菩提。于意云何。 <lb ed="X" n="0531c21"/><lb ed="R040" n="0060a06"/><persName>如来</persName>有所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。 <lb ed="X" n="0531c22"/><lb ed="R040" n="0060a07"/>须菩提。于意云何。三千大千世界所有微尘。是为多 <lb ed="X" n="0531c23"/><lb ed="R040" n="0060a08"/>不。须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。须菩提。诸微尘<persName>如来</persName>说非微 <lb ed="X" n="0531c24"/><lb ed="R040" n="0060a09"/>尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说世界非世界。是名世界。须菩提。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0532a" n="0532a"/> <lb ed="X" n="0532a01"/><lb ed="R040" n="0060a10"/>于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。不也<persName>世尊</persName>。不可 <lb ed="X" n="0532a02"/><lb ed="R040" n="0060a11"/>以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说三十二相即 <lb ed="X" n="0532a03"/><lb ed="R040" n="0060a12"/>是非相。是名三十二相。须菩提。若有善男子善女人。 <lb ed="X" n="0532a04"/><lb ed="R040" n="0060a13"/>以恒河沙等身命佈施。若复有人。于此经中乃至受 <lb ed="X" n="0532a05"/><lb ed="R040" n="0060a14"/>持四句偈等。为他人说。其福甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0532a06"/><lb ed="R040" n="0060a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0532a0601">子真说 上文<persName>如来</persName>说经典。如此之妙故。须菩提 <lb ed="X" n="0532a07"/><lb ed="R040" n="0060a16"/>因问此经。当以何名。既有经名。何以敬奉。而心持 <lb ed="X" n="0532a08"/><lb ed="R040" n="0060a17"/>之。而<persName>佛</persName>告其经之名。则名为金刚般若波罗蜜。金 <lb ed="X" n="0532a09"/><lb ed="R040" n="0060a18"/>刚者。金性纯而最坚故。谓金刚般若者。译作智慧 <lb ed="X" n="0532a10"/><lb ed="R040" n="0060b01"/>二字。波罗蜜者。译作到彼岸三字。言人智慧之性 <lb ed="X" n="0532a11"/><lb ed="R040" n="0060b02"/>从无始而具。不著渐染。如金之出土纯洁。而无所 <lb ed="X" n="0532a12"/><lb ed="R040" n="0060b03"/>夹杂。唯其无所夹杂。则私欲不得相人。何等坚刚。 <lb ed="X" n="0532a13"/><lb ed="R040" n="0060b04"/>今人为私欲躯遣。便自柔软。而失其本真。则智损 <lb ed="X" n="0532a14"/><lb ed="R040" n="0060b05"/>而不明。慧削而不悟。以至汩没本性。不得登岸矣。 <lb ed="X" n="0532a15"/><lb ed="R040" n="0060b06"/>唯率其最初之性。而以性中固有之智慧坚持。不 <lb ed="X" n="0532a16"/><lb ed="R040" n="0060b07"/>使一毫有亏。则迴头即是彼岸。此为小乘者。说般 <lb ed="X" n="0532a17"/><lb ed="R040" n="0060b08"/>若法。若大乘之贤圣。如诸菩萨等。则此般若之性。 <lb ed="X" n="0532a18"/><lb ed="R040" n="0060b09"/>本来具足。有何侵损。到底坚刚。其登彼岸。犹入熟 <lb ed="X" n="0532a19"/><lb ed="R040" n="0060b10"/>径。前後不迷。永无退步。登彼岸者。为大乘解。则为 <lb ed="X" n="0532a20"/><lb ed="R040" n="0060b11"/>登峰造极。为小乘解。则为出此入彼。所到不同。而 <lb ed="X" n="0532a21"/><lb ed="R040" n="0060b12"/>彼岸一也。但疑之者。迷而不知到。畏之者。望而不 <lb ed="X" n="0532a22"/><lb ed="R040" n="0060b13"/>能到。是在于勇猛精进者。此经之所以名也。受持 <lb ed="X" n="0532a23"/><lb ed="R040" n="0060b14"/>者。当奉行此名。而可得经中之实義。但此名不过 <lb ed="X" n="0532a24"/><lb ed="R040" n="0060b15"/>强名之耳。盖以般若。即具于性。有何可名。故<persName>佛</persName>又 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0532b" n="0532b"/> <lb ed="X" n="0532b01"/><lb ed="R040" n="0060b16"/>说。非般若波罗蜜也。若一执著其名。则落相矣。唯 <lb ed="X" n="0532b02"/><lb ed="R040" n="0060b17"/>旋说而旋非。是以名之为波罗蜜也。言般若即为 <lb ed="X" n="0532b03"/><lb ed="R040" n="0060b18"/>般若之法。而<persName>佛</persName>又问。于法有所得否者。说此般若 <lb ed="X" n="0532b04"/><lb ed="R040" n="0061a01"/>波罗蜜之法也。而须菩提言<persName>佛</persName>无所说者。正以此 <lb ed="X" n="0532b05"/><lb ed="R040" n="0061a02"/>经之名不可执也。故<persName>佛</persName>又借世界微尘以喩之。言 <lb ed="X" n="0532b06"/><lb ed="R040" n="0061a03"/>三千大千世界中之纤微尘埃。何处不有。可谓多 <lb ed="X" n="0532b07"/><lb ed="R040" n="0061a04"/>矣。而究竟微尘。不可尽执之以为微尘。犹世界不 <lb ed="X" n="0532b08"/><lb ed="R040" n="0061a05"/>可尽执之。以为世界。盖微尘而至于破碎。世界而 <lb ed="X" n="0532b09"/><lb ed="R040" n="0061a06"/>至于陆沉。则又何可名之有。</p> <lb ed="X" n="0532b10"/><lb ed="R040" n="0061a07"/><p xml:id="pX25p0532b1001">雲峰说 上句形起。下句重世界一边。说<persName>如来</persName>至 <lb ed="X" n="0532b11"/><lb ed="R040" n="0061a08"/>此。又将三十二相现身说法。三十二相者。只就如 <lb ed="X" n="0532b12"/><lb ed="R040" n="0061a09"/>来幻身言之耳。此身虽与众生不同。而究竟幻身 <lb ed="X" n="0532b13"/><lb ed="R040" n="0061a10"/>有尽故。说以身相见<persName>如来</persName>。而名为相。即便落相。特 <lb ed="X" n="0532b14"/><lb ed="R040" n="0061a11"/>强名为相。以见<persName>如来</persName>耳。三十二相一身相。修廣莊 <lb ed="X" n="0532b15"/><lb ed="R040" n="0061a12"/>严。容仪端正。二体相。上下量等端肃。三面相。而如 <lb ed="X" n="0532b16"/><lb ed="R040" n="0061a13"/>满月。四顶相。顶如天盖。五发相。右旋盘曲。一发不 <lb ed="X" n="0532b17"/><lb ed="R040" n="0061a14"/>乱。六耳相。耳垂过肩。七眉相。皎净如天帝弓。天帝 <lb ed="X" n="0532b18"/><lb ed="R040" n="0061a15"/>弓者。中高而两垂。八眉毫相。眉间有白毫。柔软若 <lb ed="X" n="0532b19"/><lb ed="R040" n="0061a16"/>绵。白若珂雪。九眼相。睫相靑绀色。平整若牛王。牛 <lb ed="X" n="0532b20"/><lb ed="R040" n="0061a17"/>王者。眼大而左右齐整不偏。十眼睛相。靑绀色鲜。 <lb ed="X" n="0532b21"/><lb ed="R040" n="0061a18"/>白眶微红。十一鼻相。豐高而下垂。十二唇相。唇若 <lb ed="X" n="0532b22"/><lb ed="R040" n="0061b01"/>丹朱。十三日相。闭若瓠形。开若海口。十四牙相。上 <lb ed="X" n="0532b23"/><lb ed="R040" n="0061b02"/>下四十。肉深根固。整齐白若珂雪。十五齿相。四齿 <lb ed="X" n="0532b24"/><lb ed="R040" n="0061b03"/>洁白锋利。十六舌相。廣薄修长。吐垂面轮。至耳发 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0532c" n="0532c"/> <lb ed="X" n="0532c01"/><lb ed="R040" n="0061b04"/>际。十七音声相。声音朗朗。虽人众中。远近共闻。十 <lb ed="X" n="0532c02"/><lb ed="R040" n="0061b05"/>八额相。方正隆准。十九肩相。两肩平正圆满。二十 <lb ed="X" n="0532c03"/><lb ed="R040" n="0061b06"/>臂相。平立双臂垂过膝。如象王鼻。二十一脇相。两 <lb ed="X" n="0532c04"/><lb ed="R040" n="0061b07"/>肋围抱。如鹿王腨摄。二十二毛相。皮上每孔生一 <lb ed="X" n="0532c05"/><lb ed="R040" n="0061b08"/>毛。靑绀色。软如兜罗。右旋不乱。二十三皮相。金色 <lb ed="X" n="0532c06"/><lb ed="R040" n="0061b09"/>肌肤。柔滑不沾泥垢。二十四阴相。藏密不露。二十 <lb ed="X" n="0532c07"/><lb ed="R040" n="0061b10"/>五手足相。幷柔软如绵。二十六足底平满。足下有 <lb ed="X" n="0532c08"/><lb ed="R040" n="0061b11"/>千轮辐文。二十七足指。有雁王文。状若绮画。二十 <lb ed="X" n="0532c09"/><lb ed="R040" n="0061b12"/>八足趾。坐与趺相称。趺与距相称。二十九手足幷 <lb ed="X" n="0532c10"/><lb ed="R040" n="0061b13"/>尖圆。修长洁白可爱。三十两手两足双肩一项。幷 <lb ed="X" n="0532c11"/><lb ed="R040" n="0061b14"/>圆满。三十一颔臆周正充满。三十二腋下幷充实。</p> <lb ed="X" n="0532c12"/><lb ed="R040" n="0061b15"/><p xml:id="pX25p0532c1201">子真说 <persName>如来</persName>之相。虽与众生不同。而终是幻相。 <lb ed="X" n="0532c13"/><lb ed="R040" n="0061b16"/>所以说非相。而强名为相耳。今人具有幻相。而能 <lb ed="X" n="0532c14"/><lb ed="R040" n="0061b17"/>空其相。将此身命如恒河沙等。以为佈施。可为极 <lb ed="X" n="0532c15"/><lb ed="R040" n="0061b18"/>矣。而终不若以此经受持解说。其所得福德。亦复 <lb ed="X" n="0532c16"/><lb ed="R040" n="0062a01"/>如佈施身命者。正以身命有尽。而经義无穷也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0532c17"/><lb ed="R040" n="0062a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂灭分第十四</cb:mulu><head>〇離相寂灭分第十四</head> <lb ed="X" n="0532c18"/><lb ed="R040" n="0062a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0532c1801">尔时须菩提。闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣。而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0532c19"/><lb ed="R040" n="0062a04"/>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来。所得慧 <lb ed="X" n="0532c20"/><lb ed="R040" n="0062a05"/>眼。未曾得闻如是之经。<persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经。信 <lb ed="X" n="0532c21"/><lb ed="R040" n="0062a06"/>心淸净则生实相。当知是人成就第一稀有功德。世 <lb ed="X" n="0532c22"/><lb ed="R040" n="0062a07"/>尊。是实相者即是非相。是故<persName>如来</persName>说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0532001" n="0532001"/>明实相。<persName>世尊</persName>。我 <lb ed="X" n="0532c23"/><lb ed="R040" n="0062a08"/>今得闻如是经典。信解受持。不足为难。若当来世。後 <lb ed="X" n="0532c24"/><lb ed="R040" n="0062a09"/>五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。是人即为第 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0533a" n="0533a"/> <lb ed="X" n="0533a01"/><lb ed="R040" n="0062a10"/>一稀有。何以故。此人无我相无人相无众生相无寿 <lb ed="X" n="0533a02"/><lb ed="R040" n="0062a11"/>者相。所以者何。我相即是非相。人相众生相寿者相。 <lb ed="X" n="0533a03"/><lb ed="R040" n="0062a12"/>即是非相。何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>告须菩 <lb ed="X" n="0533a04"/><lb ed="R040" n="0062a13"/>提。如是如是。若复有人。得闻是经。不惊不怖不畏。当 <lb ed="X" n="0533a05"/><lb ed="R040" n="0062a14"/>知是人甚为稀有。何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说第一波罗 <lb ed="X" n="0533a06"/><lb ed="R040" n="0062a15"/>蜜。即非第一波罗蜜。是名第一波罗蜜。须菩提。忍辱 <lb ed="X" n="0533a07"/><lb ed="R040" n="0062a16"/>波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。是名忍辱波罗蜜。何 <lb ed="X" n="0533a08"/><lb ed="R040" n="0062a17"/>以故。须菩提。如我昔为歌利王割截身体。我于尔时。 <lb ed="X" n="0533a09"/><lb ed="R040" n="0062a18"/>无我相无人相无众生相无寿者相。何以故。我于往 <lb ed="X" n="0533a10"/><lb ed="R040" n="0062b01"/>昔节节肢解时。若有我相人相众生相寿者相。应生 <lb ed="X" n="0533a11"/><lb ed="R040" n="0062b02"/>嗔恨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0533a12"/><lb ed="R040" n="0062b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0533a1201">子真说 尔时须菩提。闻<persName>如来</persName>说此经中空義了 <lb ed="X" n="0533a13"/><lb ed="R040" n="0062b04"/>彻。不觉涕泪悲泣。感其说中之義趣。而白<persName>佛</persName>言。自 <lb ed="X" n="0533a14"/><lb ed="R040" n="0062b05"/>我从昔日受教以来。所得<persName>如来</persName>慧眼。未得闻此般 <lb ed="X" n="0533a15"/><lb ed="R040" n="0062b06"/>若之经。盖歎其闻之晚也。若复有人。如我今日所 <lb ed="X" n="0533a16"/><lb ed="R040" n="0062b07"/>闻。而亦同得闻此经。信之于心。而万念皆空。此心 <lb ed="X" n="0533a17"/><lb ed="R040" n="0062b08"/>淸净。即以淸净心中。生出实相来。是人即为第一 <lb ed="X" n="0533a18"/><lb ed="R040" n="0062b09"/>等少有之功德矣。</p> <lb ed="X" n="0533a19"/><lb ed="R040" n="0062b10"/><p xml:id="pX25p0533a1901">雲峰说 实相二字。是<persName>如来</persName>实地工夫。若未从实 <lb ed="X" n="0533a20"/><lb ed="R040" n="0062b11"/>相处。修持泛言空相。便落寂灭。何处发生。故言实 <lb ed="X" n="0533a21"/><lb ed="R040" n="0062b12"/>相。以使人从此实地。生出空相。若未经由此修持。 <lb ed="X" n="0533a22"/><lb ed="R040" n="0062b13"/>何处著手。故于空相後反说实相。生者不是生此 <lb ed="X" n="0533a23"/><lb ed="R040" n="0062b14"/>实相。盖从实相内生出空相之旨也。上言福德。此 <lb ed="X" n="0533a24"/><lb ed="R040" n="0062b15"/>言功德。有别福在。于能修功。则自修福<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a2401" n="0533a2401"/><anchor xml:id="beg0533a2401" n="0533a2401"/>已<anchor xml:id="end0533a2401"/>。至後言 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0533b" n="0533b"/> <lb ed="X" n="0533b01"/><lb ed="R040" n="0062b16"/>之。正照上稀有字说。</p> <lb ed="X" n="0533b02"/><lb ed="R040" n="0062b17"/><p xml:id="pX25p0533b0201">子真说 是实相者。不过借以生空相之资。其实 <lb ed="X" n="0533b03"/><lb ed="R040" n="0062b18"/>实相不可执著。特强名之为实相耳。而须菩提。又 <lb ed="X" n="0533b04"/><lb ed="R040" n="0063a01"/>言。我今得闻此经。赖有<persName>如来</persName>亲承面诲。不足以为 <lb ed="X" n="0533b05"/><lb ed="R040" n="0063a02"/>难闻。若当五百岁之後。而此来世众生。不及见知。 <lb ed="X" n="0533b06"/><lb ed="R040" n="0063a03"/>俱是闻知。其得闻此经者。皆能信心。是人实以<anchor xml:id="nkr_note_add_0533b0601" n="0533b0601"/><anchor xml:id="beg0533b0601" n="0533b0601"/>己<anchor xml:id="end0533b0601"/> <lb ed="X" n="0533b07"/><lb ed="R040" n="0063a04"/>之智慧。即证<persName>如来</persName>。较之我闻。甚为难得。岂非稀有。 <lb ed="X" n="0533b08"/><lb ed="R040" n="0063a05"/>何以见其稀有之故。此人<anchor xml:id="nkr_note_add_0533b0801" n="0533b0801"/><anchor xml:id="beg0533b0801" n="0533b0801"/>已<anchor xml:id="end0533b0801"/>是超脱四相。而无人 <lb ed="X" n="0533b09"/><lb ed="R040" n="0063a06"/>我众生寿者之见矣。所以无四相者。何故。盖人我 <lb ed="X" n="0533b10"/><lb ed="R040" n="0063a07"/>等相。俱无可名。即无可著。而後之众生。不及见如 <lb ed="X" n="0533b11"/><lb ed="R040" n="0063a08"/>来。但解<persName>如来</persName>经義。岂不是四相皆空。而即名之为 <lb ed="X" n="0533b12"/><lb ed="R040" n="0063a09"/>诸<persName>佛</persName>中人。不亦可乎。<persName>如来</persName>直应之曰。如是如是。是 <lb ed="X" n="0533b13"/><lb ed="R040" n="0063a10"/>接引後世人意。不但答其言之是也。故<persName>如来</persName>即言。 <lb ed="X" n="0533b14"/><lb ed="R040" n="0063a11"/>若後世复有人。起而能不生惊骇心。不生怖惧心。 <lb ed="X" n="0533b15"/><lb ed="R040" n="0063a12"/>不生阻难心。便能勇往精进。悟入法门。岂非稀有 <lb ed="X" n="0533b16"/><lb ed="R040" n="0063a13"/>之第一等人乎。而又不特不惊怖畏之一等人也。 <lb ed="X" n="0533b17"/><lb ed="R040" n="0063a14"/>即如辱之所在人不能忍。而有忍之者。是即入法 <lb ed="X" n="0533b18"/><lb ed="R040" n="0063a15"/>之一门。故<persName>如来</persName>说个忍辱波罗蜜。忍辱二字最难。 <lb ed="X" n="0533b19"/><lb ed="R040" n="0063a16"/>人若有辱。而存此忍心。便与辱字。不能解脱。故说 <lb ed="X" n="0533b20"/><lb ed="R040" n="0063a17"/>忍念皆去。辱自消忘。而何有忍辱波罗蜜乎。言此 <lb ed="X" n="0533b21"/><lb ed="R040" n="0063a18"/>不过强名之耳。第一波罗蜜即从上稀有二字。发 <lb ed="X" n="0533b22"/><lb ed="R040" n="0063b01"/>出此一段。总于如是如是内说来。见<persName>如来</persName>接引後 <lb ed="X" n="0533b23"/><lb ed="R040" n="0063b02"/>世。众生入道之意耳。盖以此经。为万法宗源。凡所 <lb ed="X" n="0533b24"/><lb ed="R040" n="0063b03"/>有经典。皆从此一经会出。是为第一波罗蜜也。但 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0533c" n="0533c"/> <lb ed="X" n="0533c01"/><lb ed="R040" n="0063b04"/>波罗蜜不可执著。<persName>如来</persName>所说。不过借此以度人。故 <lb ed="X" n="0533c02"/><lb ed="R040" n="0063b05"/>强名之耳。而何可據以为第一波罗蜜哉。且不特 <lb ed="X" n="0533c03"/><lb ed="R040" n="0063b06"/>此凡人之最难忍者莫如辱。可见人之于辱。不唯 <lb ed="X" n="0533c04"/><lb ed="R040" n="0063b07"/>能忍为难。而忘忍之尤难。何以故。如昔<persName>如来</persName>为歌 <lb ed="X" n="0533c05"/><lb ed="R040" n="0063b08"/>利王割截身体时。可证也。歌利王者。西域国恶王 <lb ed="X" n="0533c06"/><lb ed="R040" n="0063b09"/>名。尝率宫女数十人出猎。昼而酣寝。适<persName>如来</persName>过此。 <lb ed="X" n="0533c07"/><lb ed="R040" n="0063b10"/>而诸宫女见以为神人。罗而拜之。歌利王觉。怒其 <lb ed="X" n="0533c08"/><lb ed="R040" n="0063b11"/>为戏。而磔裂之。故<persName>如来</persName>借此事。以证忍辱。幷忍辱 <lb ed="X" n="0533c09"/><lb ed="R040" n="0063b12"/>皆忘之意。其言若谓此时节节肢解。绝不生四相。 <lb ed="X" n="0533c10"/><lb ed="R040" n="0063b13"/>盖以此时若生四相。则嗔恨之心不免。所以无者。 <lb ed="X" n="0533c11"/><lb ed="R040" n="0063b14"/>忘其辱幷忘其忍也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0533c12"/><lb ed="R040" n="0063b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0533c1201">须菩提。又念过去于五百世。作忍辱仙人。于尔所世。 <lb ed="X" n="0533c13"/><lb ed="R040" n="0063b16"/>无我相无人相无众生相无寿者相。是故须菩提。菩 <lb ed="X" n="0533c14"/><lb ed="R040" n="0063b17"/>萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三菩提心。不应住 <lb ed="X" n="0533c15"/><lb ed="R040" n="0063b18"/>色生心。不应住声香味触法生心。应生无所住心。若 <lb ed="X" n="0533c16"/><lb ed="R040" n="0064a01"/>心有住即为非住。是故<persName>佛</persName>说菩萨心。不应住色佈施。 <lb ed="X" n="0533c17"/><lb ed="R040" n="0064a02"/>须菩提。菩萨为利益一切众生故。应如是佈施。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0533c18"/><lb ed="R040" n="0064a03"/>说一切诸相即是非相。又说一切众生即非众生。须 <lb ed="X" n="0533c19"/><lb ed="R040" n="0064a04"/>菩提。<persName>如来</persName>是真语者实语者如语者不诳语者不异 <lb ed="X" n="0533c20"/><lb ed="R040" n="0064a05"/>语者。须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚。须菩提。若 <lb ed="X" n="0533c21"/><lb ed="R040" n="0064a06"/>菩萨心。住于法而行佈施。如人入暗。即无所见。若菩 <lb ed="X" n="0533c22"/><lb ed="R040" n="0064a07"/>萨心。不住法而行佈施。如人有目。日光明照。见种种 <lb ed="X" n="0533c23"/><lb ed="R040" n="0064a08"/>色。须菩提。当来之世。若有善男子善女人。能于此经 <lb ed="X" n="0533c24"/><lb ed="R040" n="0064a09"/>受持读诵。即为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0534a" n="0534a"/> <lb ed="X" n="0534a01"/><lb ed="R040" n="0064a10"/>皆得成无量无边功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0534a02"/><lb ed="R040" n="0064a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0534a0201">子真说 故又言我若会得忍辱一法。则于过去 <lb ed="X" n="0534a03"/><lb ed="R040" n="0064a12"/>五百岁後。当作忍辱仙人。此<persName>如来</persName>发念如此。未尝 <lb ed="X" n="0534a04"/><lb ed="R040" n="0064a13"/>实作此仙人也。故说于尔所世。自从今日想到此 <lb ed="X" n="0534a05"/><lb ed="R040" n="0064a14"/>世。如同一日。更无别念可岐。所以究竟无有四相。 <lb ed="X" n="0534a06"/><lb ed="R040" n="0064a15"/>是故应離一切相。<persName>如来</persName>说四相皆空。则一切之相 <lb ed="X" n="0534a07"/><lb ed="R040" n="0064a16"/>尽。应解脱而離之矣。一切之相離。而生淸净心。此 <lb ed="X" n="0534a08"/><lb ed="R040" n="0064a17"/>时心中明觉。得无上之旨。会无上之法。实实发此 <lb ed="X" n="0534a09"/><lb ed="R040" n="0064a18"/>正觉之心。而何有于色声香味触法等。住于心乎。 <lb ed="X" n="0534a10"/><lb ed="R040" n="0064b01"/>此六尘既无所住。则心<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a1001" n="0534a1001"/><anchor xml:id="beg0534a1001" n="0534a1001"/>已<anchor xml:id="end0534a1001"/>淸净。而所悟皆正觉。若 <lb ed="X" n="0534a11"/><lb ed="R040" n="0064b02"/>心中稍有所住。此心终为六尘把持。而何有住止 <lb ed="X" n="0534a12"/><lb ed="R040" n="0064b03"/>之处。</p> <lb ed="X" n="0534a13"/><lb ed="R040" n="0064b04"/><p xml:id="pX25p0534a1301">雲峰说 此一段上四住字。作住著看。末住字。作 <lb ed="X" n="0534a14"/><lb ed="R040" n="0064b05"/>住止看。凡说色声等。必以色字。单提一句。见得下 <lb ed="X" n="0534a15"/><lb ed="R040" n="0064b06"/>五字皆因色相而起故。下文除却声香等。专以一 <lb ed="X" n="0534a16"/><lb ed="R040" n="0064b07"/>色相。说佈施耳。</p> <lb ed="X" n="0534a17"/><lb ed="R040" n="0064b08"/><p xml:id="pX25p0534a1701">子真说 菩萨于法。应无所住行于佈施。佈施而 <lb ed="X" n="0534a18"/><lb ed="R040" n="0064b09"/>单说色者。凡人之念。只为功德修于目前。福报留 <lb ed="X" n="0534a19"/><lb ed="R040" n="0064b10"/>于身後。便是刻刻为自<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a1901" n="0534a1901"/><anchor xml:id="beg0534a1901" n="0534a1901"/>己<anchor xml:id="end0534a1901"/>地步。非普度众生之大 <lb ed="X" n="0534a20"/><lb ed="R040" n="0064b11"/>法愿矣。故言不住色佈施。不特于六尘中。生此吝 <lb ed="X" n="0534a21"/><lb ed="R040" n="0064b12"/>惜眷恋之意。而为有住。即使尽蠲一切不忘求报 <lb ed="X" n="0534a22"/><lb ed="R040" n="0064b13"/>福德之心。终著色相。所以说无住相佈施也。故菩 <lb ed="X" n="0534a23"/><lb ed="R040" n="0064b14"/>萨为普度众生。而以佈施。利济益物。佈施原为人。 <lb ed="X" n="0534a24"/><lb ed="R040" n="0064b15"/>而非为<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a2401" n="0534a2401"/><anchor xml:id="beg0534a2401" n="0534a2401"/>己<anchor xml:id="end0534a2401"/>。是应如是也。所以<persName>如来</persName>又言我今日所 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0534b" n="0534b"/> <lb ed="X" n="0534b01"/><lb ed="R040" n="0064b16"/>说之经。不论岁久人湮。无有不信从者。益以所言 <lb ed="X" n="0534b02"/><lb ed="R040" n="0064b17"/>是真而不伪。实而不虚。适如其心之所言。而不加 <lb ed="X" n="0534b03"/><lb ed="R040" n="0064b18"/>毫末。不减分寸。不以虚诳之言。而使人惑。不以异 <lb ed="X" n="0534b04"/><lb ed="R040" n="0065a01"/>同之言。而使人疑。则是般若一经。不分世代远近。 <lb ed="X" n="0534b05"/><lb ed="R040" n="0065a02"/>不论人造就浅深。受持解说。俱是明白晓易。正以 <lb ed="X" n="0534b06"/><lb ed="R040" n="0065a03"/>所语之如此也。而又言此数语者。即法之所在。此 <lb ed="X" n="0534b07"/><lb ed="R040" n="0065a04"/>所说之法。以为实有。而六尘四相。皆空以为虚。而 <lb ed="X" n="0534b08"/><lb ed="R040" n="0065a05"/>四果所得。皆有正从。此无实无虚中说出。所以久 <lb ed="X" n="0534b09"/><lb ed="R040" n="0065a06"/>而可信也。</p> <lb ed="X" n="0534b10"/><lb ed="R040" n="0065a07"/><p xml:id="pX25p0534b1001">雲峰说 虚实二字。合说有味。虚中想出实际。实 <lb ed="X" n="0534b11"/><lb ed="R040" n="0065a08"/>中想出虚理。靠不得实。著不得虚。虚实相形。乃成 <lb ed="X" n="0534b12"/><lb ed="R040" n="0065a09"/><persName>如来</persName>妙法。</p> <lb ed="X" n="0534b13"/><lb ed="R040" n="0065a10"/><p xml:id="pX25p0534b1301">子真说 无实无虚之法。<persName>如来</persName>于此。<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b1301" n="0534b1301"/><anchor xml:id="beg0534b1301" n="0534b1301"/>已<anchor xml:id="end0534b1301"/>经说出要 <lb ed="X" n="0534b14"/><lb ed="R040" n="0065a11"/>领。故又言若悟得此法。则是无所住之心。在在皆 <lb ed="X" n="0534b15"/><lb ed="R040" n="0065a12"/>然矣。即以佈施言。若菩萨此心住于法而行佈施。 <lb ed="X" n="0534b16"/><lb ed="R040" n="0065a13"/>心为法所拘。便如人入暗中一无所见。若此心不 <lb ed="X" n="0534b17"/><lb ed="R040" n="0065a14"/>住于法而行之。则触处皆通。无有障碍。便如人之 <lb ed="X" n="0534b18"/><lb ed="R040" n="0065a15"/>有目。加以日光照之。有何不见。此段言法之所在。 <lb ed="X" n="0534b19"/><lb ed="R040" n="0065a16"/>必能空而後能照。甚言执法者之不得法也。故又 <lb ed="X" n="0534b20"/><lb ed="R040" n="0065a17"/>言若有善男子女人。能于此经中。受持解说。虽在 <lb ed="X" n="0534b21"/><lb ed="R040" n="0065a18"/>当来之世。是人<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b2101" n="0534b2101"/><anchor xml:id="beg0534b2101" n="0534b2101"/>已<anchor xml:id="end0534b2101"/>得闻知。而同见知可成<persName>如来</persName>证 <lb ed="X" n="0534b22"/><lb ed="R040" n="0065b01"/>果。即到<persName>如来</persName>地位。无论世远于五百岁。而<persName>佛</persName>之智 <lb ed="X" n="0534b23"/><lb ed="R040" n="0065b02"/>慧。自然远照。悉知其人。皆得成就不可思议功德。 <lb ed="X" n="0534b24"/><lb ed="R040" n="0065b03"/>说无量无边者。言人能如此。则人人可为<persName>如来</persName>。世 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0534c" n="0534c"/> <lb ed="X" n="0534c01"/><lb ed="R040" n="0065b04"/>世见有<persName>如来</persName>。故说功德之无穷耳。</p> <lb ed="X" n="0534c02"/><lb ed="R040" n="0065b05"/><p xml:id="pX25p0534c0201">雲峰说 此问是如是如是以下。通说後世奉持 <lb ed="X" n="0534c03"/><lb ed="R040" n="0065b06"/>此经之人。<persName>如来</persName>反复申明。终在于无实无虚一句 <lb ed="X" n="0534c04"/><lb ed="R040" n="0065b07"/>结穴。後说以要言之。而不说要。言在于何句者。正 <lb ed="X" n="0534c05"/><lb ed="R040" n="0065b08"/>是<persName>如来</persName>不以一句实法。使後人执著也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0534c06"/><lb ed="R040" n="0065b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持经功德分第十五</cb:mulu><head>〇持经功德分第十五</head> <lb ed="X" n="0534c07"/><lb ed="R040" n="0065b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0534c0701">须菩提。若有善男子善女人。初日分以恒河沙等身 <lb ed="X" n="0534c08"/><lb ed="R040" n="0065b11"/>佈施。中日分复以恒河沙等身佈施。後日分亦以恒 <lb ed="X" n="0534c09"/><lb ed="R040" n="0065b12"/>河沙等身佈施。如是无量百千万亿劫。以身佈施。若 <lb ed="X" n="0534c10"/><lb ed="R040" n="0065b13"/>复有人。闻此经典。信心不逆。其福勝彼。何况书写受 <lb ed="X" n="0534c11"/><lb ed="R040" n="0065b14"/>持读诵。为人解说。须菩提。以要言之。是经有不可思 <lb ed="X" n="0534c12"/><lb ed="R040" n="0065b15"/>议不可称量无边功德。<persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最 <lb ed="X" n="0534c13"/><lb ed="R040" n="0065b16"/>上乘者说。若有人能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知 <lb ed="X" n="0534c14"/><lb ed="R040" n="0065b17"/>是人。悉见是人。皆得成就不可量不可称无有边不 <lb ed="X" n="0534c15"/><lb ed="R040" n="0065b18"/>可思议功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0534c16"/><lb ed="R040" n="0066a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0534c1601">子真说 <persName>佛</persName>又言若後世有人。于一日之内。初日 <lb ed="X" n="0534c17"/><lb ed="R040" n="0066a02"/>中日後日三时间。以身命佈施。而如恒河沙之多。 <lb ed="X" n="0534c18"/><lb ed="R040" n="0066a03"/>且历百千万亿劫之久。其佈施之功极矣。终不若 <lb ed="X" n="0534c19"/><lb ed="R040" n="0066a04"/>信心。于此经之功尤大也。初日早时也。中日午时 <lb ed="X" n="0534c20"/><lb ed="R040" n="0066a05"/>也。後日晚时也。日有六时。擧此以槪终日耳。恒河 <lb ed="X" n="0534c21"/><lb ed="R040" n="0066a06"/>沙之多。百千万亿劫之久。俱是藉言。非真有此等 <lb ed="X" n="0534c22"/><lb ed="R040" n="0066a07"/>身命也。身命人所重者。以身命佈施。甚言七宝之 <lb ed="X" n="0534c23"/><lb ed="R040" n="0066a08"/>珍。不若身命之重。而幷捐之。其佈施何等大愿。不 <lb ed="X" n="0534c24"/><lb ed="R040" n="0066a09"/>是<persName>如来</persName>教人撇却身命也。释氏于此段。最多饶舌。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0535a" n="0535a"/> <lb ed="X" n="0535a01"/><lb ed="R040" n="0066a10"/>须订明之。言以此等身命佈施。有人能以其心信 <lb ed="X" n="0535a02"/><lb ed="R040" n="0066a11"/>实。此经而无违逆。则其福自勝于彼之佈施者。夫 <lb ed="X" n="0535a03"/><lb ed="R040" n="0066a12"/>以一心信之。尙属<anchor xml:id="nkr_note_add_0535a0301" n="0535a0301"/><anchor xml:id="beg0535a0301" n="0535a0301"/>己<anchor xml:id="end0535a0301"/>修之功。何况书写传佈。受持 <lb ed="X" n="0535a04"/><lb ed="R040" n="0066a13"/>读诵。为人解说。则不唯自度。廣以度人。其所成就 <lb ed="X" n="0535a05"/><lb ed="R040" n="0066a14"/>者。寧有量乎。故又言此经後人得力如此。而究之 <lb ed="X" n="0535a06"/><lb ed="R040" n="0066a15"/>说经之要。原自无多。不过于空相。空法无所住之 <lb ed="X" n="0535a07"/><lb ed="R040" n="0066a16"/>旨而<anchor xml:id="nkr_note_add_0535a0701" n="0535a0701"/><anchor xml:id="beg0535a0701" n="0535a0701"/>已<anchor xml:id="end0535a0701"/>。故是经有不可思惟而议论。亦不可称算 <lb ed="X" n="0535a08"/><lb ed="R040" n="0066a17"/>而度量。实实其中有无限量。无边际之功德。其要 <lb ed="X" n="0535a09"/><lb ed="R040" n="0066a18"/>不在多言。然此经中之要。<persName>如来</persName>原为大乘最上乘 <lb ed="X" n="0535a10"/><lb ed="R040" n="0066b01"/>者而说。大乘最上乘之人。要皆不落法相者也。故 <lb ed="X" n="0535a11"/><lb ed="R040" n="0066b02"/>又言能以此经。後世有人。受持读诵以自觉。廣为 <lb ed="X" n="0535a12"/><lb ed="R040" n="0066b03"/>人说以觉人。便是<persName>如来</persName>真心相印。虽在<persName>如来</persName>五百 <lb ed="X" n="0535a13"/><lb ed="R040" n="0066b04"/>岁後。而<persName>如来</persName>早<anchor xml:id="nkr_note_add_0535a1301" n="0535a1301"/><anchor xml:id="beg0535a1301" n="0535a1301"/>已<anchor xml:id="end0535a1301"/>于慧觉中。悉知悉见之。其心合 <lb ed="X" n="0535a14"/><lb ed="R040" n="0066b05"/>一。故必其决然成就此不可思量无量无边之功 <lb ed="X" n="0535a15"/><lb ed="R040" n="0066b06"/>德。正以受持读诵。为人解说之功。更大于今日说 <lb ed="X" n="0535a16"/><lb ed="R040" n="0066b07"/>法功也。</p> <lb ed="X" n="0535a17"/><lb ed="R040" n="0066b08"/><p xml:id="pX25p0535a1701">雲峰说 大乘者。诸菩萨是也。最上乘者。<persName>佛</persName><persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0535a18"/><lb ed="R040" n="0066b09"/>是也。为大乘说者。说此六尘四相之应空而入于 <lb ed="X" n="0535a19"/><lb ed="R040" n="0066b10"/>法也。为最上乘说者。说此空相之心。皆归于空。而 <lb ed="X" n="0535a20"/><lb ed="R040" n="0066b11"/>幷无所谓法也。第一句是引众生。而证入诸菩萨。 <lb ed="X" n="0535a21"/><lb ed="R040" n="0066b12"/>第二句是引诸菩萨。而证入于<persName>佛</persName><persName>如来</persName>也。此正是 <lb ed="X" n="0535a22"/><lb ed="R040" n="0066b13"/>以要言之之意。而绝不说要言。是何言者。正是如 <lb ed="X" n="0535a23"/><lb ed="R040" n="0066b14"/>来欲度人。而不留一度人梯子处。世间只有上乘 <lb ed="X" n="0535a24"/><lb ed="R040" n="0066b15"/>之人。入圣至易。唯有中材之人。超凡最难。故<persName>如来</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0535b" n="0535b"/> <lb ed="X" n="0535b01"/><lb ed="R040" n="0066b16"/>于此段。往往从第一等<persName>佛</persName>菩萨。直说到学。为<persName>佛</persName>菩 <lb ed="X" n="0535b02"/><lb ed="R040" n="0066b17"/>萨者。亦是成就中材处。而不使其恍惚无所據。故 <lb ed="X" n="0535b03"/><lb ed="R040" n="0066b18"/>实实以成就。直造<persName>如来</persName>地步告之耳。</p> <lb ed="X" n="0535b04"/><lb ed="R040" n="0067a01"/><p xml:id="pX25p0535b0401">雲峰又说 乘即车乘。取通远之義。乘有大小上 <lb ed="X" n="0535b05"/><lb ed="R040" n="0067a02"/>中下之分。其乘则一乘。有轮始可转行。故以法为 <lb ed="X" n="0535b06"/><lb ed="R040" n="0067a03"/>法轮。有法而不能流通。犹之有乘而不用以行远。 <lb ed="X" n="0535b07"/><lb ed="R040" n="0067a04"/>所以诸经皆谓之大乘者。正取義于法轮转通之 <lb ed="X" n="0535b08"/><lb ed="R040" n="0067a05"/>意也。此乘字又别有解。夫乘车也乘一。而乘车者 <lb ed="X" n="0535b09"/><lb ed="R040" n="0067a06"/>之人不同。所以有上中下之分。若舍此三种人。便 <lb ed="X" n="0535b10"/><lb ed="R040" n="0067a07"/>如徒步者之难。以行远矣。故人得居乘中。当思坚 <lb ed="X" n="0535b11"/><lb ed="R040" n="0067a08"/>其轮辐。不使有折辕覆辙之虞。则居是乘者。不论 <lb ed="X" n="0535b12"/><lb ed="R040" n="0067a09"/>上中下人。皆可以负重致远。人若弃其乘而不居。 <lb ed="X" n="0535b13"/><lb ed="R040" n="0067a10"/>又自甘于徒步。及至车乘朽脱。虽欲乘之不可得 <lb ed="X" n="0535b14"/><lb ed="R040" n="0067a11"/>矣。但此中何以分上中下。上乘者不劳馀力。而即 <lb ed="X" n="0535b15"/><lb ed="R040" n="0067a12"/>可通达。中乘则必加鞭策。而後能驰驱。若下乘则 <lb ed="X" n="0535b16"/><lb ed="R040" n="0067a13"/>又如驽马。而驾败车。稍不加防。即有前车之戒。所 <lb ed="X" n="0535b17"/><lb ed="R040" n="0067a14"/>以虽曰乘。而幾幾乎非乘矣。此上中下乘之大略 <lb ed="X" n="0535b18"/><lb ed="R040" n="0067a15"/>解也。至于最上乘。则又有解。盖最上乘。即从上乘 <lb ed="X" n="0535b19"/><lb ed="R040" n="0067a16"/>而得超乎。其最犹如车之轮辕坚固。而更驾以良 <lb ed="X" n="0535b20"/><lb ed="R040" n="0067a17"/>骥。所谓不加鞭<g ref="#CB15081">策</g>。万里可通。此真造父之车。世希 <lb ed="X" n="0535b21"/><lb ed="R040" n="0067a18"/>御者。是又最上乘之大略解也。若下者造而及中。 <lb ed="X" n="0535b22"/><lb ed="R040" n="0067b01"/>中者造而及上。上者出乎最上。则犹之幷车而行。 <lb ed="X" n="0535b23"/><lb ed="R040" n="0067b02"/>努力者在前。弛鞭者在後。岂尝限人以上中下哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0535b24"/><lb ed="R040" n="0067b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0535b2401">如是人等。即为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。何 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0535c" n="0535c"/> <lb ed="X" n="0535c01"/><lb ed="R040" n="0067b04"/>以故。须菩提。若乐小法者。著我见人见众生见寿者 <lb ed="X" n="0535c02"/><lb ed="R040" n="0067b05"/>见。即于此经。不能听受读诵。为人解说。须菩提。在在 <lb ed="X" n="0535c03"/><lb ed="R040" n="0067b06"/>处处。若有此经。一切世间天人阿修罗所<persName>应供</persName>养。当 <lb ed="X" n="0535c04"/><lb ed="R040" n="0067b07"/>知此处即为是塔。皆应恭敬作礼围绕。以诸花香而 <lb ed="X" n="0535c05"/><lb ed="R040" n="0067b08"/>散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0535c06"/><lb ed="R040" n="0067b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0535c0601">子真说 如是等指上受持等而言。言人能若此。 <lb ed="X" n="0535c07"/><lb ed="R040" n="0067b10"/>即是能荷担之人。揹负曰荷。肩挑曰担。言此人是 <lb ed="X" n="0535c08"/><lb ed="R040" n="0067b11"/>能身任<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提之责者。其人 <lb ed="X" n="0535c09"/><lb ed="R040" n="0067b12"/>之成就何如乎。何以见其荷担之故。若人<anchor xml:id="nkr_note_add_0535c0901" n="0535c0901"/><anchor xml:id="beg0535c0901" n="0535c0901"/>已<anchor xml:id="end0535c0901"/>是大 <lb ed="X" n="0535c10"/><lb ed="R040" n="0067b13"/>乘最上乘之人。而非乐小法者。盖能荷担必是四 <lb ed="X" n="0535c11"/><lb ed="R040" n="0067b14"/>相皆空。而幷空无相。若人所好乐。不脱于小法。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0535001" n="0535001"/>面 <lb ed="X" n="0535c12"/><lb ed="R040" n="0067b15"/>沾沾章句之末。即为著四相矣。岂得有如是之大 <lb ed="X" n="0535c13"/><lb ed="R040" n="0067b16"/>功德乎。故知以此经自觉觉人者。终不乐小法也。 <lb ed="X" n="0535c14"/><lb ed="R040" n="0067b17"/>此又反言明大乘最上乘之旨。在在处处。随在有 <lb ed="X" n="0535c15"/><lb ed="R040" n="0067b18"/>是经也。言有是经之所。则天人阿修罗。便于此处 <lb ed="X" n="0535c16"/><lb ed="R040" n="0068a01"/>恭敬围绕。如<persName>佛</persName>之塔。正以经在。即若<persName>如来</persName>亲在也。 <lb ed="X" n="0535c17"/><lb ed="R040" n="0068a02"/>所以天上人间无不敬奉。以花香而散其处耳。言 <lb ed="X" n="0535c18"/><lb ed="R040" n="0068a03"/>散花香者。非必实有花香。不过极言恭敬之念。一 <lb ed="X" n="0535c19"/><lb ed="R040" n="0068a04"/>物且然。他可知也。</p> <lb ed="X" n="0535c20"/><lb ed="R040" n="0068a05"/><p xml:id="pX25p0535c2001">雲峰说 荷担而上加即为二字。便知其人不可 <lb ed="X" n="0535c21"/><lb ed="R040" n="0068a06"/>多得者。向解荷担。只说揹负肩任。特释字義耳。若 <lb ed="X" n="0535c22"/><lb ed="R040" n="0068a07"/>说二字之旨。直是<persName>如来</persName>欲以正觉之性。付托其人。 <lb ed="X" n="0535c23"/><lb ed="R040" n="0068a08"/>而一任其荷担矣。但既经荷担。便脱不得肩。必待 <lb ed="X" n="0535c24"/><lb ed="R040" n="0068a09"/>更有能荷担者而与之。此<persName>如来</persName>以後所以有五祖 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0536a" n="0536a"/> <lb ed="X" n="0536a01"/><lb ed="R040" n="0068a10"/>之传流也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0536a02"/><lb ed="R040" n="0068a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">能净业障分第十六</cb:mulu><head>〇能净业障分第十六</head> <lb ed="X" n="0536a03"/><lb ed="R040" n="0068a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0536a0301">复次须菩提。若善男子善女人。受持读诵此经。若为 <lb ed="X" n="0536a04"/><lb ed="R040" n="0068a13"/>人轻贱。是人先世罪业应堕恶道。以今世人轻贱故。 <lb ed="X" n="0536a05"/><lb ed="R040" n="0068a14"/>先世罪业即为消灭。当得阿耨多罗三藐三菩提。须 <lb ed="X" n="0536a06"/><lb ed="R040" n="0068a15"/>菩提。我念过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値八 <lb ed="X" n="0536a07"/><lb ed="R040" n="0068a16"/>百四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过者。 <lb ed="X" n="0536a08"/><lb ed="R040" n="0068a17"/>若复有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。于 <lb ed="X" n="0536a09"/><lb ed="R040" n="0068a18"/>我所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分乃至算 <lb ed="X" n="0536a10"/><lb ed="R040" n="0068b01"/>数譬喩所不能及。须菩提。若善男子善女人。于後末 <lb ed="X" n="0536a11"/><lb ed="R040" n="0068b02"/>世。有受持读诵此经。所得功德。我若具说者。或有人 <lb ed="X" n="0536a12"/><lb ed="R040" n="0068b03"/>闻。心即狂乱。狐疑不信。须菩提。当知是经義不可思 <lb ed="X" n="0536a13"/><lb ed="R040" n="0068b04"/>议。果报亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0536a14"/><lb ed="R040" n="0068b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0536a1401">雲峰说 此一段又为下乘者说法。盖从四果起。 <lb ed="X" n="0536a15"/><lb ed="R040" n="0068b06"/>至此直说。到有罪恶之人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0536a1501" n="0536a1501"/><anchor xml:id="beg0536a1501" n="0536a1501"/>已<anchor xml:id="end0536a1501"/>是无可醒悟。而能一 <lb ed="X" n="0536a16"/><lb ed="R040" n="0068b07"/>旦得醒悟。受持此经。亦可消其愆。而释其过。此又 <lb ed="X" n="0536a17"/><lb ed="R040" n="0068b08"/>为下乘。开一自新之法门也。从前不说果报。而此 <lb ed="X" n="0536a18"/><lb ed="R040" n="0068b09"/>段说出。单为下乘人。开其感动奋发之機耳。</p> <lb ed="X" n="0536a19"/><lb ed="R040" n="0068b10"/><p xml:id="pX25p0536a1901">子真说 先世二字。不可专作前世看。<persName>如来</persName>说经。 <lb ed="X" n="0536a20"/><lb ed="R040" n="0068b11"/>仍不曾说得玄空。此直是昨非今是话头。切不可 <lb ed="X" n="0536a21"/><lb ed="R040" n="0068b12"/>以前世後世渺茫难信者。为庸愚借口。反失经義。 <lb ed="X" n="0536a22"/><lb ed="R040" n="0068b13"/>故言若有人于前日作此罪恶。自然应堕恶道矣。 <lb ed="X" n="0536a23"/><lb ed="R040" n="0068b14"/>犹如人从前作恶。无可躲避刑罚。一旦改过自新。 <lb ed="X" n="0536a24"/><lb ed="R040" n="0068b15"/>从于善道。即为善道中人。若人之目之者。尙以为 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0536b" n="0536b"/> <lb ed="X" n="0536b01"/><lb ed="R040" n="0068b16"/>恶道中人。而轻贱之。其实人虽轻贱。若人先前罪 <lb ed="X" n="0536b02"/><lb ed="R040" n="0068b17"/>业。固以冰消而熄灭矣。此段旧说。多引证夙世今 <lb ed="X" n="0536b03"/><lb ed="R040" n="0068b18"/>生事以讲。亦是不必。盖其人能悔悟。则前者尽除 <lb ed="X" n="0536b04"/><lb ed="R040" n="0069a01"/>其恶。来者日进于善。即当得<persName>如来</persName>之正觉矣。故又 <lb ed="X" n="0536b05"/><lb ed="R040" n="0069a02"/>言我念此身过去以後。人当历无量阿僧祇劫。阿 <lb ed="X" n="0536b06"/><lb ed="R040" n="0069a03"/>僧祇者。译作无数二字。言人无有<persName>如来</persName>化导之。则 <lb ed="X" n="0536b07"/><lb ed="R040" n="0069a04"/>沉沦于无量无数之劫者多矣。然有此经在。可以 <lb ed="X" n="0536b08"/><lb ed="R040" n="0069a05"/>救之。但<persName>如来</persName>此经。其实于燃灯<persName>佛</persName>前。得相値百千 <lb ed="X" n="0536b09"/><lb ed="R040" n="0069a06"/>万万之<persName>佛</persName>。悉皆敬奉承事之。故得与之参究宗旨。 <lb ed="X" n="0536b10"/><lb ed="R040" n="0069a07"/>而无一人空过。不与说明此经義者。那由他三字。 <lb ed="X" n="0536b11"/><lb ed="R040" n="0069a08"/>译作万万二字解。言此时之<persName>佛</persName>。实有千千万万耳。 <lb ed="X" n="0536b12"/><lb ed="R040" n="0069a09"/>盖此时有如此诸<persName>佛</persName>。而<persName>如来</persName>不肯一人放过。个个 <lb ed="X" n="0536b13"/><lb ed="R040" n="0069a10"/>与之参究此经。而得经中之奥。若来世有人。能于 <lb ed="X" n="0536b14"/><lb ed="R040" n="0069a11"/>此经。受持读诵。虽目中不见有诸<persName>佛</persName>。而其受持读 <lb ed="X" n="0536b15"/><lb ed="R040" n="0069a12"/>诵之功德。与我昔日供养诸<persName>佛</persName>之功德。直是百不 <lb ed="X" n="0536b16"/><lb ed="R040" n="0069a13"/>及千。千不及万。盖言我所得者百分。而彼得一分。 <lb ed="X" n="0536b17"/><lb ed="R040" n="0069a14"/>勝于我之百分。我得千分。而彼得百分。勝于我之 <lb ed="X" n="0536b18"/><lb ed="R040" n="0069a15"/>千分。正言我所得有诸<persName>佛</persName>在似易。彼不见<persName>如来</persName>在。 <lb ed="X" n="0536b19"/><lb ed="R040" n="0069a16"/>而单信此经较难故。言乃至算数譬喩所不能及 <lb ed="X" n="0536b20"/><lb ed="R040" n="0069a17"/>者。甚言其功德之大。以欣动下乘之人。然是经也。 <lb ed="X" n="0536b21"/><lb ed="R040" n="0069a18"/><persName>如来</persName>未尝具说。而反使人惑。具字作详字解。</p> <lb ed="X" n="0536b22"/><lb ed="R040" n="0069b01"/><p xml:id="pX25p0536b2201">雲峰说 <persName>如来</persName>何以不具说。盖以此经俱是对上 <lb ed="X" n="0536b23"/><lb ed="R040" n="0069b02"/>乘言。而撮其要者。一句中可该万法之旨。故上说 <lb ed="X" n="0536b24"/><lb ed="R040" n="0069b03"/>以要言之也。若下乘之人。即以要言告之。全然不 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0536c" n="0536c"/> <lb ed="X" n="0536c01"/><lb ed="R040" n="0069b04"/>觉。而欲变其说辞。约者反烦。要者反多。此于前说。 <lb ed="X" n="0536c02"/><lb ed="R040" n="0069b05"/>又加详晰。<persName>如来</persName>非不欲如此。其如一经具说。而下 <lb ed="X" n="0536c03"/><lb ed="R040" n="0069b06"/>乘之人。便谓<persName>如来</persName>与上乘说者。又与下乘不同。则 <lb ed="X" n="0536c04"/><lb ed="R040" n="0069b07"/>将疑<persName>如来</persName>说之。不一其心因即于狂乱矣。何以见 <lb ed="X" n="0536c05"/><lb ed="R040" n="0069b08"/>其狂乱。盖<persName>如来</persName>之经。不过真空之理。末世不明其 <lb ed="X" n="0536c06"/><lb ed="R040" n="0069b09"/>理。遂有假托。如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0536001" n="0536001"/>来之人伪造经典。以赝乱真。庸愚 <lb ed="X" n="0536c07"/><lb ed="R040" n="0069b10"/>反为所惑。而心即于狂乱。以致<persName>如来</persName>之经。反生狐 <lb ed="X" n="0536c08"/><lb ed="R040" n="0069b11"/>疑。而不信之。此<persName>如来</persName>于说经时。直料到末世必有 <lb ed="X" n="0536c09"/><lb ed="R040" n="0069b12"/>此人。必有此事。所以不欲具说耳。</p> <lb ed="X" n="0536c10"/><lb ed="R040" n="0069b13"/><p xml:id="pX25p0536c1001">雲峰又说 此处果字。增一报字。比前四果果字。 <lb ed="X" n="0536c11"/><lb ed="R040" n="0069b14"/>不同前说得深。此说得浅。前果自证自果後。则以 <lb ed="X" n="0536c12"/><lb ed="R040" n="0069b15"/>果得报。果得报限矣。此段全要发出下愚。自新求 <lb ed="X" n="0536c13"/><lb ed="R040" n="0069b16"/>善。而又恐其为善。不卒以至于狂乱狐疑。故终以 <lb ed="X" n="0536c14"/><lb ed="R040" n="0069b17"/>果报结之。是<persName>如来</persName>引导庸愚之一片婆心也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0536c15"/><lb ed="R040" n="0069b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">究竟无我分第十七</cb:mulu><head>〇究竟无我分第十七</head> <lb ed="X" n="0536c16"/><lb ed="R040" n="0070a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0536c1601">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0536c17"/><lb ed="R040" n="0070a02"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0536c18"/><lb ed="R040" n="0070a03"/>菩提。善男子善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心者。 <lb ed="X" n="0536c19"/><lb ed="R040" n="0070a04"/>当生如是心。我应灭度一切众生。灭度一切众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0536c1901" n="0536c1901"/><anchor xml:id="beg0536c1901" n="0536c1901"/>已<anchor xml:id="end0536c1901"/>。 <lb ed="X" n="0536c20"/><lb ed="R040" n="0070a05"/>而无有一众生实灭度者。何以故。须菩提。若菩萨有 <lb ed="X" n="0536c21"/><lb ed="R040" n="0070a06"/>我相人相众生相寿者相。即非菩萨。所以者何。须菩 <lb ed="X" n="0536c22"/><lb ed="R040" n="0070a07"/>提。实无有法。发阿耨多罗三藐三菩提心者。须菩提。 <lb ed="X" n="0536c23"/><lb ed="R040" n="0070a08"/>于意云何。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0536c24"/><lb ed="R040" n="0070a09"/>三菩提不。不也<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。<persName>佛</persName>于燃灯<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0537a" n="0537a"/> <lb ed="X" n="0537a01"/><lb ed="R040" n="0070a10"/>所。无有法得阿耨多罗三藐三菩提。<persName>佛</persName>言如是如是。 <lb ed="X" n="0537a02"/><lb ed="R040" n="0070a11"/>须菩提。实无有法。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。须 <lb ed="X" n="0537a03"/><lb ed="R040" n="0070a12"/>菩提。若有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提者。燃灯 <lb ed="X" n="0537a04"/><lb ed="R040" n="0070a13"/><persName>佛</persName>即不与我受记。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释迦牟尼。 <lb ed="X" n="0537a05"/><lb ed="R040" n="0070a14"/>以实无有法得阿耨多罗三藐三菩提。是故燃灯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0537a06"/><lb ed="R040" n="0070a15"/>与我受记。作是言。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>号释迦牟尼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0537a07"/><lb ed="R040" n="0070a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0537a0701">子真说 上言功德不可思议如此故。须菩提覆 <lb ed="X" n="0537a08"/><lb ed="R040" n="0070a17"/>思前之所问。应住降伏之说。亦不可思议故。又擧 <lb ed="X" n="0537a09"/><lb ed="R040" n="0070a18"/>所以住。所以降伏者。是善男子女人。发此菩提心 <lb ed="X" n="0537a10"/><lb ed="R040" n="0070b01"/>而得之究竟。何以有此住与降伏之心也。此一问 <lb ed="X" n="0537a11"/><lb ed="R040" n="0070b02"/>是须菩提因不可思议。而又申明无我之旨。故<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0537a12"/><lb ed="R040" n="0070b03"/>言凡此发菩提心者。俱是有<persName>佛</persName>性。自能返照。而生 <lb ed="X" n="0537a13"/><lb ed="R040" n="0070b04"/>如是之菩提心。原非<persName>佛</persName>之可教以发出者。故<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0537a14"/><lb ed="R040" n="0070b05"/>化度一切众生。至于化度一切众生成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0537a1401" n="0537a1401"/><anchor xml:id="beg0537a1401" n="0537a1401"/>已<anchor xml:id="end0537a1401"/>。则是 <lb ed="X" n="0537a15"/><lb ed="R040" n="0070b06"/>众生个个皆<persName>佛</persName>。<persName>如来</persName>心中。何尝存此众生为我之 <lb ed="X" n="0537a16"/><lb ed="R040" n="0070b07"/>化度。故曰无有一众生实灭度也。解<persName>佛</persName>所说義。義 <lb ed="X" n="0537a17"/><lb ed="R040" n="0070b08"/>字是指上实无有法義。故又言实无所得正觉心。 <lb ed="X" n="0537a18"/><lb ed="R040" n="0070b09"/>得後则忘其得。幷忘其法矣。故又言昔在燃灯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0537a19"/><lb ed="R040" n="0070b10"/>所受记时。若谓我既得法。为来世化度众生之人。 <lb ed="X" n="0537a20"/><lb ed="R040" n="0070b11"/>此时受记师。即不以我为当得作<persName>佛</persName>。而有当得作 <lb ed="X" n="0537a21"/><lb ed="R040" n="0070b12"/><persName>佛</persName>之名号。释迦二字。译作能仁二字。言能以至仁 <lb ed="X" n="0537a22"/><lb ed="R040" n="0070b13"/>之心。而普度一切。牟尼者。译作圆通解。言有此普 <lb ed="X" n="0537a23"/><lb ed="R040" n="0070b14"/>度一切之心。而能圆通四大。无所不遍。毫无窒碍 <lb ed="X" n="0537a24"/><lb ed="R040" n="0070b15"/>也。此是当日命名之意如此。故<persName>如来</persName>又言。我唯不 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0537b" n="0537b"/> <lb ed="X" n="0537b01"/><lb ed="R040" n="0070b16"/>存得法心。所以受记时。师曾作是当得作<persName>佛</persName>之言。 <lb ed="X" n="0537b02"/><lb ed="R040" n="0070b17"/>而以释迦牟尼名之。</p> <lb ed="X" n="0537b03"/><lb ed="R040" n="0070b18"/><p xml:id="pX25p0537b0301">雲峰说 化度在<persName>如来</persName>生如是心。在众生不自生 <lb ed="X" n="0537b04"/><lb ed="R040" n="0071a01"/>如是之心。<persName>如来</persName>安从化度之。夫至于化度<anchor xml:id="nkr_note_add_0537b0401" n="0537b0401"/><anchor xml:id="beg0537b0401" n="0537b0401"/>已<anchor xml:id="end0537b0401"/>。则消 <lb ed="X" n="0537b05"/><lb ed="R040" n="0071a02"/>融人我。在在皆<persName>佛</persName>。何有化度之心可留。故又言。菩 <lb ed="X" n="0537b06"/><lb ed="R040" n="0071a03"/>萨欲化度人。尙有我人四相。即非菩萨地位。盖以 <lb ed="X" n="0537b07"/><lb ed="R040" n="0071a04"/><persName>如来</persName>之心。空诸所有。毫无染著。不以所得之法。存 <lb ed="X" n="0537b08"/><lb ed="R040" n="0071a05"/>一得法心。故能证此无上正<persName>等正觉</persName>之心也。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0537b09"/><lb ed="R040" n="0071a06"/>既言法无所得。即以<anchor xml:id="nkr_note_add_0537b0901" n="0537b0901"/><anchor xml:id="beg0537b0901" n="0537b0901"/>己<anchor xml:id="end0537b0901"/>之所得。于燃灯<persName>佛</persName>者。复问 <lb ed="X" n="0537b10"/><lb ed="R040" n="0071a07"/>须菩提欲使<anchor xml:id="nkr_note_add_0537b1001" n="0537b1001"/><anchor xml:id="beg0537b1001" n="0537b1001"/>己<anchor xml:id="end0537b1001"/>得之法。亦不留法相。故问昔在师 <lb ed="X" n="0537b11"/><lb ed="R040" n="0071a08"/>所。于法有所得否。须菩提直见以为实无。所得正 <lb ed="X" n="0537b12"/><lb ed="R040" n="0071a09"/>悟。<persName>如来</persName>之得法。得之于心。不执师之法。以为有得。 <lb ed="X" n="0537b13"/><lb ed="R040" n="0071a10"/>故<persName>佛</persName>言如是如是。不但称其言之是。而谓我之所 <lb ed="X" n="0537b14"/><lb ed="R040" n="0071a11"/>得真在心。而不著于师之说耳。此皆是无我之意。 <lb ed="X" n="0537b15"/><lb ed="R040" n="0071a12"/>言以心得而得成<persName>佛</persName>。不假师说。方为真得悟入。于 <lb ed="X" n="0537b16"/><lb ed="R040" n="0071a13"/>得无所得。乃称<persName>如来</persName>之義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0537b17"/><lb ed="R040" n="0071a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0537b1701">何以故。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。若有人言。<persName>如来</persName>得阿耨 <lb ed="X" n="0537b18"/><lb ed="R040" n="0071a15"/>多罗三藐三菩提。须菩提。实无有法。<persName>佛</persName>得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0537b19"/><lb ed="R040" n="0071a16"/>三藐三菩提。须菩提。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0537b20"/><lb ed="R040" n="0071a17"/>提。于是中无实无虚。是故<persName>如来</persName>说一切法皆是<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0537b21"/><lb ed="R040" n="0071a18"/>须菩提。所言一切法者。即非一切法。是故名一切法。 <lb ed="X" n="0537b22"/><lb ed="R040" n="0071b01"/>须菩提。譬如人身长大。须菩提言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说人身 <lb ed="X" n="0537b23"/><lb ed="R040" n="0071b02"/>长大即为非大身是名大身。须菩提。菩萨亦如是。若 <lb ed="X" n="0537b24"/><lb ed="R040" n="0071b03"/>作是言。我当灭度无量众生。即不名菩萨。何以故。须 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0537c" n="0537c"/> <lb ed="X" n="0537c01"/><lb ed="R040" n="0071b04"/>菩提。实无有法。名为菩萨。是故<persName>佛</persName>说一切法。无我无 <lb ed="X" n="0537c02"/><lb ed="R040" n="0071b05"/>人无众生无寿者。须菩提。若菩萨作是言。我当莊严 <lb ed="X" n="0537c03"/><lb ed="R040" n="0071b06"/><persName>佛</persName>土。是不名菩萨。何以故。<persName>如来</persName>说莊严<persName>佛</persName>土者。即非 <lb ed="X" n="0537c04"/><lb ed="R040" n="0071b07"/>莊严。是名莊严。须菩提。若菩萨通达无我法者。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0537c05"/><lb ed="R040" n="0071b08"/>说名真是菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0537c06"/><lb ed="R040" n="0071b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0537c0601">子真说 何以见其无所得之故。盖<persName>如来</persName>能了彻 <lb ed="X" n="0537c07"/><lb ed="R040" n="0071b10"/>一切之法。而得无所得故。即于空诸法。而悟如如 <lb ed="X" n="0537c08"/><lb ed="R040" n="0071b11"/>之義。</p> <lb ed="X" n="0537c09"/><lb ed="R040" n="0071b12"/><p xml:id="pX25p0537c0901">雲峰说 诸法如義。是<persName>如来</persName>说经要旨。言即此诸 <lb ed="X" n="0537c10"/><lb ed="R040" n="0071b13"/>法千条万緖。而其一贯之旨。总归于如如二字。如 <lb ed="X" n="0537c11"/><lb ed="R040" n="0071b14"/>则无不如。如如则无所为如。故言如義而不言如 <lb ed="X" n="0537c12"/><lb ed="R040" n="0071b15"/>法。如如中著不得法相也。<persName>如来</persName>者。以其无所不如。 <lb ed="X" n="0537c13"/><lb ed="R040" n="0071b16"/>而能静中生。照虚中起。白若镜之悬内。无毫发障 <lb ed="X" n="0537c14"/><lb ed="R040" n="0071b17"/>碍。凭物之来。适如其来。以应之影。过不留。仍存虚 <lb ed="X" n="0537c15"/><lb ed="R040" n="0071b18"/>体。故无有来有不来。而来亦无有。如有不如也。言 <lb ed="X" n="0537c16"/><lb ed="R040" n="0072a01"/>诸法而同归于如義。正是百川之流。消归大海。不 <lb ed="X" n="0537c17"/><lb ed="R040" n="0072a02"/>见增益。无不容纳。此可以悟如義之所包者廣。又 <lb ed="X" n="0537c18"/><lb ed="R040" n="0072a03"/>何有一法之可独名乎。</p> <lb ed="X" n="0537c19"/><lb ed="R040" n="0072a04"/><p xml:id="pX25p0537c1901">子真说 如義若此。而复有人言。<persName>如来</persName>必有所得 <lb ed="X" n="0537c20"/><lb ed="R040" n="0072a05"/>正觉。而後名<persName>如来</persName>者。是不知<persName>如来</persName>之实无有得也。 <lb ed="X" n="0537c21"/><lb ed="R040" n="0072a06"/>何以见其无有得之故。盖以得之于真性者。性本 <lb ed="X" n="0537c22"/><lb ed="R040" n="0072a07"/>无法故。其中據以为实。则全无<g ref="#CB17844">凭</g>藉。见以为虚。则 <lb ed="X" n="0537c23"/><lb ed="R040" n="0072a08"/>触处圆通。无实无虚。法安所施。故又言。天下之可 <lb ed="X" n="0537c24"/><lb ed="R040" n="0072a09"/>恃者。皆法也。法至一切。则无论大小矣。然此一切 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0538a" n="0538a"/> <lb ed="X" n="0538a01"/><lb ed="R040" n="0072a10"/>法者。即之则非。体之自实。虽有一切法。彙于一法。 <lb ed="X" n="0538a02"/><lb ed="R040" n="0072a11"/>而一法之法。原无有法。故虽云一切法不过虚名 <lb ed="X" n="0538a03"/><lb ed="R040" n="0072a12"/>之耳。亦何可执乎。故又言。人身之长大。以喩一切 <lb ed="X" n="0538a04"/><lb ed="R040" n="0072a13"/>法之多。然此性不明觉。虽有长大之身。终为虚壳。 <lb ed="X" n="0538a05"/><lb ed="R040" n="0072a14"/>亦何所用。以喩虽有一切之法。而不能得之于心。 <lb ed="X" n="0538a06"/><lb ed="R040" n="0072a15"/>则一切法。总属成法。依样葫芦。何尝自我本性中。 <lb ed="X" n="0538a07"/><lb ed="R040" n="0072a16"/>独得之真谛。所以须菩提直言<persName>如来</persName>所说人身长 <lb ed="X" n="0538a08"/><lb ed="R040" n="0072a17"/>大者。不过虚名之耳。长大之身。安足據乎。</p> <lb ed="X" n="0538a09"/><lb ed="R040" n="0072a18"/><p xml:id="pX25p0538a0901">雲峰说 自如是以下。至诸法如義句。前後照应。 <lb ed="X" n="0538a10"/><lb ed="R040" n="0072b01"/>而此段所喩。是承上起下之词。</p> <lb ed="X" n="0538a11"/><lb ed="R040" n="0072b02"/><p xml:id="pX25p0538a1101">子真说 上言无有灭度法。岂唯<persName>如来</persName>无之。即菩 <lb ed="X" n="0538a12"/><lb ed="R040" n="0072b03"/>萨亦如是矣。盖以菩萨通乎<persName>佛</persName>性。所差一间。若使 <lb ed="X" n="0538a13"/><lb ed="R040" n="0072b04"/>菩萨作是言。谓我当化度无量之众生。便是执于 <lb ed="X" n="0538a14"/><lb ed="R040" n="0072b05"/>化度之法。而不可名之为菩萨矣。夫迷者众生。悟 <lb ed="X" n="0538a15"/><lb ed="R040" n="0072b06"/>者是菩萨。以众生待人。以菩萨自待。即是人我相 <lb ed="X" n="0538a16"/><lb ed="R040" n="0072b07"/>矣。焉有菩萨地位。而尙存四相者。故又言。<persName>佛</persName>无人 <lb ed="X" n="0538a17"/><lb ed="R040" n="0072b08"/>我众生寿者相也。言<persName>佛</persName>则菩萨之不落于化度法 <lb ed="X" n="0538a18"/><lb ed="R040" n="0072b09"/>可知。故<persName>如来</persName>又言。菩萨既不存化度心。则心中淸 <lb ed="X" n="0538a19"/><lb ed="R040" n="0072b10"/>净可知。然使菩萨有心而求淸净。此心即为淸净 <lb ed="X" n="0538a20"/><lb ed="R040" n="0072b11"/>所拘矣。所以菩萨不作是言。以为我<anchor xml:id="nkr_note_add_0538a2001" n="0538a2001"/><anchor xml:id="beg0538a2001" n="0538a2001"/>已<anchor xml:id="end0538a2001"/>莊严<persName>佛</persName>土。 <lb ed="X" n="0538a21"/><lb ed="R040" n="0072b12"/>盖此心<anchor xml:id="nkr_note_add_0538a2101" n="0538a2101"/><anchor xml:id="beg0538a2101" n="0538a2101"/>已<anchor xml:id="end0538a2101"/>至于莊严。便<anchor xml:id="nkr_note_add_0538a2102" n="0538a2102"/><anchor xml:id="beg0538a2102" n="0538a2102"/>已<anchor xml:id="end0538a2102"/>脱却莊严形迹。特无以 <lb ed="X" n="0538a22"/><lb ed="R040" n="0072b13"/>名之。而强名之为莊严。其实何所为莊严乎。故又 <lb ed="X" n="0538a23"/><lb ed="R040" n="0072b14"/>言。若菩萨于化度法莊严法。俱<anchor xml:id="nkr_note_add_0538a2301" n="0538a2301"/><anchor xml:id="beg0538a2301" n="0538a2301"/>已<anchor xml:id="end0538a2301"/>空相。则知此身 <lb ed="X" n="0538a24"/><lb ed="R040" n="0072b15"/>非身。此法非法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0538a2401" n="0538a2401"/><anchor xml:id="beg0538a2401" n="0538a2401"/>已<anchor xml:id="end0538a2401"/>。通达于无我法矣。是真名之 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0538b" n="0538b"/> <lb ed="X" n="0538b01"/><lb ed="R040" n="0072b16"/>为菩萨也。</p> <lb ed="X" n="0538b02"/><lb ed="R040" n="0072b17"/><p xml:id="pX25p0538b0201">雲峰说 一切法而独提佈施法。言为众生说一 <lb ed="X" n="0538b03"/><lb ed="R040" n="0072b18"/>切法。而单提化度法。言为菩萨说也。上言六尘。而 <lb ed="X" n="0538b04"/><lb ed="R040" n="0073a01"/>单说色相。以声香等从色起也。此言四相。而独说 <lb ed="X" n="0538b05"/><lb ed="R040" n="0073a02"/>无我法。以人众生寿者。皆从我而起也。说无我法。 <lb ed="X" n="0538b06"/><lb ed="R040" n="0073a03"/>而谓之通达者。通于此而达乎彼也。彼此无碍。便 <lb ed="X" n="0538b07"/><lb ed="R040" n="0073a04"/>是一个正觉心。何所容其为法乎。此处说无我。不 <lb ed="X" n="0538b08"/><lb ed="R040" n="0073a05"/>言心而言法者。是<persName>如来</persName>指点菩萨空法处。不是说 <lb ed="X" n="0538b09"/><lb ed="R040" n="0073a06"/>尽无法。而又留一个无我法。使後人存疑也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0538b10"/><lb ed="R040" n="0073a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一体同观分第十八</cb:mulu><head>〇一体同观分第十八</head> <lb ed="X" n="0538b11"/><lb ed="R040" n="0073a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0538b1101">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有肉眼不。如是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0538b12"/><lb ed="R040" n="0073a09"/>肉眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有天眼不。如是<persName>世尊</persName>。如 <lb ed="X" n="0538b13"/><lb ed="R040" n="0073a10"/>来有天眼。须菩提。于意去何。<persName>如来</persName>有慧眼不。如是世 <lb ed="X" n="0538b14"/><lb ed="R040" n="0073a11"/>尊。<persName>如来</persName>有慧眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有法眼不。如 <lb ed="X" n="0538b15"/><lb ed="R040" n="0073a12"/>是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有法眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0538b16"/><lb ed="R040" n="0073a13"/>不。如是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0538b17"/><lb ed="R040" n="0073a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0538b1701">子真说 上文言无我。而此又以五眼问者。正是 <lb ed="X" n="0538b18"/><lb ed="R040" n="0073a15"/><persName>如来</persName>不作寂灭之说也。盖眼亦我身中一官。无我 <lb ed="X" n="0538b19"/><lb ed="R040" n="0073a16"/>身便应空眼相。不知无我相者。无我身之累。而非 <lb ed="X" n="0538b20"/><lb ed="R040" n="0073a17"/>幷身无之也。此身之累尽忘。而我之慧性。便从眼 <lb ed="X" n="0538b21"/><lb ed="R040" n="0073a18"/>光透出。所以有此五眼。<persName>如来</persName>之问五眼。一步说深 <lb ed="X" n="0538b22"/><lb ed="R040" n="0073b01"/>一步。须菩提之答五眼。一步见高一步。俱是针针 <lb ed="X" n="0538b23"/><lb ed="R040" n="0073b02"/>相对处。肉眼者。色身之眼。人有色身。即具此眼。而 <lb ed="X" n="0538b24"/><lb ed="R040" n="0073b03"/>或有瞽眇之不同。有明昧之各别。至于具有眼光。 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0538c" n="0538c"/> <lb ed="X" n="0538c01"/><lb ed="R040" n="0073b04"/>而一见正一见邪者。此肉眼之所以相远也。凡人 <lb ed="X" n="0538c02"/><lb ed="R040" n="0073b05"/>与<persName>如来</persName>同此眼。而<persName>如来</persName>有之。便能从此眼。得证上 <lb ed="X" n="0538c03"/><lb ed="R040" n="0073b06"/>果。则谓<persName>如来</persName>之肉眼可也。天眼者。言眼界甚大。而 <lb ed="X" n="0538c04"/><lb ed="R040" n="0073b07"/>能普见一切众生。无所不入其眼也。善恶邪正。若 <lb ed="X" n="0538c05"/><lb ed="R040" n="0073b08"/>登高视下。纤毫毕见。此从肉眼。证果後得之也。慧 <lb ed="X" n="0538c06"/><lb ed="R040" n="0073b09"/>眼者。眼光甚明。能使一切众生前後世事慧光一 <lb ed="X" n="0538c07"/><lb ed="R040" n="0073b10"/>照。九种尽皆明白。而无可廋丽。此从天眼中看出。 <lb ed="X" n="0538c08"/><lb ed="R040" n="0073b11"/>正是见之大者。见之明也。法眼者。所视一规于法。 <lb ed="X" n="0538c09"/><lb ed="R040" n="0073b12"/>而见正不见邪见。善不见恶。是以我之大。且明处 <lb ed="X" n="0538c10"/><lb ed="R040" n="0073b13"/>见为万善同归之意也。<persName>佛</persName>眼者。见天下众生。皆可 <lb ed="X" n="0538c11"/><lb ed="R040" n="0073b14"/>成<persName>佛</persName>。而幷无善恶之分。正是开眼愍众生。合眼尽 <lb ed="X" n="0538c12"/><lb ed="R040" n="0073b15"/>法界。而无所不入其眼也。此五眼之大略也。</p> <lb ed="X" n="0538c13"/><lb ed="R040" n="0073b16"/><p xml:id="pX25p0538c1301">雲峰说 五眼是一眼。分言之有浅深。合言之无 <lb ed="X" n="0538c14"/><lb ed="R040" n="0073b17"/>高下。<persName>如来</persName>有五眼。凡人亦有五眼。其中分别处。只 <lb ed="X" n="0538c15"/><lb ed="R040" n="0073b18"/>从肉眼而始。若以後四眼说来。此解尙有未尽。可 <lb ed="X" n="0538c16"/><lb ed="R040" n="0074a01"/>再解之。肉眼者。有色身即有是眼也。身之肉眼为 <lb ed="X" n="0538c17"/><lb ed="R040" n="0074a02"/>一官。而唯眼与心相通。故心之邪正。独形于目。目 <lb ed="X" n="0538c18"/><lb ed="R040" n="0074a03"/>之所视。心每为其所引。若心不处于虚。而眼著于 <lb ed="X" n="0538c19"/><lb ed="R040" n="0074a04"/>相矣。故谓肉眼。然<persName>如来</persName>之肉眼。能见<anchor xml:id="nkr_note_add_0538c1901" n="0538c1901"/><anchor xml:id="beg0538c1901" n="0538c1901"/>己<anchor xml:id="end0538c1901"/>身生灭。则 <lb ed="X" n="0538c20"/><lb ed="R040" n="0074a05"/>与凡眼不同。特此眼自有身後得之。与身生灭。所 <lb ed="X" n="0538c21"/><lb ed="R040" n="0074a06"/>以不可为據耳。但<persName>如来</persName>以一眼。见<anchor xml:id="nkr_note_add_0538c2101" n="0538c2101"/><anchor xml:id="beg0538c2101" n="0538c2101"/>己<anchor xml:id="end0538c2101"/>之生从此来。 <lb ed="X" n="0538c22"/><lb ed="R040" n="0074a07"/>灭从此去。无所昏眯。所以必从肉眼入门也。天眼 <lb ed="X" n="0538c23"/><lb ed="R040" n="0074a08"/>者。借天以言大。且高<anchor xml:id="nkr_note_add_0538c2301" n="0538c2301"/><anchor xml:id="beg0538c2301" n="0538c2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0538c2301"/>且远耳。人以眼望天。而不 <lb ed="X" n="0538c24"/><lb ed="R040" n="0074a09"/>能穷天之际。天以眼视人。而能悉人之微。以其大 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0539a" n="0539a"/> <lb ed="X" n="0539a01"/><lb ed="R040" n="0074a10"/>也。大则无所不遍。高则无所不烛。远则无所不及。 <lb ed="X" n="0539a02"/><lb ed="R040" n="0074a11"/><persName>如来</persName>能具此眼。便能遍满十方界。而能以一眼通 <lb ed="X" n="0539a03"/><lb ed="R040" n="0074a12"/>之。此谓之天眼。慧眼者。其明足以烛幽察微晰及 <lb ed="X" n="0539a04"/><lb ed="R040" n="0074a13"/>毫末。<persName>如来</persName>以三世之慧光。具于眼中。不徒见一<anchor xml:id="nkr_note_add_0539a0401" n="0539a0401"/><anchor xml:id="beg0539a0401" n="0539a0401"/>己<anchor xml:id="end0539a0401"/> <lb ed="X" n="0539a05"/><lb ed="R040" n="0074a14"/>之生灭去来。而能见众生之种种色相。如日月之 <lb ed="X" n="0539a06"/><lb ed="R040" n="0074a15"/>明容。光必照故。谓之慧眼。法眼者。眼之所见。一合 <lb ed="X" n="0539a07"/><lb ed="R040" n="0074a16"/>于法。而使非法之事。不得再迷。故<persName>如来</persName>曾以法眼。 <lb ed="X" n="0539a08"/><lb ed="R040" n="0074a17"/>看出阿修罗之假道乱真。能使之反魔入正。是皆 <lb ed="X" n="0539a09"/><lb ed="R040" n="0074a18"/>法眼所得也。<persName>佛</persName>眼者。以其眼之所见无在非<persName>佛</persName>故。 <lb ed="X" n="0539a10"/><lb ed="R040" n="0074b01"/>于一切众生。能以大慈悲心。发之于眼。而使众生 <lb ed="X" n="0539a11"/><lb ed="R040" n="0074b02"/>无不成<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>眼一见。顿成菩提。所谓开眼即是度 <lb ed="X" n="0539a12"/><lb ed="R040" n="0074b03"/>世也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0539a13"/><lb ed="R040" n="0074b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0539a1301">须菩提。于意云何。如恒河中所有沙。<persName>佛</persName>说是沙不。如 <lb ed="X" n="0539a14"/><lb ed="R040" n="0074b05"/>是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。须菩提。于意云何。如一恒河中 <lb ed="X" n="0539a15"/><lb ed="R040" n="0074b06"/>所有沙。有如是沙等恒河。是诸恒河所有沙数<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0539a16"/><lb ed="R040" n="0074b07"/>界如是寧为多不。甚多<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>告须菩提。尔所国土 <lb ed="X" n="0539a17"/><lb ed="R040" n="0074b08"/>中。所有众生。若干种心。<persName>如来</persName>悉知。何以故。<persName>如来</persName>说诸 <lb ed="X" n="0539a18"/><lb ed="R040" n="0074b09"/>心。皆为非心。是名为心。所以者何。须菩提。过去心不 <lb ed="X" n="0539a19"/><lb ed="R040" n="0074b10"/>可得。现在心不可得。未来心不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0539a20"/><lb ed="R040" n="0074b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0539a2001">子真说 上言五眼具足。便可悉见人心。而非心 <lb ed="X" n="0539a21"/><lb ed="R040" n="0074b12"/>亦无不见。故于五眼後。说出三种心。以见非心之 <lb ed="X" n="0539a22"/><lb ed="R040" n="0074b13"/>无不可见耳。恒河沙一段。从沙说河。从一河沙说。 <lb ed="X" n="0539a23"/><lb ed="R040" n="0074b14"/>河数如沙之数。反复转曲。总是说到<persName>佛</persName>世界之多 <lb ed="X" n="0539a24"/><lb ed="R040" n="0074b15"/>耳。言有一世界。必有一<persName>佛</persName>居之。而世界之多。与<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0539b" n="0539b"/> <lb ed="X" n="0539b01"/><lb ed="R040" n="0074b16"/>之多。直与恒河沙。及如沙之恒河之多。则是满世 <lb ed="X" n="0539b02"/><lb ed="R040" n="0074b17"/>界皆<persName>佛</persName>。故谓之<persName>佛</persName>世界也。<persName>佛</persName>世界者。世界皆<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0539b03"/><lb ed="R040" n="0074b18"/>主持。有一世界。即有一<persName>佛</persName>主持之分。而至于诸世 <lb ed="X" n="0539b04"/><lb ed="R040" n="0075a01"/>界。则主持者。亦有诸<persName>佛</persName>。盖言世界中在在处处。皆 <lb ed="X" n="0539b05"/><lb ed="R040" n="0075a02"/>有<persName>佛</persName>也。看下尔所国土中句。则知分世界而化度 <lb ed="X" n="0539b06"/><lb ed="R040" n="0075a03"/>之说是<anchor xml:id="nkr_note_add_0539b0601" n="0539b0601"/><anchor xml:id="beg0539b0601" n="0539b0601"/>已<anchor xml:id="end0539b0601"/>。夫有世界即有国土。有国土即有人。有 <lb ed="X" n="0539b07"/><lb ed="R040" n="0075a04"/>人即有若干心。人心而有种心。便知其心一而其 <lb ed="X" n="0539b08"/><lb ed="R040" n="0075a05"/>种不一。所以说若干二字。<persName>如来</persName>以五眼之明。悉知 <lb ed="X" n="0539b09"/><lb ed="R040" n="0075a06"/>之者。正以若干心。虽自不同其实。直谓之非心而 <lb ed="X" n="0539b10"/><lb ed="R040" n="0075a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0539b1001" n="0539b1001"/><anchor xml:id="beg0539b1001" n="0539b1001"/>已<anchor xml:id="end0539b1001"/>。盖以诸心皆属後起。绝非淸净本来。何以为心。 <lb ed="X" n="0539b11"/><lb ed="R040" n="0075a08"/>其非心之故何在。盖以人心只有三项。过去现在 <lb ed="X" n="0539b12"/><lb ed="R040" n="0075a09"/>未来是也。三者俱不可必得。而人心不免涉之。如 <lb ed="X" n="0539b13"/><lb ed="R040" n="0075a10"/>来特于此处。见其非心。正是五眼具足是也。</p> <lb ed="X" n="0539b14"/><lb ed="R040" n="0075a11"/><p xml:id="pX25p0539b1401">雲峰说 过去现在未来。不必作前世今世後世 <lb ed="X" n="0539b15"/><lb ed="R040" n="0075a12"/>看。即以一事一言论如出口。便是过去。方言便是 <lb ed="X" n="0539b16"/><lb ed="R040" n="0075a13"/>现在。未言便是未来。总在一时。说不分前後。此三 <lb ed="X" n="0539b17"/><lb ed="R040" n="0075a14"/>句经极有意味。前言若干心。此止说三种心者。见 <lb ed="X" n="0539b18"/><lb ed="R040" n="0075a15"/>非心不外于三种耳。过去心者。此事<anchor xml:id="nkr_note_add_0539b1801" n="0539b1801"/><anchor xml:id="beg0539b1801" n="0539b1801"/>已<anchor xml:id="end0539b1801"/>过。此心尙 <lb ed="X" n="0539b19"/><lb ed="R040" n="0075a16"/>留。便多眷恋顾惜之意。所以此心一留。则终身迷 <lb ed="X" n="0539b20"/><lb ed="R040" n="0075a17"/>惑。现在心者。即如富贵贫贱。各有其位。不得越位 <lb ed="X" n="0539b21"/><lb ed="R040" n="0075a18"/>而求。人唯看不破目前之所处。而以为我所在者。 <lb ed="X" n="0539b22"/><lb ed="R040" n="0075b01"/>当久于此也。则眷恋之心出矣。又以为我所在者。 <lb ed="X" n="0539b23"/><lb ed="R040" n="0075b02"/>特暂于此也。厌常之心又出矣。故现在而不自知 <lb ed="X" n="0539b24"/><lb ed="R040" n="0075b03"/>其为现也。未来者。此境不在目前。而设一或然之 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0539c" n="0539c"/> <lb ed="X" n="0539c01"/><lb ed="R040" n="0075b04"/>想。此境尙在後日。而设一预期之思。便多患得患 <lb ed="X" n="0539c02"/><lb ed="R040" n="0075b05"/>失之心。未来而果得。来则开侥倖之窦。未来而终 <lb ed="X" n="0539c03"/><lb ed="R040" n="0075b06"/>不得。来又开怨尤之门。<persName>如来</persName>说三个不可得。不是 <lb ed="X" n="0539c04"/><lb ed="R040" n="0075b07"/>婉转商量。直是斩钉嚼铁语。所以破众生之非心 <lb ed="X" n="0539c05"/><lb ed="R040" n="0075b08"/>者。亦甚决矣。</p> <lb ed="X" n="0539c06"/><lb ed="R040" n="0075b09"/><p xml:id="pX25p0539c0601">雲峰又说 现在心原不脱日用饮食事。但有此 <lb ed="X" n="0539c07"/><lb ed="R040" n="0075b10"/>心而又生不自在者何故。盖缘人于现在处。每多 <lb ed="X" n="0539c08"/><lb ed="R040" n="0075b11"/>不自足。便不能自在矣。<persName>如来</persName>说现在心。原说人不 <lb ed="X" n="0539c09"/><lb ed="R040" n="0075b12"/>肯。以现在自求。而反去现求赊。则知过去未来。俱 <lb ed="X" n="0539c10"/><lb ed="R040" n="0075b13"/>从现在处。发出赊想矣。譬如身处于此。此即现在。 <lb ed="X" n="0539c11"/><lb ed="R040" n="0075b14"/>而尙以此为未足。更追及于前。计想于後。而幷现 <lb ed="X" n="0539c12"/><lb ed="R040" n="0075b15"/>在者不可得矣。此又以现在心。生出过去未来心 <lb ed="X" n="0539c13"/><lb ed="R040" n="0075b16"/>之大略也。得字亦有解。此处说得。皆是必不可得。 <lb ed="X" n="0539c14"/><lb ed="R040" n="0075b17"/>而强求得者。犹儒家言得之有命。求无益于得之 <lb ed="X" n="0539c15"/><lb ed="R040" n="0075b18"/>说也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0539c16"/><lb ed="R040" n="0076a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法界通化分第十九</cb:mulu><head>〇法界通化分第十九</head> <lb ed="X" n="0539c17"/><lb ed="R040" n="0076a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0539c1701">须菩提。于意云何。若有人满三千大千世界七宝。以 <lb ed="X" n="0539c18"/><lb ed="R040" n="0076a03"/>用佈施。是人以是因缘。得福多否。如是<persName>世尊</persName>。此人以 <lb ed="X" n="0539c19"/><lb ed="R040" n="0076a04"/>是因缘。得福甚多。须菩提。若福德有实。<persName>如来</persName>不说得 <lb ed="X" n="0539c20"/><lb ed="R040" n="0076a05"/>福德多。以福德无故。<persName>如来</persName>说得福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0539c21"/><lb ed="R040" n="0076a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0539c2101">子真说 上言非心不可得如此。则是福德者。我 <lb ed="X" n="0539c22"/><lb ed="R040" n="0076a07"/>性中所固有。自可以不求而得。<persName>如来</persName>亦以无所得 <lb ed="X" n="0539c23"/><lb ed="R040" n="0076a08"/>言之。非谓福德本无也。福德在性。则不求而得。福 <lb ed="X" n="0539c24"/><lb ed="R040" n="0076a09"/>德在佈施。则得而还归于无得。此又<persName>如来</persName>深一层 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0540a" n="0540a"/> <lb ed="X" n="0540a01"/><lb ed="R040" n="0076a10"/>義。故问须菩提以为如是佈施而得福德。其中因 <lb ed="X" n="0540a02"/><lb ed="R040" n="0076a11"/>缘。得少得多。似有分寸。是佈施多。得福德亦多。则 <lb ed="X" n="0540a03"/><lb ed="R040" n="0076a12"/>福德随佈施而转矣。何关于性。故说一实字。夫福 <lb ed="X" n="0540a04"/><lb ed="R040" n="0076a13"/>在德性则虚。在佈施则实。实则其中因缘。便可限 <lb ed="X" n="0540a05"/><lb ed="R040" n="0076a14"/>量。而福德之多。亦有限量。故<persName>如来</persName>说一无字。以见 <lb ed="X" n="0540a06"/><lb ed="R040" n="0076a15"/>福德之多。不过从我之说而起见。非真有多之形 <lb ed="X" n="0540a07"/><lb ed="R040" n="0076a16"/>迹耳。</p> <lb ed="X" n="0540a08"/><lb ed="R040" n="0076a17"/><p xml:id="pX25p0540a0801">雲峰说 有则实。无则虚。福德不是外来之物。何 <lb ed="X" n="0540a09"/><lb ed="R040" n="0076a18"/>故说到因缘。盖以福德原有种子。便是因缘。因者 <lb ed="X" n="0540a10"/><lb ed="R040" n="0076b01"/>仍其旧也。凡事必有因。而後缘之以起。但因中亦 <lb ed="X" n="0540a11"/><lb ed="R040" n="0076b02"/>有两端。因其善者即缘善而起。因其恶者亦缘恶 <lb ed="X" n="0540a12"/><lb ed="R040" n="0076b03"/>而萌。此处只说善因缘正以福德性本善也。善本 <lb ed="X" n="0540a13"/><lb ed="R040" n="0076b04"/>性生。何有恶之夹杂。特借佈施一端。以为修善之 <lb ed="X" n="0540a14"/><lb ed="R040" n="0076b05"/>基。非以佈施较多论少。而随佈施。随与福德也。福 <lb ed="X" n="0540a15"/><lb ed="R040" n="0076b06"/>德尙不可得。而欲得非心可乎。结句处当著眼看。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0540a16"/><lb ed="R040" n="0076b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離色離相分第二十</cb:mulu><head>〇離色離相分第二十</head> <lb ed="X" n="0540a17"/><lb ed="R040" n="0076b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0540a1701">须菩提。于意云何。<persName>佛</persName>可以具足色身见不。不也<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0540a18"/><lb ed="R040" n="0076b09"/><persName>如来</persName>不应以具足色身见。何以故。<persName>如来</persName>说具足色身 <lb ed="X" n="0540a19"/><lb ed="R040" n="0076b10"/>即非具足色身。是名具足色身。须菩提。于意云何。如 <lb ed="X" n="0540a20"/><lb ed="R040" n="0076b11"/>来可以具足诸相见不。不也<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>不应以具足 <lb ed="X" n="0540a21"/><lb ed="R040" n="0076b12"/>诸相见。何以故。<persName>如来</persName>说诸相具足即非具足。是名诸 <lb ed="X" n="0540a22"/><lb ed="R040" n="0076b13"/>相具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0540a23"/><lb ed="R040" n="0076b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0540a2301">子真说 上言福德既无。则性本虚。而色身断不 <lb ed="X" n="0540a24"/><lb ed="R040" n="0076b15"/>可著相矣。色身者。肉身也。具足者。五体无有欠缺 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0540b" n="0540b"/> <lb ed="X" n="0540b01"/><lb ed="R040" n="0076b16"/>也。<persName>佛</persName>有五体。众生亦有五体。是言<persName>佛</persName>身即以该众 <lb ed="X" n="0540b02"/><lb ed="R040" n="0076b17"/>生之身。今且不言<persName>佛</persName>之具足相试。即以众生之具 <lb ed="X" n="0540b03"/><lb ed="R040" n="0076b18"/>足者证之。则知众生而能有具足相者。皆<persName>佛</persName>也。故 <lb ed="X" n="0540b04"/><lb ed="R040" n="0077a01"/>言<persName>佛</persName>可以无所欠缺之肉身相见否。言有是相则 <lb ed="X" n="0540b05"/><lb ed="R040" n="0077a02"/>见之者。必生欢喜心而究竟。此身不離肉身。仍归 <lb ed="X" n="0540b06"/><lb ed="R040" n="0077a03"/>无有此身灭。而此性长存。因知色身原不可恃。故 <lb ed="X" n="0540b07"/><lb ed="R040" n="0077a04"/>说即非具足色身。特因其有形。以强名之耳。故又 <lb ed="X" n="0540b08"/><lb ed="R040" n="0077a05"/>言。如我今日之身。有三十二相是。所谓具足诸相 <lb ed="X" n="0540b09"/><lb ed="R040" n="0077a06"/>也。见之者谁不生瞻仰心。特以我之具足诸相。不 <lb ed="X" n="0540b10"/><lb ed="R040" n="0077a07"/>外肉身。亦有尽时。何可执著。故虽说有三十二相 <lb ed="X" n="0540b11"/><lb ed="R040" n="0077a08"/>具足之相。实则非有也。特强名之耳。此两段言具 <lb ed="X" n="0540b12"/><lb ed="R040" n="0077a09"/>足相之别也。</p> <lb ed="X" n="0540b13"/><lb ed="R040" n="0077a10"/><p xml:id="pX25p0540b1301">雲峰说 相到具足。是为完人。然貌足而性不全。 <lb ed="X" n="0540b14"/><lb ed="R040" n="0077a11"/>即非践形之人。与官之不全者何异。<persName>如来</persName>说出众 <lb ed="X" n="0540b15"/><lb ed="R040" n="0077a12"/>生色相之不可恃随言<anchor xml:id="nkr_note_add_0540b1501" n="0540b1501"/><anchor xml:id="beg0540b1501" n="0540b1501"/>已<anchor xml:id="end0540b1501"/>。三十二相之亦无足據。 <lb ed="X" n="0540b16"/><lb ed="R040" n="0077a13"/>其大旨之归于无相。而幷归于无法可知。故下文 <lb ed="X" n="0540b17"/><lb ed="R040" n="0077a14"/>即以无法申明之。</p> <lb ed="X" n="0540b18"/><lb ed="R040" n="0077a15"/><p xml:id="pX25p0540b1801">阿难尊者言 此段竟将<persName>佛</persName>字推到众生具足相 <lb ed="X" n="0540b19"/><lb ed="R040" n="0077a16"/>看。以见相之自众生。及诸菩萨摩诃萨。直到<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0540b20"/><lb ed="R040" n="0077a17"/>皆是肉身不可恃。以结无相之旨。此论虽讲中先 <lb ed="X" n="0540b21"/><lb ed="R040" n="0077a18"/>有。当再记之。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0540b22"/><lb ed="R040" n="0077b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">非说所说分第二十一</cb:mulu><head>〇非说所说分第二十一</head> <lb ed="X" n="0540b23"/><lb ed="R040" n="0077b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0540b2301">须菩提。汝勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当有所说法。莫作是 <lb ed="X" n="0540b24"/><lb ed="R040" n="0077b03"/>念。何以故。若人言<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。不能解 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0540c" n="0540c"/> <lb ed="X" n="0540c01"/><lb ed="R040" n="0077b04"/>我所说故。须菩提。说法者无法可说。是名说法。尔时 <lb ed="X" n="0540c02"/><lb ed="R040" n="0077b05"/>慧命须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生于未来世。闻说 <lb ed="X" n="0540c03"/><lb ed="R040" n="0077b06"/>是法。生信心不。<persName>佛</persName>言须菩提。彼非众生。非不众生。何 <lb ed="X" n="0540c04"/><lb ed="R040" n="0077b07"/>以故。须菩提。众生众生者。<persName>如来</persName>说非众生。是名众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0540c05"/><lb ed="R040" n="0077b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0540c0501">子真说 上言无相。此言无法。盖以法相相因故 <lb ed="X" n="0540c06"/><lb ed="R040" n="0077b09"/>必相空。而法亦皆空。<persName>如来</persName>所以言勿谓我未说法 <lb ed="X" n="0540c07"/><lb ed="R040" n="0077b10"/>之前。先设一念。谓我今将说法。若使我于说法前。 <lb ed="X" n="0540c08"/><lb ed="R040" n="0077b11"/>先有是念。便是我为法拘。即人之闻我法者。亦莫 <lb ed="X" n="0540c09"/><lb ed="R040" n="0077b12"/>先设一闻法念。谓<persName>如来</persName>将有所说法。而我今得闻 <lb ed="X" n="0540c10"/><lb ed="R040" n="0077b13"/>也。若使其人设是念。即为不知<persName>佛</persName>之人。何能解<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0540c11"/><lb ed="R040" n="0077b14"/>所说之義。谓之谤<persName>佛</persName>者。以其不明说经大旨。而徒 <lb ed="X" n="0540c12"/><lb ed="R040" n="0077b15"/>惑于章句之末。</p> <lb ed="X" n="0540c13"/><lb ed="R040" n="0077b16"/><p xml:id="pX25p0540c1301">雲峰说 上念字是<persName>如来</persName>说自<anchor xml:id="nkr_note_add_0540c1301" n="0540c1301"/><anchor xml:id="beg0540c1301" n="0540c1301"/>己<anchor xml:id="end0540c1301"/>之念。下念字是 <lb ed="X" n="0540c14"/><lb ed="R040" n="0077b17"/>说众生之念。此一问。又为徒恃章句。以诵读解说 <lb ed="X" n="0540c15"/><lb ed="R040" n="0077b18"/>者言也。</p> <lb ed="X" n="0540c16"/><lb ed="R040" n="0078a01"/><p xml:id="pX25p0540c1601">子真说 <persName>如来</persName>既言说法者。与闻法者。皆无法可 <lb ed="X" n="0540c17"/><lb ed="R040" n="0078a02"/>恃。则将来之世。何所为據。而使人信从。故须菩提 <lb ed="X" n="0540c18"/><lb ed="R040" n="0078a03"/>所以复问也。言须菩提而加慧命二字。见得须菩 <lb ed="X" n="0540c19"/><lb ed="R040" n="0078a04"/>提此时<anchor xml:id="nkr_note_add_0540c1901" n="0540c1901"/><anchor xml:id="beg0540c1901" n="0540c1901"/>己<anchor xml:id="end0540c1901"/>通慧命矣。</p> <lb ed="X" n="0540c20"/><lb ed="R040" n="0078a05"/><p xml:id="pX25p0540c2001">雲峰说 慧命即慧性也。性中本自有慧。而此慧 <lb ed="X" n="0540c21"/><lb ed="R040" n="0078a06"/>从性命中来。不缘後起。即命即慧。不可分作两项。 <lb ed="X" n="0540c22"/><lb ed="R040" n="0078a07"/>正以命非慧。无由见性。慧非命无以明心。所以慧 <lb ed="X" n="0540c23"/><lb ed="R040" n="0078a08"/>命合一也。若单言慧。则涉于後起。而非先觉。唯慧 <lb ed="X" n="0540c24"/><lb ed="R040" n="0078a09"/>涵性中。而与生俱生。不与灭俱灭者。所性故也。时 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0541a" n="0541a"/> <lb ed="X" n="0541a01"/><lb ed="R040" n="0078a10"/>须菩提<anchor xml:id="nkr_note_add_0541a0101" n="0541a0101"/><anchor xml:id="beg0541a0101" n="0541a0101"/>已<anchor xml:id="end0541a0101"/>得正觉故。以此名之耳。</p> <lb ed="X" n="0541a02"/><lb ed="R040" n="0078a11"/><p xml:id="pX25p0541a0201">子真说 此时须菩提又问<persName>如来</persName>。此来世众生。既 <lb ed="X" n="0541a03"/><lb ed="R040" n="0078a12"/>无法可说。亦无法可闻。其能信<persName>如来</persName>者。可有其人 <lb ed="X" n="0541a04"/><lb ed="R040" n="0078a13"/>否。<persName>如来</persName>谓此众生。皆有<persName>佛</persName>性。不可以众生名之。亦 <lb ed="X" n="0541a05"/><lb ed="R040" n="0078a14"/>不可以非众生名之。盖众生之所以为众生者。特 <lb ed="X" n="0541a06"/><lb ed="R040" n="0078a15"/>以未证<persName>佛</persName>果。未登彼岸故。强以众生名之。其实众 <lb ed="X" n="0541a07"/><lb ed="R040" n="0078a16"/>生不可限量。而何槪以众生目之乎。</p> <lb ed="X" n="0541a08"/><lb ed="R040" n="0078a17"/><p xml:id="pX25p0541a0801">雲峰说 非众生非不众生。是<persName>如来</persName>点化众生处。 <lb ed="X" n="0541a09"/><lb ed="R040" n="0078a18"/>卵胎湿化诸种。或有变化。而脱其凡胎者。一脱其 <lb ed="X" n="0541a10"/><lb ed="R040" n="0078b01"/>凡。便是登岸。故说非众生。则犹有众生之迹。说非 <lb ed="X" n="0541a11"/><lb ed="R040" n="0078b02"/>不众生。则幷忘众生之名矣。故下文不说众生。而 <lb ed="X" n="0541a12"/><lb ed="R040" n="0078b03"/>直言菩提心也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0541a13"/><lb ed="R040" n="0078b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无法可得分第二十二</cb:mulu><head>〇无法可得分第二十二</head> <lb ed="X" n="0541a14"/><lb ed="R040" n="0078b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0541a1401">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。为 <lb ed="X" n="0541a15"/><lb ed="R040" n="0078b06"/>无所得耶。<persName>佛</persName>言如是如是。须菩提。我于阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0541a16"/><lb ed="R040" n="0078b07"/>藐三菩提。乃至无有少法可得。名名阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0541a17"/><lb ed="R040" n="0078b08"/>三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0541a18"/><lb ed="R040" n="0078b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0541a1801">子真说 此段见<persName>如来</persName>于正觉之性。一归于空。毫 <lb ed="X" n="0541a19"/><lb ed="R040" n="0078b10"/>不留一。得使後世借此。以为<persName>如来</persName>之正觉。有异乎 <lb ed="X" n="0541a20"/><lb ed="R040" n="0078b11"/>人。故须菩提以正觉之性实无所得。<persName>如来</persName>直是其 <lb ed="X" n="0541a21"/><lb ed="R040" n="0078b12"/>言以为正觉之性。不从法得。无论万法消融。即使 <lb ed="X" n="0541a22"/><lb ed="R040" n="0078b13"/>其中稍有幾微之法可留。便非真觉性矣。</p> <lb ed="X" n="0541a23"/><lb ed="R040" n="0078b14"/><p xml:id="pX25p0541a2301">雲峰说 此段只重无有少法可得一句。见<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0541a24"/><lb ed="R040" n="0078b15"/>不留一法。乃通万法。法在外。觉在心。若以外法而 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0541b" n="0541b"/> <lb ed="X" n="0541b01"/><lb ed="R040" n="0078b16"/>觉我心。则有觉有不觉。故曰无有少法可得。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0541b02"/><lb ed="R040" n="0078b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">净心行善分第二十三</cb:mulu><head>〇净心行善分第二十三</head> <lb ed="X" n="0541b03"/><lb ed="R040" n="0078b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0541b0301">复次须菩提。是法平等。无有高下。是名阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0541b04"/><lb ed="R040" n="0079a01"/>藐三菩提。以无我无人无众生无寿者。修一切善法。 <lb ed="X" n="0541b05"/><lb ed="R040" n="0079a02"/>即得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。所言善法者。如 <lb ed="X" n="0541b06"/><lb ed="R040" n="0079a03"/>来说即非善法。是名善法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0541b07"/><lb ed="R040" n="0079a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0541b0701">子真说 上言无法可说。此复言善法。正以见法 <lb ed="X" n="0541b08"/><lb ed="R040" n="0079a05"/>之同归。而无所高下。故又说出善法一段。<persName>如来</persName>言 <lb ed="X" n="0541b09"/><lb ed="R040" n="0079a06"/>此法之所以无可说者。以为其法甚平而不偏。且 <lb ed="X" n="0541b10"/><lb ed="R040" n="0079a07"/>相等而无差别故。于其中无有高下之不同。正以 <lb ed="X" n="0541b11"/><lb ed="R040" n="0079a08"/>此无上正<persName>等正觉</persName>之心生而同具也。</p> <lb ed="X" n="0541b12"/><lb ed="R040" n="0079a09"/><p xml:id="pX25p0541b1201">雲峰说 平等二字有别乎。则一槪皆然。等则便 <lb ed="X" n="0541b13"/><lb ed="R040" n="0079a10"/>有差别。就如<persName>如来</persName>与须菩提诸菩萨等。俱是<persName>佛</persName>地 <lb ed="X" n="0541b14"/><lb ed="R040" n="0079a11"/>位中人。但此中何以各分名色。可见平之中有等 <lb ed="X" n="0541b15"/><lb ed="R040" n="0079a12"/>也。若说到等而上之。则诸菩萨便与<persName>如来</persName>同此觉 <lb ed="X" n="0541b16"/><lb ed="R040" n="0079a13"/>性。说到等而下之。则诸众生亦与<persName>如来</persName>同具此觉 <lb ed="X" n="0541b17"/><lb ed="R040" n="0079a14"/>性。此平等中。无有高下之说也。平等二字有另解。 <lb ed="X" n="0541b18"/><lb ed="R040" n="0079a15"/>此二句仍只说法。未尝说人。但法随人而分高下。 <lb ed="X" n="0541b19"/><lb ed="R040" n="0079a16"/>其实平等二字。即是儒家中庸二字。盖言此法原 <lb ed="X" n="0541b20"/><lb ed="R040" n="0079a17"/>无奇异而甚平。亦无分类而有等。正使後世若智 <lb ed="X" n="0541b21"/><lb ed="R040" n="0079a18"/>若愚。共闻共见。乃不至以异端左道。壞此平等之 <lb ed="X" n="0541b22"/><lb ed="R040" n="0079b01"/>法也。此解专讲平等二字。而下句自明矣。</p> <lb ed="X" n="0541b23"/><lb ed="R040" n="0079b02"/><p xml:id="pX25p0541b2301">子真说 唯此觉性。人人同具。则先觉者正当觉 <lb ed="X" n="0541b24"/><lb ed="R040" n="0079b03"/>其後觉。而何有人我四相可存。故曰。无四相也。盖 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0541c" n="0541c"/> <lb ed="X" n="0541c01"/><lb ed="R040" n="0079b04"/>无相则所为法者。皆觉性之善。直谓之善法可也。 <lb ed="X" n="0541c02"/><lb ed="R040" n="0079b05"/>法无所为善。因性而善。若执定<persName>如来</persName>说法。又著善 <lb ed="X" n="0541c03"/><lb ed="R040" n="0079b06"/>法。便落法相。故曰即非善法。但虚名之耳。</p> <lb ed="X" n="0541c04"/><lb ed="R040" n="0079b07"/><p xml:id="pX25p0541c0401">雲峰说 善法说到觉性中之善。则善仍不在法 <lb ed="X" n="0541c05"/><lb ed="R040" n="0079b08"/>上说矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0541c06"/><lb ed="R040" n="0079b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">福智无比分第二十四</cb:mulu><head>〇福智无比分第二十四</head> <lb ed="X" n="0541c07"/><lb ed="R040" n="0079b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0541c0701">须菩提。若三千大千世界中。所有诸<name role="" type="person">须弥山</name>王。如是 <lb ed="X" n="0541c08"/><lb ed="R040" n="0079b11"/>等七宝聚。有人持用佈施。若人以此般若波罗蜜经。 <lb ed="X" n="0541c09"/><lb ed="R040" n="0079b12"/>乃至四句偈等。受持读诵。为他人说。于前福德。百分 <lb ed="X" n="0541c10"/><lb ed="R040" n="0079b13"/>不及一。百千万亿分。乃至算数譬喩。所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0541c11"/><lb ed="R040" n="0079b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0541c1101">子真说 因言善法。又推到佈施。因说佈施。又归 <lb ed="X" n="0541c12"/><lb ed="R040" n="0079b15"/>到受持解说。是从善法。连络下来。<persName>如来</persName>又言。若世 <lb ed="X" n="0541c13"/><lb ed="R040" n="0079b16"/>界中人。有能以<name role="" type="person">须弥山</name>王大之七宝。集聚一处。以 <lb ed="X" n="0541c14"/><lb ed="R040" n="0079b17"/>行佈施。可谓多矣。而终不若受持解说之福德勝。 <lb ed="X" n="0541c15"/><lb ed="R040" n="0079b18"/>于此佈施者。皆因其法之善故也。故言。百分不及 <lb ed="X" n="0541c16"/><lb ed="R040" n="0080a01"/>一。百千万亿分而至于算数譬喩亦有所不能及 <lb ed="X" n="0541c17"/><lb ed="R040" n="0080a02"/>者。总以明其善法耳。</p> <lb ed="X" n="0541c18"/><lb ed="R040" n="0080a03"/><p xml:id="pX25p0541c1801">雲峰说 前言佈施而以恒河沙喩。此言佈施而 <lb ed="X" n="0541c19"/><lb ed="R040" n="0080a04"/>以<name role="" type="person">须弥山</name>喩。前言其多。此言其大。聚者聚天下之 <lb ed="X" n="0541c20"/><lb ed="R040" n="0080a05"/>七宝于一处。而不分人我之物也。此段经義似言 <lb ed="X" n="0541c21"/><lb ed="R040" n="0080a06"/>之。又言。其实贯串善法二字说来。可见<persName>如来</persName>说经 <lb ed="X" n="0541c22"/><lb ed="R040" n="0080a07"/>之義。自是法平等句起。至即非凡夫一段。俱因无 <lb ed="X" n="0541c23"/><lb ed="R040" n="0080a08"/>法可说。生出善法一番问答。是凡夫句以下。则又 <lb ed="X" n="0541c24"/><lb ed="R040" n="0080a09"/>以无相可说。生出一合相一番问答矣。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0542a" n="0542a"/> <lb ed="X" n="0542a01"/><lb ed="R040" n="0080a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">化无所化分第二十五</cb:mulu><head>〇化无所化分第二十五</head> <lb ed="X" n="0542a02"/><lb ed="R040" n="0080a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0542a0201">须菩提。于意云何。汝等勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当度众 <lb ed="X" n="0542a03"/><lb ed="R040" n="0080a12"/>生。须菩提。莫作是念。何以故。实无有众生<persName>如来</persName>度者。 <lb ed="X" n="0542a04"/><lb ed="R040" n="0080a13"/>若有众生<persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>即有我人众生寿者。须菩 <lb ed="X" n="0542a05"/><lb ed="R040" n="0080a14"/>提。<persName>如来</persName>说有我者。即非有我。而凡夫之人。以为有我。 <lb ed="X" n="0542a06"/><lb ed="R040" n="0080a15"/>须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说即非凡夫。是名凡夫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0542a07"/><lb ed="R040" n="0080a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0542a0701">子直说 上言经義之妙如此。则是<persName>如来</persName>以此经。 <lb ed="X" n="0542a08"/><lb ed="R040" n="0080a17"/>度人多矣。而<persName>如来</persName>又言。莫谓今日说经时。设一念 <lb ed="X" n="0542a09"/><lb ed="R040" n="0080a18"/>以为我之说经。单为我欲度後世众生也。若使作 <lb ed="X" n="0542a10"/><lb ed="R040" n="0080b01"/>是念。谓以此度众生。则法虽善。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0542a1001" n="0542a1001"/><anchor xml:id="beg0542a1001" n="0542a1001"/>已<anchor xml:id="end0542a1001"/>存一我相。盖 <lb ed="X" n="0542a11"/><lb ed="R040" n="0080b02"/>有我而说经。有我说经。而以经度人。是以<persName>佛</persName>自待 <lb ed="X" n="0542a12"/><lb ed="R040" n="0080b03"/>以众生。待人何所为度。故设一无我之问。以使後 <lb ed="X" n="0542a13"/><lb ed="R040" n="0080b04"/>世之受持解说者。皆当无我也。为人解说。而存有 <lb ed="X" n="0542a14"/><lb ed="R040" n="0080b05"/>我。即凡夫矣。盖凡人之心。原思度人而解说。特自 <lb ed="X" n="0542a15"/><lb ed="R040" n="0080b06"/>谓此经者非我不能诵。非我不能解。即不是<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0542a16"/><lb ed="R040" n="0080b07"/>说经之心。非凡夫而何。言贪著其事。正谓贪著度 <lb ed="X" n="0542a17"/><lb ed="R040" n="0080b08"/>人之事也。然言凡夫。则必有与凡夫相对者。而有 <lb ed="X" n="0542a18"/><lb ed="R040" n="0080b09"/>我之相又生。故曰凡夫者特强名之耳。非真有凡 <lb ed="X" n="0542a19"/><lb ed="R040" n="0080b10"/>夫也。</p> <lb ed="X" n="0542a20"/><lb ed="R040" n="0080b11"/><p xml:id="pX25p0542a2001">雲峰说 凡夫不是愚人一种。以其未能超凡入 <lb ed="X" n="0542a21"/><lb ed="R040" n="0080b12"/>圣。谓之凡夫。看浅不得。<persName>如来</persName>段段。要人持诵解说。 <lb ed="X" n="0542a22"/><lb ed="R040" n="0080b13"/>反以凡夫。目後世之人。寧有是理。特以度世人。于 <lb ed="X" n="0542a23"/><lb ed="R040" n="0080b14"/>既度之後。更无有度世名色留于心中。此正<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0542a24"/><lb ed="R040" n="0080b15"/>望後人。不作凡夫度世想。即是入圣地位矣。此段 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0542b" n="0542b"/> <lb ed="X" n="0542b01"/><lb ed="R040" n="0080b16"/>是<persName>如来</persName>借<anchor xml:id="nkr_note_add_0542b0101" n="0542b0101"/><anchor xml:id="beg0542b0101" n="0542b0101"/>己<anchor xml:id="end0542b0101"/>。以喩後人处。不可作落空话头。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0542b02"/><lb ed="R040" n="0080b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法身非相分第二十六</cb:mulu><head>〇法身非相分第二十六</head> <lb ed="X" n="0542b03"/><lb ed="R040" n="0080b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0542b0301">须菩提。于意云何。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。须菩提 <lb ed="X" n="0542b04"/><lb ed="R040" n="0081a01"/>言如是如是。以三十二相观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>言须菩提。若以 <lb ed="X" n="0542b05"/><lb ed="R040" n="0081a02"/>三十二相观<persName>如来</persName>者。转轮圣王即是<persName>如来</persName>。须菩提白 <lb ed="X" n="0542b06"/><lb ed="R040" n="0081a03"/><persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。不应以三十二相观如 <lb ed="X" n="0542b07"/><lb ed="R040" n="0081a04"/>来。尔时<persName>世尊</persName>。而说偈曰。</p> <lb ed="X" n="0542b08"/><lb ed="R040" n="0081a05"/><p xml:id="pX25p0542b0801">若以色见我。以音声求我。是人行邪道。不能见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0542b09"/><lb ed="R040" n="0081a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0542b0901">雲峰说 此段又以色相。反复申明。总是启发须 <lb ed="X" n="0542b10"/><lb ed="R040" n="0081a07"/>菩提。悟到一合相处。前言三十二相不可得见矣。 <lb ed="X" n="0542b11"/><lb ed="R040" n="0081a08"/>此复问可以得见者。正是<persName>如来</persName>要须菩提认淸不 <lb ed="X" n="0542b12"/><lb ed="R040" n="0081a09"/>可以色相见<persName>如来</persName>意故。须菩提言。如是如是。是迎 <lb ed="X" n="0542b13"/><lb ed="R040" n="0081a10"/><persName>如来</persName>之機。以见不同于转轮圣王也。转轮即法轮 <lb ed="X" n="0542b14"/><lb ed="R040" n="0081a11"/>也。有此法轮。而无人转之。不知轮之可致远。故其 <lb ed="X" n="0542b15"/><lb ed="R040" n="0081a12"/>功在于能转之者。转轮圣王。亦具<persName>如来</persName>之相。更能 <lb ed="X" n="0542b16"/><lb ed="R040" n="0081a13"/>以<persName>如来</persName>之法。化行一国。其实未尝以因有此相。而 <lb ed="X" n="0542b17"/><lb ed="R040" n="0081a14"/>行<persName>如来</persName>之法。若谓以其具相而得行其法。圣王与 <lb ed="X" n="0542b18"/><lb ed="R040" n="0081a15"/><persName>如来</persName>何异。故曰即是<persName>如来</persName>。非真同<persName>如来</persName>也。因说四 <lb ed="X" n="0542b19"/><lb ed="R040" n="0081a16"/>句偈。以明之见得。色与音声。俱落于相而不可著。 <lb ed="X" n="0542b20"/><lb ed="R040" n="0081a17"/>何可以此欲见欲闻乎。若仅以此色而求见。以此 <lb ed="X" n="0542b21"/><lb ed="R040" n="0081a18"/>音声而求闻。便失<persName>如来</persName>真空无相之旨。误入于邪 <lb ed="X" n="0542b22"/><lb ed="R040" n="0081b01"/>道。而行之者。皆非正宗。安能得见<persName>如来</persName>真面目乎。 <lb ed="X" n="0542b23"/><lb ed="R040" n="0081b02"/>此段是经中一结穴处。要之无我相四句。俱于四 <lb ed="X" n="0542b24"/><lb ed="R040" n="0081b03"/>句剖明。而後之四句偈。亦于此关照者。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0542c" n="0542c"/> <lb ed="X" n="0542c01"/><lb ed="R040" n="0081b04"/><p xml:id="pX25p0542c0101">雲峰又说 前说见<persName>如来</persName>。是<persName>如来</persName>令须菩提一眼 <lb ed="X" n="0542c02"/><lb ed="R040" n="0081b05"/>觑定意。此说观<persName>如来</persName>。是<persName>如来</persName>令须菩提一心会著 <lb ed="X" n="0542c03"/><lb ed="R040" n="0081b06"/>意。前说在外。後说在内。此二字之不同解也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0542c04"/><lb ed="R040" n="0081b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无断无灭分第二十七</cb:mulu><head>〇无断无灭分第二十七</head> <lb ed="X" n="0542c05"/><lb ed="R040" n="0081b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0542c0501">须菩提。汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨多 <lb ed="X" n="0542c06"/><lb ed="R040" n="0081b09"/>罗三藐三菩提。须菩提。莫作是念。<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0542c07"/><lb ed="R040" n="0081b10"/>故。得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。汝若作是念。发 <lb ed="X" n="0542c08"/><lb ed="R040" n="0081b11"/>阿耨多罗三藐三菩提心者。说诸法断灭。莫作是念。 <lb ed="X" n="0542c09"/><lb ed="R040" n="0081b12"/>何以故。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于法不说断 <lb ed="X" n="0542c10"/><lb ed="R040" n="0081b13"/>灭相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0542c11"/><lb ed="R040" n="0081b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0542c1101">子真说 此段问答。只重断灭相三字。<persName>如来</persName>既具 <lb ed="X" n="0542c12"/><lb ed="R040" n="0081b15"/>此相。而不以一相自存。所以无处不具足耳。故说 <lb ed="X" n="0542c13"/><lb ed="R040" n="0081b16"/>不以具足相得正觉心。盖正觉之心。不倚于相。而 <lb ed="X" n="0542c14"/><lb ed="R040" n="0081b17"/>特借相之具足。以证此心见。有是心者。其相未有。 <lb ed="X" n="0542c15"/><lb ed="R040" n="0081b18"/>不具足究竟三藐三菩提心。何有于相乎。故复说 <lb ed="X" n="0542c16"/><lb ed="R040" n="0082a01"/>断灭相以证之。其实断灭相。亦不可得而名也。</p> <lb ed="X" n="0542c17"/><lb ed="R040" n="0082a02"/><p xml:id="pX25p0542c1701">雲峰说 断灭相不是斩根绝蒂之意。若断而实 <lb ed="X" n="0542c18"/><lb ed="R040" n="0082a03"/>连。若灭而实生。此从不留一法相。绘出一段真空 <lb ed="X" n="0542c19"/><lb ed="R040" n="0082a04"/>光景。若终于断灭。而无一法可传。岂是<persName>如来</persName>引导 <lb ed="X" n="0542c20"/><lb ed="R040" n="0082a05"/>之意。</p> <lb ed="X" n="0542c21"/><lb ed="R040" n="0082a06"/><p xml:id="pX25p0542c2101">雲峰又说 人但知释氏说法空虚。岂知<persName>如来</persName>言 <lb ed="X" n="0542c22"/><lb ed="R040" n="0082a07"/>真空无相。实实从实地工夫。做到绝顶。方得真空 <lb ed="X" n="0542c23"/><lb ed="R040" n="0082a08"/>无相。即如不断灭三字。是<persName>如来</persName>引人于大路。使人 <lb ed="X" n="0542c24"/><lb ed="R040" n="0082a09"/>各正觉性。假令此法有断绝灭熄时。岂能令人信 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0543a" n="0543a"/> <lb ed="X" n="0543a01"/><lb ed="R040" n="0082a10"/>受而奉持。唯不断绝则法自与天地同终始。天地 <lb ed="X" n="0543a02"/><lb ed="R040" n="0082a11"/>旋转从无歇息。此法之不断灭。亦复如是。<persName>如来</persName>说 <lb ed="X" n="0543a03"/><lb ed="R040" n="0082a12"/>法。到此真有悬针度影之喩矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0543a04"/><lb ed="R040" n="0082a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">不受不贪分第二十八</cb:mulu><head>〇不受不贪分第二十八</head> <lb ed="X" n="0543a05"/><lb ed="R040" n="0082a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0543a0501">须菩提。若菩萨以满恒河沙等世界七宝。持用佈施。 <lb ed="X" n="0543a06"/><lb ed="R040" n="0082a15"/>若复有人知一切法无我得成于忍。此菩萨勝前菩 <lb ed="X" n="0543a07"/><lb ed="R040" n="0082a16"/>萨所得功德。何以故。须菩提。以诸菩萨不受福德故。 <lb ed="X" n="0543a08"/><lb ed="R040" n="0082a17"/>须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。云何菩萨不受福德。须菩提。菩 <lb ed="X" n="0543a09"/><lb ed="R040" n="0082a18"/>萨所作福德。不应贪著。是故说不受福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0543a10"/><lb ed="R040" n="0082b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0543a1001">雲峰说 此段内要著眼无我得成于忍句。受福 <lb ed="X" n="0543a11"/><lb ed="R040" n="0082b02"/>德作福德。各有分别。受字对上佈施二字。以其所 <lb ed="X" n="0543a12"/><lb ed="R040" n="0082b03"/>施。得其所受。作字又对上受字。因其所受。见其所 <lb ed="X" n="0543a13"/><lb ed="R040" n="0082b04"/>作。此处又借佈施一段说。出得成于忍不褈佈施。 <lb ed="X" n="0543a14"/><lb ed="R040" n="0082b05"/><persName>如来</persName>言以此佈施。不若其成于忍者之受福德尤 <lb ed="X" n="0543a15"/><lb ed="R040" n="0082b06"/>勝。盖以忍者成道之入门诀。无我之念。成于自然。 <lb ed="X" n="0543a16"/><lb ed="R040" n="0082b07"/>勉强之功。能忍居多。人唯不能忍。便不能有成。不 <lb ed="X" n="0543a17"/><lb ed="R040" n="0082b08"/>知无我之心。所以得证菩提者。皆自忍而成也。故 <lb ed="X" n="0543a18"/><lb ed="R040" n="0082b09"/>谓之一切法无我。得成于忍此句。当作一句读。前 <lb ed="X" n="0543a19"/><lb ed="R040" n="0082b10"/>言佈施属之众生。此又属之菩萨。非谓菩萨。去布 <lb ed="X" n="0543a20"/><lb ed="R040" n="0082b11"/>施正从此。印证菩提心耳。</p> <lb ed="X" n="0543a21"/><lb ed="R040" n="0082b12"/><p xml:id="pX25p0543a2101">子真说 何以故言。所得之故。何以勝于前也。盖 <lb ed="X" n="0543a22"/><lb ed="R040" n="0082b13"/>以得之者。我所固有。不假外来。非因一施而一受 <lb ed="X" n="0543a23"/><lb ed="R040" n="0082b14"/>故。言菩萨不受福德故也。不受者。非云与之却而 <lb ed="X" n="0543a24"/><lb ed="R040" n="0082b15"/>不受。我所自有非人授之。何处可容其受。故谓之 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0543b" n="0543b"/> <lb ed="X" n="0543b01"/><lb ed="R040" n="0082b16"/>不受也。</p> <lb ed="X" n="0543b02"/><lb ed="R040" n="0082b17"/><p xml:id="pX25p0543b0201">雲峰说 与我却而不受者。外物也。受之而不容 <lb ed="X" n="0543b03"/><lb ed="R040" n="0082b18"/>受者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0543b0301" n="0543b0301"/><anchor xml:id="beg0543b0301" n="0543b0301"/>己<anchor xml:id="end0543b0301"/>性也。福德是性。非有损益。从何而受。故又 <lb ed="X" n="0543b04"/><lb ed="R040" n="0083a01"/>言。菩萨之所作福德。不应贪著。福德自作之自受 <lb ed="X" n="0543b05"/><lb ed="R040" n="0083a02"/>之。其实若以此據为我有。求多于福德。则贪矣。贪 <lb ed="X" n="0543b06"/><lb ed="R040" n="0083a03"/>则未有不著于相者。其故皆缘欲受之心而起故。 <lb ed="X" n="0543b07"/><lb ed="R040" n="0083a04"/>菩萨之所以不受也。贪著二字。又不同贪嗔痴解。 <lb ed="X" n="0543b08"/><lb ed="R040" n="0083a05"/>此贪字是向证上果者。言须领会。上皆以无为而 <lb ed="X" n="0543b09"/><lb ed="R040" n="0083a06"/>有差别。则知有为处亦是贪。即著于有为矣。可以 <lb ed="X" n="0543b10"/><lb ed="R040" n="0083a07"/>此参之方得入细。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0543b11"/><lb ed="R040" n="0083a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">威仪寂静分第二十九</cb:mulu><head>〇威仪寂静分第二十九</head> <lb ed="X" n="0543b12"/><lb ed="R040" n="0083a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0543b1201">须菩提。若有人言<persName>如来</persName>。若来若去。若坐若卧。是人不 <lb ed="X" n="0543b13"/><lb ed="R040" n="0083a10"/>解我所说義。何以故。<persName>如来</persName>者无所从来。亦无所去。故 <lb ed="X" n="0543b14"/><lb ed="R040" n="0083a11"/>名<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0543b15"/><lb ed="R040" n="0083a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0543b1501">子真说 上言不可贪著。则是法相者。尤不可著。 <lb ed="X" n="0543b16"/><lb ed="R040" n="0083a13"/>故<persName>如来</persName>言。我之于世。不可以来去坐卧定也。若使 <lb ed="X" n="0543b17"/><lb ed="R040" n="0083a14"/>人言<persName>如来</persName>若来。则存一形容之相。言若去。则存一 <lb ed="X" n="0543b18"/><lb ed="R040" n="0083a15"/>虚灭之相。言若坐若卧。则存一与世往来之相。便 <lb ed="X" n="0543b19"/><lb ed="R040" n="0083a16"/>是以相观<persName>如来</persName>。而不解所说<persName>如来</persName>之義矣。何以见 <lb ed="X" n="0543b20"/><lb ed="R040" n="0083a17"/>其不解之故。<persName>如来</persName>者非有非无。以为其来。实无所 <lb ed="X" n="0543b21"/><lb ed="R040" n="0083a18"/>从自而来。以为去实。无所自而去。故以其名<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0543b22"/><lb ed="R040" n="0083b01"/>也。</p> <lb ed="X" n="0543b23"/><lb ed="R040" n="0083b02"/><p xml:id="pX25p0543b2301">雲峰说 此段是借去来坐卧四字。以喩其意。四 <lb ed="X" n="0543b24"/><lb ed="R040" n="0083b03"/>字上各有若字。便见非真有去来坐卧也。但为後 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0543c" n="0543c"/> <lb ed="X" n="0543c01"/><lb ed="R040" n="0083b04"/>人依墙傍壁者言耳。人唯信<persName>如来</persName>。是有形有色之 <lb ed="X" n="0543c02"/><lb ed="R040" n="0083b05"/>人。则心中忽设一来念。便觉其若来。而瞻礼敬肃 <lb ed="X" n="0543c03"/><lb ed="R040" n="0083b06"/>之事起矣。设一去念而以为若去。则一切枯禅稿 <lb ed="X" n="0543c04"/><lb ed="R040" n="0083b07"/>性之说起矣。设一坐卧念而以为若坐卧。则凡遇 <lb ed="X" n="0543c05"/><lb ed="R040" n="0083b08"/>一塔一庙。便谓此中有<persName>如来</persName>趺坐寝息其内。而依 <lb ed="X" n="0543c06"/><lb ed="R040" n="0083b09"/>藉之想又起矣。故槪以不解所说義。解後人之惑。 <lb ed="X" n="0543c07"/><lb ed="R040" n="0083b10"/>不知<persName>如来</persName>二字。不著形迹话头。就如形之随影。形 <lb ed="X" n="0543c08"/><lb ed="R040" n="0083b11"/>灭而影自消。形著而影复现。形影相随。似无似有。 <lb ed="X" n="0543c09"/><lb ed="R040" n="0083b12"/>其实来之与去。此身见得明白。而後此身信得明 <lb ed="X" n="0543c10"/><lb ed="R040" n="0083b13"/>白。即看得空虚。故说无所从来。亦无所去也二句。 <lb ed="X" n="0543c11"/><lb ed="R040" n="0083b14"/>来去不对。只重无所从来句。下句带言之耳。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0543c12"/><lb ed="R040" n="0083b15"/>但解来義。不解去義。若以来字。同去字看。便有形 <lb ed="X" n="0543c13"/><lb ed="R040" n="0083b16"/>迹来。而曰<persName>如来</persName>者。如其所性而来。便有与生俱来 <lb ed="X" n="0543c14"/><lb ed="R040" n="0083b17"/>之意。若有是生。而不有如其性以偕来者。何所谓 <lb ed="X" n="0543c15"/><lb ed="R040" n="0083b18"/>生故。儒家言人生也。直是即如。其性以来之註脚 <lb ed="X" n="0543c16"/><lb ed="R040" n="0084a01"/>也。但看从来二字。则知来而相从者。何物<persName>如来</persName>言 <lb ed="X" n="0543c17"/><lb ed="R040" n="0084a02"/>无所从者。不是言来时一无所从也。此性最为虚 <lb ed="X" n="0543c18"/><lb ed="R040" n="0084a03"/>灵。若说其从何处发脚。便有影子。故说一无所字。 <lb ed="X" n="0543c19"/><lb ed="R040" n="0084a04"/>实实见正觉之心。与生俱生。而不落方向也。此句 <lb ed="X" n="0543c20"/><lb ed="R040" n="0084a05"/>妙理如是。何故说得不著边际。下句何以见带言。 <lb ed="X" n="0543c21"/><lb ed="R040" n="0084a06"/>玩一亦字可知。<persName>如来</persName>但说<persName>如来</persName>不曾说如去。若使 <lb ed="X" n="0543c22"/><lb ed="R040" n="0084a07"/>来与去相较一番。把过去未来套论塞责。大掩如 <lb ed="X" n="0543c23"/><lb ed="R040" n="0084a08"/>来面目矣。但亦无所去。亦自有解。言来曰从来。言 <lb ed="X" n="0543c24"/><lb ed="R040" n="0084a09"/>去曰所去。即以其所从来。而还归于所去也。来者 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0544a" n="0544a"/> <lb ed="X" n="0544a01"/><lb ed="R040" n="0084a10"/>完全而来去者不欠缺而去。则知去而复来。依然 <lb ed="X" n="0544a02"/><lb ed="R040" n="0084a11"/>如此。何得不谓之<persName>如来</persName>乎。<persName>如来</persName>之大意。若此足矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0544a03"/><lb ed="R040" n="0084a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一合理相分第三十</cb:mulu><head>〇一合理相分第三十</head> <lb ed="X" n="0544a04"/><lb ed="R040" n="0084a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0544a0401">须菩提。若善男子善女人。以三千大千世界。碎为微 <lb ed="X" n="0544a05"/><lb ed="R040" n="0084a14"/>尘。于意云何。是微尘众寧为多不。须菩提言。甚多世 <lb ed="X" n="0544a06"/><lb ed="R040" n="0084a15"/>尊。何以故。若是微尘众实有者。<persName>佛</persName>即不说是微尘众。 <lb ed="X" n="0544a07"/><lb ed="R040" n="0084a16"/>所以者何。<persName>佛</persName>说微尘众即非微尘众。是名微尘众。世 <lb ed="X" n="0544a08"/><lb ed="R040" n="0084a17"/>尊。<persName>如来</persName>所说三千大千世界即非世界。是名世界。何 <lb ed="X" n="0544a09"/><lb ed="R040" n="0084a18"/>以故。若世界实有者。即是一合相。<persName>如来</persName>说一合相即 <lb ed="X" n="0544a10"/><lb ed="R040" n="0084b01"/>非一合相。是名一合相。须菩提。一合相者即是不可 <lb ed="X" n="0544a11"/><lb ed="R040" n="0084b02"/>说。但凡夫之人。贪著其事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0544a12"/><lb ed="R040" n="0084b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0544a1201">子真说 上言<persName>如来</persName>无相者。以觉性尝存于世界 <lb ed="X" n="0544a13"/><lb ed="R040" n="0084b04"/>中。而不与世界同起灭也。故此又以微尘喩世界。 <lb ed="X" n="0544a14"/><lb ed="R040" n="0084b05"/>而发明不可有一合相之故。<persName>如来</persName>故借微尘之细。 <lb ed="X" n="0544a15"/><lb ed="R040" n="0084b06"/>以喩世界之大。复以世界之大。碎为微尘之细。甚 <lb ed="X" n="0544a16"/><lb ed="R040" n="0084b07"/>言其不可形容之意。究竟尘而说到微处。便眼可 <lb ed="X" n="0544a17"/><lb ed="R040" n="0084b08"/>得见。手不可得著。正以微尘甚多而难據耳。</p> <lb ed="X" n="0544a18"/><lb ed="R040" n="0084b09"/><p xml:id="pX25p0544a1801">雲峰说 说微尘说世界。是言小之难容一芥。大 <lb ed="X" n="0544a19"/><lb ed="R040" n="0084b10"/>之可藏须弥。而大小之形。皆不可著。故又反复以 <lb ed="X" n="0544a20"/><lb ed="R040" n="0084b11"/>申明。其言三千大千世界而碎为微尘者。甚言大 <lb ed="X" n="0544a21"/><lb ed="R040" n="0084b12"/>可破为小也。说微尘而等于大千世界者。甚言小 <lb ed="X" n="0544a22"/><lb ed="R040" n="0084b13"/>可容其大也。其实<persName>如来</persName>说不尽此中之奥故。特以 <lb ed="X" n="0544a23"/><lb ed="R040" n="0084b14"/>喩言明之。一合者。一合而不可复分也。未有合之 <lb ed="X" n="0544a24"/><lb ed="R040" n="0084b15"/>事。先起合之心。心合于事。而相形矣。就如耳目口 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0544b" n="0544b"/> <lb ed="X" n="0544b01"/><lb ed="R040" n="0084b16"/>鼻未起一念。则色声香味全然无形及念起而欲 <lb ed="X" n="0544b02"/><lb ed="R040" n="0084b17"/>视。则合于色相矣。念起而欲听。则合于声相矣。念 <lb ed="X" n="0544b03"/><lb ed="R040" n="0084b18"/>起而欲口鼻如其意。则合于香味相矣。皆因一念 <lb ed="X" n="0544b04"/><lb ed="R040" n="0085a01"/>所发。遂与相相牵。是即所谓物交物引之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0544b0401" n="0544b0401"/><anchor xml:id="beg0544b0401" n="0544b0401"/>己<anchor xml:id="end0544b0401"/>之 <lb ed="X" n="0544b05"/><lb ed="R040" n="0085a02"/>说也。</p> <lb ed="X" n="0544b06"/><lb ed="R040" n="0085a03"/><p xml:id="pX25p0544b0601">子真说 此一合相。应有应无。可从法相中。讨出 <lb ed="X" n="0544b07"/><lb ed="R040" n="0085a04"/>真消息否。</p> <lb ed="X" n="0544b08"/><lb ed="R040" n="0085a05"/><p xml:id="pX25p0544b0801">雲峰说 还从法相外寻之。</p> <lb ed="X" n="0544b09"/><lb ed="R040" n="0085a06"/><p xml:id="pX25p0544b0901">子真说 一合相之起。不出于人我。色声等因。只 <lb ed="X" n="0544b10"/><lb ed="R040" n="0085a07"/>是<persName>如来</persName>。既空尘相。便觉正性所存。俱无执著。其中 <lb ed="X" n="0544b11"/><lb ed="R040" n="0085a08"/>自有不求合。而合之理。岂尝有一合相乎。合字易 <lb ed="X" n="0544b12"/><lb ed="R040" n="0085a09"/>解。一合难解。合而言一合者。如胶漆著物。始不相 <lb ed="X" n="0544b13"/><lb ed="R040" n="0085a10"/>合。纔合便坚固。而不可解。所以合相易于贪著耳。 <lb ed="X" n="0544b14"/><lb ed="R040" n="0085a11"/>一者擧其初念而言。初念一起。即合到底著迷故。 <lb ed="X" n="0544b15"/><lb ed="R040" n="0085a12"/>谓之凡夫云尔。<persName>如来</persName>无相不空。岂有一合相可名 <lb ed="X" n="0544b16"/><lb ed="R040" n="0085a13"/>乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0544b17"/><lb ed="R040" n="0085a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">知见不生分第三十一</cb:mulu><head>〇知见不生分第三十一</head> <lb ed="X" n="0544b18"/><lb ed="R040" n="0085a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0544b1801">须菩提。若人言<persName>佛</persName>说我见人见众生见寿者见。须菩 <lb ed="X" n="0544b19"/><lb ed="R040" n="0085a16"/>提。于意云何。是人解我所说義不。不也<persName>世尊</persName>。是人不 <lb ed="X" n="0544b20"/><lb ed="R040" n="0085a17"/>解<persName>如来</persName>所说義。何以故。<persName>世尊</persName>。说我见人见众生见寿 <lb ed="X" n="0544b21"/><lb ed="R040" n="0085a18"/>者见。即非我见人见众生见寿者见。是名我见人见 <lb ed="X" n="0544b22"/><lb ed="R040" n="0085b01"/>众生见寿者见。须菩提。发阿耨多罗三藐三菩提心 <lb ed="X" n="0544b23"/><lb ed="R040" n="0085b02"/>者。于一切法。应如是知如是见如是信解。不生法相。 <lb ed="X" n="0544b24"/><lb ed="R040" n="0085b03"/>须菩提。所言法相者。<persName>如来</persName>说即非法相。是名法相。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0544c" n="0544c"/> <lb ed="X" n="0544c01"/><lb ed="R040" n="0085b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0544c0101">子真说 <persName>如来</persName>又云。我今说此经義。实实无有。四 <lb ed="X" n="0544c02"/><lb ed="R040" n="0085b05"/>相可形容而得见者。若心中先存一。无四相之见。 <lb ed="X" n="0544c03"/><lb ed="R040" n="0085b06"/>便是四相。仍有强欲。其无则後人之不解所说義 <lb ed="X" n="0544c04"/><lb ed="R040" n="0085b07"/>者多矣。盖以所言无之故不是。昔有四相。而今无 <lb ed="X" n="0544c05"/><lb ed="R040" n="0085b08"/>之。要以合下便无。何所为四相。故其说人我众生 <lb ed="X" n="0544c06"/><lb ed="R040" n="0085b09"/>寿者。即非有是相。以说法时无可指示。特虚名之 <lb ed="X" n="0544c07"/><lb ed="R040" n="0085b10"/>耳。究竟正觉中。何有四相之名。故又言。若使能证 <lb ed="X" n="0544c08"/><lb ed="R040" n="0085b11"/>此菩提心者。定应以如是心知觉。以如是心见识。 <lb ed="X" n="0544c09"/><lb ed="R040" n="0085b12"/>如是心解说。则在在皆无上正<persName>等正觉</persName>之心矣。又 <lb ed="X" n="0544c10"/><lb ed="R040" n="0085b13"/>何有法相之可生乎。盖以法相者。入门之路。而非 <lb ed="X" n="0544c11"/><lb ed="R040" n="0085b14"/>造极之处。所以借此引导。不可以此证心。故言所 <lb ed="X" n="0544c12"/><lb ed="R040" n="0085b15"/>说法相。何有法相之可存。特虚名之耳。</p> <lb ed="X" n="0544c13"/><lb ed="R040" n="0085b16"/><p xml:id="pX25p0544c1301">雲峰说 前言人我众生寿者四相。此复言见字 <lb ed="X" n="0544c14"/><lb ed="R040" n="0085b17"/>有别。言相则尙有相在。言见则幷无无相之见矣。 <lb ed="X" n="0544c15"/><lb ed="R040" n="0085b18"/>见非见之于目。直见之于心。心有此见。则相虽无。 <lb ed="X" n="0544c16"/><lb ed="R040" n="0086a01"/>而仍著于有。<persName>如来</persName>言此恐後人误信<persName>如来</persName>说法。因 <lb ed="X" n="0544c17"/><lb ed="R040" n="0086a02"/>有四相。欲其强制以归于无。故复申明言。此以为 <lb ed="X" n="0544c18"/><lb ed="R040" n="0086a03"/>正觉中。本无四相。所以真空。而非有相。可强制以 <lb ed="X" n="0544c19"/><lb ed="R040" n="0086a04"/>归于无者。所以特说见字。又比前说深一层。三如 <lb ed="X" n="0544c20"/><lb ed="R040" n="0086a05"/>是俱指菩提心。言此三句。照应初问。云何应住句。 <lb ed="X" n="0544c21"/><lb ed="R040" n="0086a06"/>盖结如是知如是见如是解。则应如是住也。不生 <lb ed="X" n="0544c22"/><lb ed="R040" n="0086a07"/>法相。照应初问云何降伏其心句。盖结到法相不 <lb ed="X" n="0544c23"/><lb ed="R040" n="0086a08"/>生。则更无起灭。而应如是降伏也。此段<anchor xml:id="nkr_note_add_0544c2301" n="0544c2301"/><anchor xml:id="beg0544c2301" n="0544c2301"/>已<anchor xml:id="end0544c2301"/>幾幾乎 <lb ed="X" n="0544c24"/><lb ed="R040" n="0086a09"/>收拾到。应无所住句之章旨。勿可看作。三如是字 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0545a" n="0545a"/> <lb ed="X" n="0545a01"/><lb ed="R040" n="0086a10"/>面。是承接之词。直应到下如如不动。而反结到如 <lb ed="X" n="0545a02"/><lb ed="R040" n="0086a11"/>是我闻句矣。知字见字信解字。俱是收束全经。许 <lb ed="X" n="0545a03"/><lb ed="R040" n="0086a12"/>多话头。亦字字有分别。凡人之慧。从知而发故。不 <lb ed="X" n="0545a04"/><lb ed="R040" n="0086a13"/>知则无所见矣。唯心既有所知。而见识始出。有见 <lb ed="X" n="0545a05"/><lb ed="R040" n="0086a14"/>识。而後能信解之。则是前之四果菩萨。以至须菩 <lb ed="X" n="0545a06"/><lb ed="R040" n="0086a15"/>提。诸天人阿修罗众生。无有高下。而必如是乃能 <lb ed="X" n="0545a07"/><lb ed="R040" n="0086a16"/>证般若耳。诵读解说者。须于此著眼。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0545a08"/><lb ed="R040" n="0086a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">应化非真分第三十二</cb:mulu><head>〇应化非真分第三十二</head> <lb ed="X" n="0545a09"/><lb ed="R040" n="0086a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0545a0901">须菩提。若有人以满无量阿僧祇世界七宝。持用布 <lb ed="X" n="0545a10"/><lb ed="R040" n="0086b01"/>施。若有善男子善女人。发菩提心者。持于此经。乃至 <lb ed="X" n="0545a11"/><lb ed="R040" n="0086b02"/>四句偈等。受持读诵。为人演说。其福勝彼。云何为人 <lb ed="X" n="0545a12"/><lb ed="R040" n="0086b03"/>演说。不取于相。如如不动。何以故。</p> <lb ed="X" n="0545a13"/><lb ed="R040" n="0086b04"/><p xml:id="pX25p0545a1301">一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如电。应作如是观。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0545a14"/><lb ed="R040" n="0086b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0545a1401">子真说 前此无相之故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0545a1401" n="0545a1401"/><anchor xml:id="beg0545a1401" n="0545a1401"/>已<anchor xml:id="end0545a1401"/>了了分明。终章只一 <lb ed="X" n="0545a15"/><lb ed="R040" n="0086b06"/>借佈施。发出不取于相。以证如如之旨。故言若人 <lb ed="X" n="0545a16"/><lb ed="R040" n="0086b07"/>以无量无数世界之七宝。用以佈施。较之恒河沙。 <lb ed="X" n="0545a17"/><lb ed="R040" n="0086b08"/>更为大且多矣。而终不若以此经与四句偈受持 <lb ed="X" n="0545a18"/><lb ed="R040" n="0086b09"/>读诵为人演说其義。更有勝于佈施之福者。正以 <lb ed="X" n="0545a19"/><lb ed="R040" n="0086b10"/>佈施尙有相。而此则无相也。</p> <lb ed="X" n="0545a20"/><lb ed="R040" n="0086b11"/><p xml:id="pX25p0545a2001">雲峰说 此处单言为人演说者。正以度人之功。 <lb ed="X" n="0545a21"/><lb ed="R040" n="0086b12"/>较之度<anchor xml:id="nkr_note_add_0545a2101" n="0545a2101"/><anchor xml:id="beg0545a2101" n="0545a2101"/>己<anchor xml:id="end0545a2101"/>尤难。故易解字说。演字其義。各自不同 <lb ed="X" n="0545a22"/><lb ed="R040" n="0086b13"/>解者。只以其大意而解之。演者幷其字句。而演之 <lb ed="X" n="0545a23"/><lb ed="R040" n="0086b14"/>矣。故演字当作衍意说。使天下後世之人。无不推 <lb ed="X" n="0545a24"/><lb ed="R040" n="0086b15"/>求详衍。而无一字一句稍存疑義也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0545b" n="0545b"/> <lb ed="X" n="0545b01"/><lb ed="R040" n="0086b16"/><p xml:id="pX25p0545b0101">子真说 其所以为人演说者。云何正以无有人 <lb ed="X" n="0545b02"/><lb ed="R040" n="0086b17"/>我之相故耳。故凡一切相。皆无足取。而如其心以 <lb ed="X" n="0545b03"/><lb ed="R040" n="0086b18"/>应之。虽当纷动之会。而此中却如如不动也。</p> <lb ed="X" n="0545b04"/><lb ed="R040" n="0087a01"/><p xml:id="pX25p0545b0401">雲峰说 如如不动句。上如字虚。下如字实。如如 <lb ed="X" n="0545b05"/><lb ed="R040" n="0087a02"/>者。适如其所如也。此二句与儒家明明安安等说 <lb ed="X" n="0545b06"/><lb ed="R040" n="0087a03"/>同。盖凡人之心。不如者多。唯其不如。所以六尘四 <lb ed="X" n="0545b07"/><lb ed="R040" n="0087a04"/>相纷扰。于中而动不勝动。至于贤圣觉性具足。在 <lb ed="X" n="0545b08"/><lb ed="R040" n="0087a05"/>在皆如。更无有不如者。稍稍关碍。故能认淸觉路。 <lb ed="X" n="0545b09"/><lb ed="R040" n="0087a06"/>适如其所如。如如者。因如之一字。无可增减。减之 <lb ed="X" n="0545b10"/><lb ed="R040" n="0087a07"/>则非如。增之亦不可。以为如故。叠言如如。以见其 <lb ed="X" n="0545b11"/><lb ed="R040" n="0087a08"/>中。更无可容一物。而澄然湛然。即入于纷扰之处。 <lb ed="X" n="0545b12"/><lb ed="R040" n="0087a09"/>外遇虽动。而中却不动。万法从此消归矣。此<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0545b13"/><lb ed="R040" n="0087a10"/>之真面目也。下四句只说得一个空相经義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0545b1301" n="0545b1301"/><anchor xml:id="beg0545b1301" n="0545b1301"/>已<anchor xml:id="end0545b1301"/>于 <lb ed="X" n="0545b14"/><lb ed="R040" n="0087a11"/>此句。收拾全旨。</p> <lb ed="X" n="0545b15"/><lb ed="R040" n="0087a12"/><p xml:id="pX25p0545b1501">子真说 何以见不取于相之故。盖有相则有为。 <lb ed="X" n="0545b16"/><lb ed="R040" n="0087a13"/>有为即著于法。而不能如如不动矣。正以一切有 <lb ed="X" n="0545b17"/><lb ed="R040" n="0087a14"/>为之法。皆无可执。就如梦之得醒。而梦境成虚術 <lb ed="X" n="0545b18"/><lb ed="R040" n="0087a15"/>之有幻。而形声莫據。水之有泡。而泡灭即无有泡。 <lb ed="X" n="0545b19"/><lb ed="R040" n="0087a16"/>影之随身。影息而即无有影。与夫朝露之晞于日。 <lb ed="X" n="0545b20"/><lb ed="R040" n="0087a17"/>电火之熄其光。六者是皆瞬息无形。何有为之法 <lb ed="X" n="0545b21"/><lb ed="R040" n="0087a18"/>可执乎。故说有为之法。应作如是六者观也。</p> <lb ed="X" n="0545b22"/><lb ed="R040" n="0087b01"/><p xml:id="pX25p0545b2201">雲峰说 如是观不可指定六者。六者是喩言。何 <lb ed="X" n="0545b23"/><lb ed="R040" n="0087b02"/>可执定。大意还是<persName>如来</persName>说。人能识真空无相之旨。 <lb ed="X" n="0545b24"/><lb ed="R040" n="0087b03"/>则在在皆如是矣。而何有不可得观者。此句推开 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0545c" n="0545c"/> <lb ed="X" n="0545c01"/><lb ed="R040" n="0087b04"/>一说。便可将两仪四象。尽融于太极。六尘四相。尽 <lb ed="X" n="0545c02"/><lb ed="R040" n="0087b05"/>空于如如。观之者能通前彻後。而燎然于如是之 <lb ed="X" n="0545c03"/><lb ed="R040" n="0087b06"/>中。矣此正<persName>如来</persName>经義之与天地同起灭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0545c04"/><lb ed="R040" n="0087b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0545c0401"><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0545c0401" n="0545c0401"/><anchor xml:id="beg0545c0401" n="0545c0401"/>已<anchor xml:id="end0545c0401"/>。长老须菩提。及诸比丘。比丘尼。优婆塞。 <lb ed="X" n="0545c05"/><lb ed="R040" n="0087b08"/>优婆夷。一切世间天人。阿修罗。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢喜。 <lb ed="X" n="0545c06"/><lb ed="R040" n="0087b09"/>信受奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0545c07"/><lb ed="R040" n="0087b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0545c0701">子真说 尔时<persName>如来</persName>说经<anchor xml:id="nkr_note_add_0545c0701" n="0545c0701"/><anchor xml:id="beg0545c0701" n="0545c0701"/>已<anchor xml:id="end0545c0701"/>毕。其闻是经者。若须 <lb ed="X" n="0545c08"/><lb ed="R040" n="0087b11"/>菩提。则为弟子中之长老。以及僧众之名诸比丘。 <lb ed="X" n="0545c09"/><lb ed="R040" n="0087b12"/>尼众之名比丘尼。善男子之名优婆塞。善女子之 <lb ed="X" n="0545c10"/><lb ed="R040" n="0087b13"/>名优婆夷。及天神人类鬼王之名阿修罗。莫不闻 <lb ed="X" n="0545c11"/><lb ed="R040" n="0087b14"/><persName>如来</persName>说经之義。而生欢喜心。以信受奉行也。</p> <lb ed="X" n="0545c12"/><lb ed="R040" n="0087b15"/><p xml:id="pX25p0545c1201">雲峰说 闻之而不能信。徒然闻也。信之而不能 <lb ed="X" n="0545c13"/><lb ed="R040" n="0087b16"/>行。徒然喜也。终篇而说此四字。可以见此经之受 <lb ed="X" n="0545c14"/><lb ed="R040" n="0087b17"/>持读诵为人演说者。能有始有终。勿至懈忽。而如 <lb ed="X" n="0545c15"/><lb ed="R040" n="0087b18"/>来之教。常行于天壤矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0545c16"/> <lb ed="X" n="0545c17"/> <lb ed="X" n="0545c18"/> <lb ed="X" n="0545c19"/><lb ed="R040" n="0088a01"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0545c20"/><lb ed="R040" n="0088a02"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">補註</cb:mulu><head>補註</head> <lb ed="X" n="0545c21"/><lb ed="R040" n="0088a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0545c2101">第一分。次第乞。不是<persName>如来</persName>一身去乞。尙有千二百 <lb ed="X" n="0545c22"/><lb ed="R040" n="0088a04"/>五十人与俱者。</item> <lb ed="X" n="0545c23"/><lb ed="R040" n="0088a05"/><item xml:id="itemX25p0545c2301">第十二分。阿修罗恶王名。即罗刹国之主。亦有大 <lb ed="X" n="0545c24"/><lb ed="R040" n="0088a06"/>神力。而能与<persName>如来</persName>之法相敌者。但邪正不同故。如 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0546a" n="0546a"/> <lb ed="X" n="0546a01"/><lb ed="R040" n="0088a07"/>来说法时。彼作比丘相而来。<persName>如来</persName>能以慧眼觑出。 <lb ed="X" n="0546a02"/><lb ed="R040" n="0088a08"/>阿修罗无可施其魔力。遂使反邪归正。所以此经 <lb ed="X" n="0546a03"/><lb ed="R040" n="0088a09"/>中每说一切天人阿修罗。正从此时证果者。</item> <lb ed="X" n="0546a04"/><lb ed="R040" n="0088a10"/><item xml:id="itemX25p0546a0401">十四分。<persName>如来</persName>三世转身。歌利王事。尙在第一世。受 <lb ed="X" n="0546a05"/><lb ed="R040" n="0088a11"/>记于燃灯<persName>佛</persName>。在第二世。昔为歌利王昔字。昔在燃 <lb ed="X" n="0546a06"/><lb ed="R040" n="0088a12"/>灯<persName>佛</persName>所昔字。俱不作昔字看。五百岁是<persName>如来</persName>约 <lb ed="X" n="0546a07"/><lb ed="R040" n="0088a13"/>略之时。大凡世运。以五百岁。而一治乱此时即出。 <lb ed="X" n="0546a08"/><lb ed="R040" n="0088a14"/>而复为化度。所以视五百岁为期也。日光明照。 <lb ed="X" n="0546a09"/><lb ed="R040" n="0088a15"/>秋毫皆瞩。何色不见。此处色字不同六尘之色。见 <lb ed="X" n="0546a10"/><lb ed="R040" n="0088a16"/>得满眼乾坤山河大地。无非是色。故谓种种色。</item> <lb ed="X" n="0546a11"/><lb ed="R040" n="0088a17"/><item xml:id="itemX25p0546a1101">十六分。于後末世。末世者此从五百岁内当乱未 <lb ed="X" n="0546a12"/><lb ed="R040" n="0088a18"/>治之时。言此时适遭乱劫。众生有不可度者。倖存 <lb ed="X" n="0546a13"/><lb ed="R040" n="0088b01"/>此经。而于众生中。有悔过自新之人。<persName>如来</persName>即以菩 <lb ed="X" n="0546a14"/><lb ed="R040" n="0088b02"/>提心。引之而登彼岸。可见<persName>如来</persName>说到末世。亦自存 <lb ed="X" n="0546a15"/><lb ed="R040" n="0088b03"/>一护法念头矣。试以末世之略言之。莫甚于晋魏 <lb ed="X" n="0546a16"/><lb ed="R040" n="0088b04"/>间。沙门于此极盛。亦于此极衰。故魏主造浮屠。高 <lb ed="X" n="0546a17"/><lb ed="R040" n="0088b05"/>至百寻。多至千亿。一旦改释从道。毁寺灭像。以及 <lb ed="X" n="0546a18"/><lb ed="R040" n="0088b06"/>遍戮僧众。凡无一存。非末世而何。</item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0546a19"/> <lb ed="X" n="0546a20"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 494-C 金刚经註释<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 494-C <lb ed="X" n="0546a21"/><lb ed="R040" n="0088b08"/> 金刚经註释<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0546a22"/> <lb ed="X" n="0546a23"/><lb ed="R040" n="0088b09"/><p xml:id="pX25p0546a2301">金刚一经。盖诸经之祖也。其義以觉性为宗。虽曰真 <lb ed="X" n="0546a24"/><lb ed="R040" n="0088b10"/>空无相。而皆原本实理。筏度群生。顾解是经者。半属 <pb ed="X" xml:id="X25.0494.0546b" n="0546b"/> <lb ed="X" n="0546b01"/><lb ed="R040" n="0088b11"/>宗门传会。未得<persName>如来</persName>真诠。何裨觉性。独兹註释。得自 <lb ed="X" n="0546b02"/><lb ed="R040" n="0088b12"/>乩书。尤为罕觏。自余雲间友人李野汀讳廷恩。少时 <lb ed="X" n="0546b03"/><lb ed="R040" n="0088b13"/>即虔诵金刚经。<anchor xml:id="nkr_note_add_0546b0301" n="0546b0301"/><anchor xml:id="beg0546b0301" n="0546b0301"/>已<anchor xml:id="end0546b0301"/>而受异人乩语。劝人济渡。岁辛丑。 <lb ed="X" n="0546b04"/><lb ed="R040" n="0088b14"/>应江西新昌令胡孚中之幕。暇即与其友运乩遇子 <lb ed="X" n="0546b05"/><lb ed="R040" n="0088b15"/>真大仙。乩示延雲峰大师。奉<persName>如来</persName>旨。得传金刚经註 <lb ed="X" n="0546b06"/><lb ed="R040" n="0088b16"/>解。盖与禅家之语录衍说迥异。余家世修善。自高祖 <lb ed="X" n="0546b07"/><lb ed="R040" n="0088b17"/>建<persName>佛</persName>堂。塑大士像。虔供诵经。<anchor xml:id="nkr_note_add_0546b0701" n="0546b0701"/><anchor xml:id="beg0546b0701" n="0546b0701"/>已<anchor xml:id="end0546b0701"/>五世于兹。余既业儒 <lb ed="X" n="0546b08"/><lb ed="R040" n="0088b18"/>未就。窃欲求通觉性。以证菩提。适壬寅冬。同邑念祈 <lb ed="X" n="0546b09"/><lb ed="R040" n="0089a01"/>王公。讳守唐。为浙江海盐令幕。余偕来。遂得与野汀 <lb ed="X" n="0546b10"/><lb ed="R040" n="0089a02"/>同事。成莫逆交。野汀为余谈乩传始末。余聆之骇为 <lb ed="X" n="0546b11"/><lb ed="R040" n="0089a03"/>稀有之奇。又授以经解。朝夕披诵。皆真实了義。虽雲 <lb ed="X" n="0546b12"/><lb ed="R040" n="0089a04"/>峰师释之。子真师订之。不啻<persName>如来</persName>耳提面命。而皈依 <lb ed="X" n="0546b13"/><lb ed="R040" n="0089a05"/>恐後矣。然雲峰师有云。後人刊而佈之。可当寰中一 <lb ed="X" n="0546b14"/><lb ed="R040" n="0089a06"/>鉴。余未能为<persName>如来</persName>功臣。而志切津樑。于是捐资镌印。 <lb ed="X" n="0546b15"/><lb ed="R040" n="0089a07"/>发心施舍。以廣其传。庶使善信共明正觉。咸登比丘 <lb ed="X" n="0546b16"/><lb ed="R040" n="0089a08"/>众千二百五十人之列。是余两人之愿也夫。</p> <lb ed="X" n="0546b17"/><lb ed="R040" n="0089a09"/><p xml:id="pX25p0546b1701">时 <lb ed="X" n="0546b18" type="honorific"/><lb ed="R040" n="0089a10"/>康熙甲辰中秋关中郃阳县奉 <lb ed="X" n="0546b19" type="honorific"/><lb ed="R040" n="0089a11"/><persName>佛</persName>弟子雷应期乩赐法名照渊斋沐敬<g ref="#CB02494">跋</g></p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0520c1701" to="#end0520c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0521a2201" to="#end0521a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0521c2101" to="#end0521c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522b1101" to="#end0522b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522b1201" to="#end0522b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522b1901" to="#end0522b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522b1902" to="#end0522b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c1001" to="#end0522c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c1101" to="#end0522c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c1201" to="#end0522c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c1401" to="#end0522c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c1701" to="#end0522c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c1801" to="#end0522c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c1802" to="#end0522c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c2001" to="#end0522c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0522c2101" to="#end0522c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0523a1001" to="#end0523a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0523a1002" to="#end0523a1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0524b1601" to="#end0524b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0524c0401" to="#end0524c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0524c0501" to="#end0524c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0525a1901" to="#end0525a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0525a2001" to="#end0525a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0525c1501" to="#end0525c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0526c0301" to="#end0526c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0526c2301" to="#end0526c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0526c2401" to="#end0526c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0527a1201" to="#end0527a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0527b2301" to="#end0527b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0527c1001" to="#end0527c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0528a2301" to="#end0528a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0528b1701" to="#end0528b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0528c1901" to="#end0528c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0528c2201" to="#end0528c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0529a0501" to="#end0529a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0529a0502" to="#end0529a0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0529a0901" to="#end0529a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0529b1101" to="#end0529b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0529c1301" to="#end0529c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0530a0301" to="#end0530a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0531a0901" to="#end0531a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0533a2401" to="#end0533a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0533b0601" to="#end0533b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0533b0801" to="#end0533b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0534a1001" to="#end0534a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0534a1901" to="#end0534a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0534a2401" to="#end0534a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0534b1301" to="#end0534b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0534b2101" to="#end0534b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0535a0301" to="#end0535a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0535a0701" to="#end0535a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0535a1301" to="#end0535a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0535c0901" to="#end0535c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0536a1501" to="#end0536a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0536c1901" to="#end0536c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0537a1401" to="#end0537a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0537b0401" to="#end0537b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0537b0901" to="#end0537b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0537b1001" to="#end0537b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538a2001" to="#end0538a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538a2101" to="#end0538a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538a2102" to="#end0538a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538a2301" to="#end0538a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538a2401" to="#end0538a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538c1901" to="#end0538c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538c2101" to="#end0538c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0538c2301" to="#end0538c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">高</rdg></app> <app from="#beg0539a0401" to="#end0539a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0539b0601" to="#end0539b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0539b1001" to="#end0539b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0539b1801" to="#end0539b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0540b1501" to="#end0540b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0540c1301" to="#end0540c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0540c1901" to="#end0540c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0541a0101" to="#end0541a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0542a1001" to="#end0542a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0542b0101" to="#end0542b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0543b0301" to="#end0543b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0544b0401" to="#end0544b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0544c2301" to="#end0544c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0545a1401" to="#end0545a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0545a2101" to="#end0545a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0545b1301" to="#end0545b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0545c0401" to="#end0545c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0545c0701" to="#end0545c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0546b0301" to="#end0546b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0546b0701" to="#end0546b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0532001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0532001">明一作名</note> <note n="0535001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0535001">面疑而</note> <note n="0536001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0536001">来疑是</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0520c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0520c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0521a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0521a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0521c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0521c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522b1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b1902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0522c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c2101">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0523a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0523a1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523a1002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0524b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0524c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0524c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0525a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0525a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0525c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525c1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0526c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0526c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0526c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0527a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0527b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0527c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527c1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0528a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0528b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0528c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0528c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0529a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0529a0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a0502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0529a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0529b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0529c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0530a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0531a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0533a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0533b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533b0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0533b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0534a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0534a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0534a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0534b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0534b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0535a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0535a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0535a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0535c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0536a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0536a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0536c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0536c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0537a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0537a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0537b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0537b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0537b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0537b0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0537b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0537b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538a2102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538c1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0538c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538c2301">［－］【CB】，高【卍续】</note> <note n="0539a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0539a0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0539b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0539b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0539b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0539b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0539b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0539b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0540b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0540b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0540c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0540c1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0540c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0540c1901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0541a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0541a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0542a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0542a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0542b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0542b0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0543b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0543b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0544b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0544b0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0544c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0544c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0545a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0545a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545a2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0545b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0545c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0545c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0546b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0546b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>